| PĖIMBAJTJA | LIBRI NAMAZIT |
|||
BOTIMET E VAKĖFIT IHLĀS Nr. 2 |
||||
|
NAMAZET KAZA
Namazin ėshtė njė ibadet qė bėhet personalisht me
trup dhe atė nuk mund ta falė dikush nė vendin tėnd. Ēdokush duhet ta falė vetė.
Tė falurit e namazeve nė kohė tė vet quhet Eda.
Nė ēfarėdo kohe tjetėr qė ta falėsh quhet pėrsėritje. Pėr shembull, nėse ka
mundėsi qė pa kaluar koha e namazit tė falur nė formėn mekruh, gjithmonė tė jetė
vaxhib, pasi t'i kalojė koha, quhet Kaza. Kur fal kohėt ditore tė namazit farzet e vitrin dhe
kur kėto i bėn kaza, ėshtė farz tė ruhet renditja. Pra kur e fal namazin, duhet pasur
kujdes pėr rendin e tyre. Ai qė nuk ka mė shumė se pesė kohė pėr kaza, quhet njeri
qė e mban renditjen. Farzi i xhumasė duhet falur gjatė kohės sė namazit tė drekės
sė asaj dite. Ai qė nuk mund tė zgjohet pėr namazin e sabahut, nėse i kujtohet madje
edhe duke u kėnduar hytbja, menjėherė duhet ta bėjė kaza atė. Pa e falur njė kohė
tė namazit nuk lejohet tė falen pesė namazet pas tij. Nė hadithi sherif ėshtė
thėnė: Ai qė njė namaz i kalon nė gjumė,
ose qė harron, nėse i kujtohet kjo duke e falur me xhemat namazin e mėpastajmė, le ta
mbarojė namazin me imam dhe pastaj le ta bėjė kaza namazin e mėparshėm. Pas kėtij le
ta falė pėrsėri atė qė ka falur me imam. Farzin ta bėsh kaza, ėshtė farz dhe Vaxhibin ta
bėshė kaza, ėshtė vaxhib. Sunnetin ta bėsh kaza nuk ėshtė urdhėruar. Dijetarėt e
medhhebit Hanefi i njoftojnė njerėzit se:
Namazet sunnete janė urdhėruar tė falen vetėm nė kohėn e vet, nuk mbeten borxh pėr
njerėzit. Pėr kėtė arsye nuk ėshtė urdhėruar qė pas kohės sė vet tė falen kaza
sunnet. Sunneti i sabahut, meqė ėshtė i afėrt me vaxhibin, atė ditė para drekės
bėhet kaza sė bashku me farzin. Sunneti i sabahut nuk bėhet kaza pas dreke, ndėrsa sunnetet
e
tjera nuk bėhen kaza, nė asnjė kohė. Nėse bėhet kaza, nuk e arrin sevapin e
sunnetit. Konsiderohet si namaz nafile. Ėshtė gjynah i madh qė namazet farz t'i lėsh me dije
dhe pa arsye. Namazet e kėtilla tė pafalura nė kohėn e vet duhen falur kaza. Qė njė
namaz farz dhe vaxhib, tė lihet pa falur me qėllim, ka dy arsye tė lejuara: Njėra
ėshtė tė gjendesh pėrballė armikut. E dyta, ai qė ėshtė nė rrugė (nė udhėtim).
Ai qė nuk e ka bėrė nijet tė shkojė nė rrugė tri ditėshe, ėshtė nė rrugė dhe
qė ka frikė nga hajdutėt, kafshėt grabitqare, vėrshimi i lumit, furtuna etj. Kėta
atėherė kur nuk mund tė falin as ulur dhe duke u kthyer nga cilado anė, ose kur nuk
mund tė falen as mbi kafshė, me sheriat mund ta lėnė pėr kaza . T'i lėsh farzet pėr
kaza me kėto dy arsye, nuk ka gjynah siē nuk ka edhe kur tė kalon pėr shkak tė
gjumit, dhe harresės. Nė komentin Eshbah thuhet: "Ėshtė nė rregull tė falet
namazi pas kohės sė vet edhe kur lihet pėr ta shpėtuar atė qė ėshtė duke u mbytur
nė ujė ose pėr ndonjė shkak tė ngjashėm". Por, ėshtė farz tė falet kaza menjėherė, sapo tė pushojė arsyeja. Pėrveē tri kohėve kur ėshtė haram tė falesh,
ėshtė lejuar tė falesh kazanė me kusht qė ta falėsh nė kohė tė lirė. Por ėshtė
gjynah t'i vonosh shumė, sepse pejgamberi ynė (salall-llahu alejhi ve selem), katėr
kohėt e namazeve qė nuk ka mundur t'i falė pėr shkak tė ashpėrsisė sė luftės sė
Hendekut, menjėherė atė ditė i ka falur sėŹbashku me xhemat me ashabėt kiramė edhe
pse ishin tė plagosur e tė lodhur. Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė:
"T'i bashkosh dy farze, ėshtė nga gjynahet e
mėdha". Domethėnė, namazin tė mos e falėsh nė kohen e vet dhe ta lėsh pas
kohės sė vet, ėshtė gjynah i madh. Nė njė hadith tė Pejgamberit thuhet: "Atė qė njė namaz e fal pasi t'i kalojė koha,
All-llahu e lė tetėdhjetė hukbe nė Xhehennem". Njė hukbe ėshtė sa
tetėdhjetė vite tė Ahiretit kurse njė ditė e Ahiretit ėshtė sa njė mijė vite tė
dynjasė. Kur dėnimi pėr njė kohė tė namazit tė falur pas kohės sė vet ėshtė kaq
i madh, duhet menduar dėnimi pėr atė qė nuk e fal fare. Profeti ynė (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Namazi ėshtė shtyllė e besimit. Ai qė fal
namaz, e ka drejtuar besimin e tij". Nė njė hadith tjetėr ka thėnė: "Ditėn e
Kiametit, pyetja e parė, pas imanit, do tė jetė pėr namazin". All-llahu
Teįlį do tė urdhėrojė: "O robi im!
Nėse ia del ta japėsh llogarinė e namazit,
ke shpėtuar. Hesapet e tjera t'i lehtėsoj". Dhe nė ajetin dyzet e pesė tė
sures Ankebut thotė: "Namazi i falur pa tė
meta, e ruan njeriun nga veprimi i punėve tė shėmtuara e tė ndyra". Ndėrsa
Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė se: "Ēastet kur njeriu ėshtė mė sė afėrmi me
Krijuesin e vet, ėshtė ēasti kur fal namaz". Mosfalja e cilitdo namaz nė kohėn e vet nga njė
mysliman ėshtė dyllojėsh: 1 - Ėshtė mosfalje me arsye. 2 - Ėshtė braktisje nga pėrtacia edhe pse
namazin e di pėr detyrė dhe i kushton rėndėsi. Ta falėsh namazin farz pasi t'i kalojė koha, pra, ta
lėsh pėr kaza, pa ndonjė arsye, ėshtė haram, ėshtė gjynah i madh. Ky gjynah kur
bėhet kaza namazi, nuk falet. Kur bėhet kaza, falet vetėm gjynahu i mosfaljes sė
namazit. Njeriu, pa i bėrė kaza namazet, vetėm me teube, nuk nuk mund ti falen.
Nėse bėn teube, pasi t'i bėjė kaza, shpresohet tė falet. Kur bėn teube, duhet t'i
bėjė kaza namazet qė nuk i ka falur. Derisa ka forcė pėr tė bėrė kaza, nėse nuk
bėn kaza, konsiderohet se ka bėrė njė tjetėr gjynah tė madh. Ky gjynah shtohet pėr
njė shkallė sa herė qė t'i kaloj koha
bosh aq kohė sa do t'i mjaftoj pėr tė fal ēdo namaz. Sepse, ėshtė farz qė nė kohė
tė lirė, ta bėsh menjėherė namazin kaza . SHPJEGIM: (A
falet kaza nė vend tė sunneteve?) Abdulkadėr Gejlani nė librin e tij
"Futuhu-l-gajb" thotė: "Besimtarėt pikėsėpari duhet t'i kryejnė
farzet. Pasi t'i kryejnė farzet, i kryejnė sunnetet. Pas kėtyre, njeriu merret me
nafilet. Tė merresh me sunnete derisa ke farze borxh ėshtė jashtė llogjike".
Sunnetet e atij qė ka farz borxh, nuk pranohen. Aliu radi-allahu anh njofton se
Resulull-llahi (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Ai qė mbi vete ka borxh farze, nėse fal nafile
pa e falur kazanė, ėshtė munduar kot. Personit tė tillė derisa tė mos e paguajė
kazanė, All-llahu nuk ia pranon namazet nafile ". Abdulhak Dehlevi, njė nga
dijetarėt e medhhebit Hanefi, duke e komentuar kėtė hadith qė e shėnon Abdulkadir
Gejlani, thotė: "Ky lajm tregon se sunnetet dhe nafilet e atyre qė kanė borxh
farze nuk pranohen. E dimė se sunnetet i plotėsojnė farzet. Domethėnia e kėsaj,
derisa tė kryhen farzet, nėse lihen pa u kryer, qė ėshtė shkak pėr pėrsosmėrinė e
tyre, sunnetet bėhen shkak pėr t'u arritur pėrsosmėria e farzit tė falur. Nuk hyjnė
nė punė sunnetet e papranuara tė atij qė ka borxh farze". Pėr tė shpėtuar nga dėnimi i madh duhen falur sa mė
parė namazet kaza duke bėrė edhe tevbe(pendesė pėr vonesėn). Pėr kėtė arsye, edhe
sunnetet duhen falur me nijetin e kazasė. Ata qė nuk falin namaz nga pėrtacia, ata qė
kanė borxh kazaje me vite, kur tė fillojnė namazin, derisa tė falin sunnetin, duhet
tė falin duke e bėrė nijet ta bėjnė kaza namazin e parė qė u ka mbetur atėherė pa
falur. Sipas katėr medhhebeve, duhen falur edhe sunnetet e tyre duke bėrė nijet pėr
tė bėrė kaza. Sipas medhhebit Hanefi ta lėsh namazin pėr kaza pa arsye ėshtė mė i
madhi nga gjynahet e mėdha. Ky gjynah shumė i madh shtohet edhe pėr njė shkallė, sa
herė tė kalojė bosh aq kohė e lirė sa do tė mund tė falej njė namaz. Ėshtė farz
qė nė kohė tė lirė namazin ta bėsh kaza menjėherė, pėr tė shpėtuar nga ky
gjynah i tmerrshėm qė ka llogari tė pakufizuar. Kur i fal katėr rekatet e para tė sunnetit tė namazit tė drekės, bėn nijet
farzin e drekės qė tė ka mbetur qė mė parė pėr kaza; duke i falur sunnetet e mbrame
tė mbetur pėr kaza, duke falur sunetin e ikindisė. Kur e fal sunnetin e akshamit, falet
kaza duke bėrė nijet farzin tre rekatėsh tė akshamit. Kur fal sunnetin e parė tė
jacisė, duhet falur kaza duke bėrė nijet farzin e jacisė dhe duke falur sunnetin e
mbramė tė saj, duhet bėrė nijet pėr vitrin e parė tė mbetur pėr kaza. Kėshtu ēdo
ditė paguhet kazaja pėr njė ditė tė shkuar. Edhe nė vend tė namazit teravi, duhet
falur kaza duke bėrė nijet pėr kaza. Sa vjetėsh kaza namaze tė ketė, po aq vjet
duhet vazhduar kėsodore. Kur tė kryhen kazatė, prapė duhen filluar pėr t'i falur
sunnetet. Nėse ke kohė, nė ēdo rast veēmas duke falur kaza dhe sa mė parė duhen
kryer borxhet e kazasė. Gjynahu i kazave tė pafalura, me kalimin e ēdo dite, shtohet
nga njė shkallė. Pjesa e gjashtė Hazreti Ebu Bekėr Siddiku radi-allahu anh thotė se kur
vijnė pesė kohėt e namazit, meleqtė thonė: "Hej njerėz faluni! Fikeni zjarrin
qė ėshtė pėrgatitur pėr tė djegur njerėzit. Fikeni duke falur namaz". Nė njė
hadith Muhammedi alejhisselam ka thėnė: "Ajo
qė e dallon myslimanin nga qafiri, ėshtė namazi". Pra, besimtari fal namaz,
qafiri nuk fal. Ndėrsa hipokritėt nganjėherė falin, nganjėherė nuk falin. Munafikėt
do tė mundohen mė shumė nė Xhehennem. Njė nga komentatorėt mė tė njohur tė
Kur'anit, Abdullah ibni Abbasi radi-allahu anh tregon se e ka dėgjuar Muhammedin
alejhisselam duke thėnė: "Ata qė nuk falin
namaz, ditėn e Kiametit do ta gjejnė tė hidhėruar All-llahun e Madhėruar". Tė gjitha hadithet rreth imanit njoftojnė se: "Ai
qė nuk fal njė namaz me qėllim nė kohėn e duhur dhe nuk mėrzitet e shqetėsohet pėr
faktin se nuk e fali namazin, bėhet qafir". Ose kur vdes shkon pa iman. Po me ata
qė as nuk e mendojnė namazin, ē'bėhet? Dijetarėt e Ehli sunnetit njėzėri kanė
njoftuar se ibadetet nuk janė pjesė nga imani. Por, sa i pėrket namazit nuk kanė qenė
tė pajtuar njėzėri. Mė tė mėdhenjtė nga imamėt e fikhut Imam Ahmed ibni Hanbeli,
Is-hak ibni Rahevejh, Abdullah ibni Mubarek, Ibrahim Nehai, bin Utejbe, Ejub Sahtijani,
Davud Tai, Ebu Bekėr ibni Shejbe, Zubeir bin Hars, si edhe shumė dijetarė tė mėdhenj,
kanė thėnė se ai qė me qėllim lė njė namaz, pra ai qė nuk falet me dėshirė duke
e ditur, kthehet nė qafir. Atėhere, vėllezėr besimtarė, mos lėshoni asnjė namaz dhe
mos shprehni lėkundje dhe tundim rreth tij. Falni me gjithė dėshirė. Nėse All-llahu
ditėn e Kiametit dėnon sipas kėsaj qė do tė thonė kėta dijetarė ē'do tė bėjmė?
Ata qė nuk i bėjnė kėto pesė gjėra, privohen nga
pesė tė tjera. Kėto janė: 1. Ai qė nuk
jep zeqatin e pasurisė, nuk mund t'ia shohė hajrin asaj. 2. Kurse ai
qė nuk e jep njė tė dhjetėn, nuk i begatohet bereqeti. 3. Nė trupin
e atij qė nuk jep sadaka, nuk do tė ketė shėndet. 4. Ai qė nuk
i lutet Zotit nuk mund ta realizojė dėshirat e tij. 5. Ai qė nuk
do tė falet kur vjen koha e namazit, nė frymėn e fundit nuk mund ta shqiptojė Kelime-i
shahadetin. Nė njė hadith tė Pejgamberit ėshtė thėnė: "Kush nuk
e fal namazin pa pasur ndonjė arsye, All-llahu i jep atij pesėmbėdhjetė ndėshkime.
Gjashtė prej tyre nė dynja, tri nė kohėn e vdekjes, tri nė varr, tri kur tė ngrihet
nga varri". Gjashtė ndėshkime qė jetojnė nė dynja janė: 1. Ai qė nuk
fal namaz gjatė jetės nuk ka bereqet. 2. Nė
fytyrė tė tij nuk mbetet dashamirėsia, bukuria qė gjendet nė fytyrat e atyre qė i do
All-llahu. 3. Asnjė
bamirėsi e tij nuk merr sevap. 4. Nuk i
pranohen duatė. 5. Atė nuk e
do askush. 6. Lutjet e
mira tė myslimanėve kėtij nuk i sjellin dobi. Dėnimet qė do t'i vuajė gjatė vdekjes: 1. Jep shpirt
i keq, i shėmtuar, i poshtėruar. 2. Vdes i
uritur. 3. Edhe pse
pi shumė ujė, vdes me dhimbjet e etjes. Dėnimet qė do t'i jetojė nė varr: 1. Varri atė
e shtrėngon. Eshtrat i ndrydhen me njėra- tjetrėn. 2. Varri i
mbushet me zjarr dhe natė e ditė e djeg atė. 3. All-llahu
nė varrin e tij dėrgon njė gjarpėr tė madh, qė nuk u pėrngjet gjarpėrinjėve tė
dynjasė. Ēdo ditė, nė ēdo kohė tė namazit, e kafshon atė. Nuk e lė rehat pėr
asnjė ēast. Dėnimet qė do t'i vuajė nė Kiamet: 1. Engjėjt(e
dėnimit) nuk i largohen atij qė do tė dėnohet nė
xhehnnem. 2. Zoti e
pret atė i hidhėruar. 3. Llogarinė
e ka tė vėshtirė dhe hidhet nė Xhehennem. Dobitė e atyre qė falin namaz Tė shumta janė hadithet qė njoftojnė pėr dobitė e
tė falurit tė namazit dhe pėr sevapet qė do t'u jepen atye qė falin namaz. Nė librin
e Abdulhak bin Sejfuddin Dehlevi-ut "Eshiįtu-l-leme at", jepen disa hadithe tė
cilat shpjegojnė pėr rėndėsinė e namazit si: 1. Ebu Hureira radi-allahu anh njofton se Resulull-llahu
(salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Pesė
kohėt e namazit dhe namazi i xhumasė janė Qefaret(kompesim) i gjynaheve tė bėra deri
nė xhumanė e ardhshme dhe agjėrimi i Ramazanit deri nė Ramazanin e ardhshėm. Kėto
(ibadete) bėhen shkak qė tė ruhesh e tė mos bėsh gjynahe tė mėdha dhe qė tė tė
falen gjynahet e vogla". I shlyhen gjynahet e vogla tė bėra kohė pas kohe,
pėrveē atyre qė nuk janė hak (borxh) i ndonjė njeriu. Kur mbarojnė gjynahet e vogla
duke u falur, bėhen shkak pėr lehtėsimin e mundimeve qė bėhen pėr shkak tė
gjynaheve tė mėdha. Pėr t'u falur gjynahet e mėdha, duhet bėrė edhe teube pendimi.
Nėse nuk ka gjynah tė madh, ka arsye qė t'i ngrihet grada. Ky hadith ėshtė
regjistruar te Muslimi. Pėr t'u falur ata qė kanė tė meta nė pesė kohėt e namazit,
bėhen shkak namazet e xhumasė. E nėse edhe namazet e xhumasė i ka me tė meta, falja e
mėkateve vjen nga agjėrimi i Ramazanit. 2. Abdullah
ibni Mes'udi radi-allahu anh thotė se e kishte pyetur Resulull-llahun (salall-llahu
alejhi ve selem) se cilėn vepėr do mė shumė All-llahu. Tha: "Namazin e falur nė kohėn e vet". Ndėrsa nė disa hadithe thuhet: "Namazin e falur nė kohėn e vet tė parė e do
mė sė shumti". Pas tij cilin e do mė shumė -,i thashė? "T'i bėsh mirė nėnės e babait"-,u
pėrgjigj. Ky hadith ėshtė regjistruar nė dy librat e vėrtetė nė tė Buhariut dhe
tė Muslimit. Nė njė hadith tjetėr thuhet: "Mė
e mira nga veprat ėshtė tė ushqesh dikė". Nė njė tjetėr ėshtė thėnė "Natėn, derisa ēdokush ėshtė nė gjumė, tė
falėsh namaz". Nė njė hadith tjetėr: "Vepra
mė e ēmuar ėshtė tė mos e lėndosh askėnd me dorėn dhe gjuhėn tėnde".
Nė njė hadith ėshtė thėnė: "Vepra mė e
ēmuar ėshtė xhihadi(lufta pėr islam)". Ndėrsa nė njė hadith tjetėr
ėshtė thėnė: "Vepra mė e ēmuar ėshtė
haxhi mebruri". Domethėnė ėshtė haxhi i kryer pa bėrė kurrfarė gjynahu. Ka
edhe hadithe se: "Ėshtė tė pėrmendurit e
All-llahut" dhe se "Ėshtė puna e
vazhdueshme dhe konstante". Pra janė dhėnė pėrgjigje tė ndryshme nė
pėrputhje me situatatėn e atyre qė kanė pyetur. Ose, ėshtė dhėnė pėrgjigje, nė
pėrputhje me kohėn. Pėr shembull: Nė fillim tė Islamizmit, xhihadi ishte nga veprat
mė tė ēmueshme e mė tė vlefshme. (Nė kohėn tonė mė e vlefshmja e veprave, ėshtė
t'u pėrgjigjesh me shkrim(xhihadi me penė) dhe me pėrhapje tė botimeve jobesimtarėve
dhe atyre qė nuk janė nė asnjė nga tė katėr medhhebe,me qėllim qė tė pėrhapėsh
I'tikadin (bindjen) e Ehli sunnetit. Edhe ata qė u ndihmojnė me para, me pasuri dhe
bashkėpunojnė fizikisht me xhihadin, bėhen pjesėtarė nė sevape me tė tjerėt.
Ajetet e Kur'anit, hadithet e pejgamberit e vėrtetojnė se namazi ėshtė mė me vlerė
se zekati e sadakaja. Mirėpo, t'i japėsh diēka dikujt dhe ta shpėtosh nga vdekja,
ėshtė mė e vlefshme se tė falėsh namaz.Shihet qė nė situata tė ndryshme, brenda
kushteve, vepra tė tilla janė mė tė
vlefshme). 3. Ubade bin
Samit njofton se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Allahu i Madhėruar ka urdhėruar tė falen
pesė kohė namaz. Ai qė merr abdest tė plotė dhe kėto i fal nė kohėn e duhur dhe
nėse rukutė e tyre, pėruljen i bėn tė plota (tė sakta), All-llahu e ka dhėnė
fjalėn se atė do ta mėshirojė. Pėr atė qė nuk i bėn kėto, nuk e ka dhėnė fjalė
por n.q.s. All-llahu don ta falė e fal dhe n.q.s. nuk do, nuk e fal". Kėtė
hadith e kanė transmetuar edhe Imam Ahmedi, Ebu Davudi dhe Nesaiu. Shihet se, u duhet kushtuar kujdes kushteve tė namazit,
rukusė dhe sexhdeve. All-llahu nuk zmbrapset nga fjala e Tij. Me siguri qė i fal ata qė
falin namaz tė drejtė. 4. Njė nga
ashabėt kiramė tė njohur, Burejk Eslemi, njofton se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi
ve selem) ka thėnė: "Premtimi nė mes jush
dhe nesh ėshtė namazi. Ai qė e braktis namazin, bėhet qafir". Shihet dhe
ėshtė e kuptueshme se ai qė fal namaz, ėshtė mysliman. Ai qė nuk i kushton rėndėsi
namazit, ai qė nuk e fal pėr shkak se nuk e pranon se namazi ėshtė detyrė parėsore,
bėhet qafir. Kėtė hadith e kanė transmetuar edhe Imam Ahmedi, Tirmidhiu dhe Nesaiu e
Ibni Maxhe. 5. Ebu Dherre
Gifari thotė se njė ditė prej ditėve nė vjeshtė, kishin dalė nė rrugė bashkė me
Resulull-llahun (salall-llahu alejhi ve selem) Gjethet binin. Nga njė dru u thyen dy
degė. Gjethet e tyre menjėherė u shkundėn. Dhe mė tha: "O Ebu Dherre! Kur myslimani fal namaz pėr
kėnaqėsi tė All-llahut, i hiqen (shkunden) gjynahet ashtu siē u shkundėn gjethet e
kėtyre degėve". Kėtė hadith e ka trasmetuar Imam Ahmedi. 6. Zejd bin
Halid Xhuhejn tregon
se Resulullahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Atij qė namazin e vet e fal nė kohėn e duhur
(Eda), ky namaz ditėn e Kiametit i bėhet dritė dhe argument (dėshmi) dhe ėshtė arsye
pėr ta shpėtuar nga Xhehennemi. Nėse nuk kujdeset pėr namazin nuk i bėhet dritė dhe
argument dhe nuk gjen shpėtim. Do tė jetė bashkė me Karunin, Faraonin, Hamanin dhe
Ubej bin Halefin". Po shihet se ai qė e fal namazin nė pėrputhje me
farzet, vaxhibet, sunnetet dhe mirėsjelljet e tij, ky namaz nė Kiamet atė e nxjerr nė
dritė. Nėse nuk vazhdon kėshtu tė falė
namaz, ditėn e Kiametit do tė jetė bashkė me kėto jobesimtarė tė lartpėrmendur dhe
nė Xhehennem do tė pėrjetojė mundim tė ashpėr. Ubejn bin Halefi ka qenė nga
qafirėt mė dinakė tė Mekės. Nė luftėn e Uhudit Resulull-llahi (salall-llahu alejhi
ve selem) me dorėn e vet e ka ēuar nė Xhehennem atė. Kėtė hadith e kanė transmetuar
Imam Ahmedi dhe Darimi. Abdullah bin Shekik njėri nga tabiinėt e mėdhenj thotė se
"Ashabėt kiramė, Zoti i mėshiroftė, kanė thėnė se, nga ibadetet, vetėm me
lėnien e namazit do tė bėhesh qafir". Kėtė e ka kumtuar Tirmidhiu. Abdullah bin
Shekaki, hadithet i ka transmetuar nga Umeri, nga Aliu, nga Uthmani dhe nga Aishja, Zoti i
mėshiroftė. Abdullah Bin Shekik ka vdekur
nė vitin 180 tė hixhrit. 8. Ebu Dherre
radi-allahu anh thotė se shumė i dashuri Muhammedi alejhisselam ka thėnė: "Edhe nėse tė shkqyejnė copa-copa, edhe nėse
digjesh nė zjarr bile, All-llahut mos i bėj shok kurrgjė! Mos i braktis namazet farz!
Ai qė i braktis me qėllim namazet farz del nga besimi islamit. Mos pi verė. Pija
ėshtė ēelės i tė gjitha tė kėqijave" Kėtė hadith e ka transmetuar Ibni
Maxhe. Shihet se, ai qė nuk kujdeset pėr namazet farz e i braktis ato i dobėsohet
besimi, aq sa edhe ta humbi besimin fare. Ai qė i lė nga pėrtacia, nuk bėhet qafir por
bėn gjynah tė madh. Tė jesh me njėrėn nga pesė arsyet qė i ka njoftuar Islamizmi
nuk ėshtė gjynah. Tė gjitha pijet alkolike dhe vera ta humbin mendjen dhe ai qė nuk
llogjikon mund tė bėjė ēdo tė keqe. 9. Abdullah
bin Umeri tregon se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "All-llahu Teįlį do tė jetė i kėnaqur me
ata qė namazet i falin menjėherė kur tė nisė koha e tyre. Fal edhe ata qė i falin
nė fund (dalje) tė kohės sė tyre.". Kėtė hadith e ka transmetuar Tirmidhiu. 10. Ummi
Ferve, tregon se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Mė e vlefshmja prej veprave ėshtė namazi i
falur nė kohėn e parė tė tij". Kėtė hadith e kanė transmetuar Imam Ahmedi,
Tirmidhiu dhe Ebu Davudi. Namazi ėshtė ibadeti mė i lartėsuar. Kur e fal sapo t'i
vijė koha, lartėsohet edhe mė shumė. Hazreti Aishja thotė:"Resulull-llahun nuk e
kam parė dy herė ta ketė falur namazin nė mbarim tė kohės sė tij". Domethėnė gjatė tėrė jetės sė tij, njė herė
namazin e ka falur nė mbarim tė kohės sė atij namazi. 11. Hazreti
Aishja thotė: "Nga ibadetet nafile qė e ka zbatuar mė sė shumti Resulull-llahu,
nė vazhdimėsi, ishte sunneti i namazit tė
sabahut ". Ky lajm ėshtė shkruar edhe te Buhariu dhe te Muslimi. Shihet pra se,
Aishja namazeve sunnet tė falura bashkėrisht me farzet e tė pesė kohėve tė namazit,
u thotė namaz nafile. Alimi i madh islam, mbrojtėsi mė i madh i Ehli
Sunnetit, imam Rabbani nė librin e tij Mektubat, i ka luftuar bidatet e tė marrėve e
tė atyre pa medhheb. Nė pjesėn e parė nė letrėn e tij tė njėzet e nėntė thotė: Punėt me tė cilat do tė jetė i kėnaqur All-llahu
janė farzet dhe nafilet. Pranė farzeve, nafilet nuk kanė vlerė fare. Tė falėsh njė
farz nė kohėn e duhur, ėshtė mė i vlefshėm se tė bėsh njė mijė vjet ibadet
nafile pa ndėrprerė. Ēdo lloj nafileje nė krahasim me namazin, zekatin, agjėrimin,
dhikrin janė tė kėtilla. Madje edhe duke bėrė njė farz, tė bėsh njė nga sunnetet
e mirėsjelljet e kėtij, ėshtė shumė mė me vlerė se tė bėsh nafile tjetėr.
Umeru-l-Faruki radi-allahu anh, njė ditė kur kishte falur namazin e sabahut, kishte
pyetur pėr ē'arsye njė nga besimtarėt nuk e shihte nė mesin e xhematit. I kishin
thėnė se ai ēdo natė bėnte ibadet nafile dhe se ndoshta ka fjetur dhe nuk ka mundur
tė vijė nė xhemat. Umeri u ėshtė pėrgjigjur: "Edhe po tė kishte fjetur tėrė natėn(tė mos bėnte
ibadet), e ta kishte falur namazin e sabahut me xhemat, do tė kishte qenė shumė mė
mirė". Shihet se duke bėrė njė farz, tė bėsh njė nga mirėsjelljet (vetitė e
mira) dhe tė ruhesh nga njė mekruh, ėshtė shumė mė me vlerė se tė bėsh dhikėr.
Po kėto nėse bėhen parelelisht me kryerjen e atyre mirėsjelljeve dhe me ruajtjen nga mekruhet, natyrisht se janė edhe mė
tė vlefshme. Por, kur bėhet pa to, nuk ka kurrfarė dobie. Pėr kėtė arsye, tė
japėsh njė lek zekat, ėshtė shumė mė mirė se tė japėsh njė mijė lek sadaka
nafile. Duke e dhėnė atė lek tė vetėm tė bėsh edhe njė tė mirė tjetėr, pėr
shembull t'ia japėsh akrabasė sė afėrm, ėshtė shumė mė mirė se ajo sadaka nafile.
(Libri Mektubat ėshtė persisht. Hazreti Imam Rabbani ka vdekur nė qytetin Serhend tė
Indisė, nė vitin 1034 (1624). Plotėsimi me pėrkushtrim i tė gjitha kėrkesave tė faljes Dijetari Abdullah Dehlevi radi-allahu anh nė librin e
tij "Mekatib-i sherife" thotė: Na ėshtė kumtuar nga Pejgamberi qė kur tė falėsh
namazin me xhemat dhe ta falėsh atė me bindje, tė bėsh Kavme(qėndrimi nė kėmbė)
pas rukusė dhe ndėrmjet dy sexhdeve tė bėsh ndenje. Ka dijetarė qė nė njė mendje
se Kavme dhe ndenja ndėrmjet dy sexhdeve, janė farz. Dijetari i njohur i medhhebit
Hanefi, Kadihani, njofton se kėto dy veprime janė vaxhib dhe se, kur harrohet njėri nga
kėto dy veprime, ėshtė vaxhib tė bėhet Sehvi sexhde dhe ai qė nuk i kryen me qėllim
e fal pėrsėri namazin. Edhe ato qė janė sunnet-i muekked, kanė thėnė se janė afėr
vaxhibit. Ta konsiderosh tė parėndėsishėm sunnetin e ta braktisėsh duke mos i dhėnė
rėndėsi, ėshtė kufėr. Nė kiamin, rukunė, kavmen, nė sexhdet e namazit dhe nė
kohėn kur rrihet ulur, arrihen situata e cilėsi tė veēanta. Tė gjitha ibadetet janė
tubuar nė namaz. Nė namaz janė pėrfshirė leximi i Kur'anit, shqiptimi i tesbive, tė thuash Subhanall-llah,
t'i kėndosh salavat Pejgamberit, tė kėrkosh tė tė falen gjynahet (istigfar) dhe t'i
lutesh Atij duke kėrkuar qė vetėm All-llahu tė t'i plotėsojė ato qė tė nevojiten.
Drunjtė, barėrat rrinė drejt sikur tė qėndrojnė nė namaz. Kafshėt janė si nė
pozitė tė rukusė dhe gjėrat jo tė gjalla janė shtrirė nė tokė, sikur rrihet ulur
(nė Ka'de) nė namaz. Ai qė fal namaz, i bėn ibadetet e tė gjitha kėtyre. Falja e
namazit ėshtė bėrė farz natėn e Miraxhit. Njė mysliman qė fal namaz duke menduar
t'i pėrshtatet Pejgamberit tė dashur tė All-llahut, qė ėshtė nderuar atė natė me
realizimin e miraxhit, ngrihet po nė ato pozita qė i ėshtė afruar All-llahut
Pejgamberi i bekuar. Ata qė falin namaz me mirėsjellje dhe kėnaqėsi ndaj All-llahut
dhe Pejgamberit tė Tij, e kuptojnė se janė ngritur nė kėto shkallė. All-llahu
Teįlį dhe Pejgamberi i Tij, duke e mėshiruar kėtė ummet, me mirėbėrjen e tyre
tė madhe, e kanė obliguar me faljen e namazit. Pėr kėtė arsye, e madhėrojmė dhe
falenderojmė Zotin(xheleshanuhu). Kėnaqėsia dhe rehatia qė arrihen nė namaz janė
gjėra mahnitėse. Profesor Mazhar Xhoni Xhanan thotė: (Edhe pse nuk ėshtė e mundur ta
shohėsh All-llahun, kur fal namaz, arrihet njė situatė sikur e sheh atė). Shumė
dijetarė tė mėdhenj kanė njoftuar
njėrėzit se kjo gjėndje arrihet. Nė fillim tė Islamit namazi ėshtė falur drejt
Jurizalemit. Nė kohėn kur u urdhėrua tė braktiset falja drejt Bejtu-l-Mukadesit dhe
tė kthehemi nga kibla e Ibrahimit alejhisselam, u hidhėruan jahudinjt e Medinės. Dhe
thanė: (Ē'do tė bėhet me namazet qė i keni falur drejt Bejtu-l-Mukadesit ?). Nė
ajetin 143 tė sures Bekare, si pėrgjegje pėr kėtė, ėshtė thėnė: "All-llahu nuk ua humb besimin tuaj". Ėshtė
njoftuar se namazet nuk do tė mbeten pa kompensim. Namazi ėshtė njoftuar edhe nė
fjalinė e besimit. Nga kjo merret vesh se, tė mos e falėsh namazin nė pėrputhje me
sunnetin, humbet imani. Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė:Drita dhe
shija e syrit tim ėshtė nė namaz".Ky hadith domethėnė:(All-llahu ėshtė i
pranishėm nė namaz dhe vėshtron. Kėshtu syri im qetėsohet). Nė njė hadith tjetėr
ėshtė thėnė: "O Bilal! Mė rahato mua!", pra, (O Bilal! Mė qetėso (mė
kėnaq) duke e kėnduar ezanin dhe duke e lexuar ikametin e namazit. Ai qė kėrkon rahati
nė diēka tjetėr dhe jo nė namaz, nuk ėshtė i pranuar. Ai qė e lė namazin, punėt
tjera fetare i lė edhe mė shumė). Imam Rabbani(Zoti e mėshiroftė) nė librin e tij "Mektubat", nė vėllimin e parė, nė
letrėn 261 thotė: Kėshtu, duhet ditur gjithsesi se namazi ėshtė kushti
i dytė nga pesė kushtet e Islamit. Tė gjitha ibadetet janė pėrmbledhur nė tė. Edhe
pse ėshtė e pesta pjesė e Islamit, ėshtė shumė i rėndėsishėm pėr myslimanin.
Ėshtė nga punėt e para qė njeriun e bėjnė tė arrijė kėnaqėsinė e All-llahut.
Ėshtė thėnė "Namazi ėshtė miraxhi i
besimtarėve" pasi e kishte bėrė miraxhin Pejgamberi. Dhe nė njė hadith ka
thėnė:"Ėshtė namazi ai qė mundėson
njeriun tė jetė mė afėr All-llahut". Nė kėtė jetė nuk ėshtė e mundur ta
shohėsh All-llahun. Dynjaja nuk ėshtė e pėrshtatshme pėr kėtė. Namazi ėshtė
shėrues i shpirtrave tė trazuara. Namazi ėshtė qetėsues i tė sėmurėve. Ushqimi i
shpirtit, shėrimi i zemrės ėshtė namazi. Kėtė e tregon hadithi qė urdhėron pėr
kėndimin e ezanit "O Bilal! Mė rahato
mua!" dhe hadithi "Namazi ėshtė
gėzim i zemrės sime, bebėza e syrit tim",
aludon kėtė dėshirė. Kėnaqėsitė, ekstazat, njohuritė, dituritė,
shkathtėsitė, pozitat, dritat, ngjyrat nė zemėr dhe pėrfundimet e rregullat e
ēfarėdo qė tė arrihet jashtė namazit nga dukuria e atributeve, nga shfaqjet
fatkeqėsisė e kuptueshme e tė pakuptueshme dhe nga hakikati (realiteti) i namazit nėse
nuk mund tė kuptohet asgjė, kėto arritje tė gjitha janė mundim i kotė dhe asgjė
tjetėr veē imagjinatės dhe iluzionit. Njė njeri i pėrsosur qė ka kuptuar hakikatin
(mbrendėsinė, realitetin) e namazit, sapo qėndron nė namaz, pothuaj se del nga kjo
botė dhe hyn nė jetėn e Ahiretit ku dhe arrin shijimin e disa gjėra qė janė tė
veēanta tė Ahiretin. Kur nuk pėrzihen aty reflektimi dhe vizioni, merr hisėn(pjesėn)
dhe kėnaqėsinė mė sė miri. Sepse tė gjithė pėrsosmėrinė e jetės dhe begatinė e
arrijmė nga tė pamėt, fizionomia dhe posedimi. Nė dynja, qė tė mund tė marrėsh nga
burimorja nevoitet miraxh. Ky miraxh i besimtarit ėshtė namazi. Ky favor, ėshtė
krijuar posaēėrisht vetėm pėr muslimanėt, qė e arrijnė nė sajė tė nėnshtrimit
dhe pėrsosjes sė dashurisė ndaj pejgamberit.
Pejgamberi
(salall-llahu alejhi ve selem) pėr kėto, natėn e miraxhit doli nga dynjaja pėr tė
parė Ahiretin. Hyri nė Xhennet dhe u nderua me nimetin e lumturisė sė fitimit tė
Xhennetit. O Zot! Na ndero edhe ne, me tė mirat qė i kanė hije madhėshtisė sė tij,
pejgamberit tonė. Edhe tė lutemi tė na japėsh mirėsinė e punė tė mira si tė tė
gjithė pejgamberėve, tė cilėt e kanė treguar rrugėn qė ke pėlqyer ti O Zot, dhe qė i kanė ftuar
njerėzit tė tė njohin Ty dhe tė arrijnė kėnaqėsinė Tėnde. Shumica e atyre qė ishin nė rrugė tė tesavufit (misticizmit) pėr shkak se vetes nuk i
kanė treguar hakikatin e namazit dhe pėrsosmėritė e posaēme pėr tė, ilaēin e
halleve tė veta e kanė kėrkuar nė vende tė tjera. Pėr t'i arritur qėllimet e tyre
janė dhėnė pas gjėrave tė tjera. Madje, disa prej tyre, me qėllim, namazin e kanė
menduar jashtė kėsaj rruge. Agjėrimin e kanė njohur mbi namazin. Edhe njė shumicė e
atyre qė nuk kanė mundur ta kuptojnė hakikatin e namazit, qetėsinė e vuajtjeve tė
tyre dhe kėnaqėsinė shpirtėrore tė tyre e kanė kėrkuar nė figura dhe nė melodi,
domethėnė, nė muzikė, kalimin nė ekstazė, nė humbjen e ndjenjave. Qėllimin dhe
ngushėllimi qė duan e kanė menduar prapa perdes sė muzikės. Pėr kėtė arsye janė
dhėnė pas vallėzimit. Vallė a e kanė dėgjuar hadithin se "All-llahu nuk e ka krijuar efektin e shėrimit
nė haram"? Natyrisht njė notues i pa shkathėt qė ėshtė duke u fundosur,
kapet pėr njė fije bari. Dashuria pėr diēka, tė dashuruarin e shurdhon, e qėrron. Po
tė kishin shijuar diēka nga pėrsosmėritė e namazit, ata nuk do tė shpresonin
mbėshtetje tek muzika,figurat etj.., dhe as qė do t'u binte ndėr mend tė kalonin nė
ekstazė. Vėllezėr! Aq sa tė jetė largėsia ndėrmjet namazit
dhe muzikės, po aq janė larg njėra - tjetrės pėrsosmėritė e arritura nga namazi dhe
mundimet e pėrfituara nga muzika. I menēuri kupton shumė nga kėto shenja tė bollshme. Tė ndiesh kėnaqėsi nga ibadetet dhe tė tė mos vijė
rėndė kryerja e tyre, ėshtė nga dhuntitė mė tė mėdha tė All-llahut.
Veēanėrisht, ta ndiesh shijen e namazit, e sidomos tė namazeve farz, ėshtė kėnaqėsi
e madhe. E nė fund tė jetės vetėm kėnaqėsia (shija) e tyre ndihet. Namazet nafile
mbeten pa kėnaqėsi dhe dihet se t'i falėsh farzet ka fitim tė madh. (Namazet nafile, domethėnė namazet e tjera veē
namazeve farze dhe vaxhib. Sunnetet e pesė kohėve tė namazit dhe namazet e tjera qė
nuk janė vaxhib, tė gjitha janė nafile. Tė gjithė sunnetet qė janė e qė nuk janė Muekked, janė nafile). Nuk duhet harruar se shkalla, grada e namazit nė kėtė
botė, ėshtė si lartėsia e tė pamit tė All-llahut nė botėn tjetėr (nė Ahiret).
Koha kur njeriu nė kėtė botė ėshtė mė afėr Zotit, ėshtė koha kur fal namaz. Dhe
koha kur nė Ahiret ėshtė mė afėr Zotit, ėshtė pamja, pra koha kur ai sheh
All-llahun. Tė gjitha ibadetet e kėsaj bote janė qė tė sjellin njeriun nė situatė
qė tė mund tė falė namaz. Qėllimi i vėrtetė ėshtė tė falėsh namaz. Arritja e
lumturisė sė amshueshme (tė pėrjetshme) dhe e nimeteve tė pafund, bėhet vetėm me
falje tė namazit. Namazi ėshtė mė i ēmuar se tė gjitha ibadetet dhe
agjėrimi. Ka namaz, qė zemrat e thyera i mbush me kėnaqėsi. Ka namaz qė i shlyen
gjynahet. Ka namaz qė e ruan njeriun prej tė kėqijave. Nė hadith ėshtė thėnė: "Namazi ėshtė gėzim i zemrės sime, dhe burim
i kėnaqėsisė". Namazi shpirtrave trazuara u jep shije. Namazi ėshtė ushqim i
shpirtit. Namazi ėshtė shėrim i shpirtit. Imam Rabbani nė vėllimin e parė tė librit tė tij
"Mektubat", nė letrėn e tij tė treqind e shtatė, thotė: Pasi ta falėnderojmė All-llahun Teįlį dhe pasi
t'i kėndojmė salavate Pejgamberit (salall-llahu alejhi ve selem), tė lutemi pėr tė
arritur lumturinė e pėrjetshme. All-llahu nė shumė ajete tė Kur'anit njofton se
besimtarėt qė bėjnė vepra tė mira, do tė hyjnė nė Xhennet. Cilat janė kėto vepra
tė mira, tė gjitha punėt e mira apo vetėm disa prej tyre? Nėse janė tė gjitha
gjėrat e mira, kėto nuk mund t'i bėjė askush. Nėse janė disa, atėherė cilat vepra
tė mira kėrkohen? Mė nė fund All-llahu duke pasur mirėsinė, ka njoftuar qė shtylla
e veprave tė mira janė pesė pjesėt pėrbėrėse tė Islamit. Kush i punon kėto pesė
themele tė Islamit me njėmendėsi dhe me devotshmėri, pa i lėnė gjė mangut, do tė
shpėtojė nga Xhehennemi. Sepse kėto, nė tė vėrtetė janė punė tė mira dhe njeriun
e ruajnė nga gjynahet dhe nga punėt e kėqija. Pikėrisht kėshtu nė Kur'an, nė ajetin
45 tė sures Ankebut urdhėrohet: "Namazi i
falur pa tė meta, vėrtet tė largon nga punėt e kėqija e tė shėmtuara". Nėse
njė njeri ka fatin qė t'i realizojė tė pesta kushtet e Islamit, do tė thotė se ka
falėnderuar pėr tė mirat e dhuruara nga All-llahu. Sepse All-llahu nė ajetin 146 tė
sures Nisa pohon kėshtu: "Po besuat dhe falėnderuat, nuk ndėshkoj".
Prandaj, duhet punuar me gjithė zemėr qė tė realizohen pesė kushtet e Islamit. Mė i rėndėsishmi nga kėto pesė kushte ėshtė
namazi, i cili ėshtė shtyllė e besimit. Duhen bėrė pėrpjekje qė namazi tė falet pa
pėrjashtuar asnjė rregull tė tij. Nėse namazi ėshtė falur i saktė, ėshtė vėnė
themeli kryesor dhe mė i madh i Islamit, ėshtė siguruar litari i shėndoshė qė tė
shpėton nga Xhehennemi. Zoti na e mundėsoftė tė gjithė neve tė falim namaz tė
drejtė. Kur qėndrojmė nė namaz, themi All-llahu ekber, qė do tė thotė se All-llahu
Teįlį nuk ka nevojė pėr ibadet e asnjė krijese, nuk ka nevojė pėr asgjė dhe se
namazet e njerėzve nuk do tė jenė tė dobishme pėr Atė. Meqė edhe nė tesbihet nė
ruku ėshtė kjo domethėnie, pas rukusė nuk ėshtė urdhėruar tekbiri. Mirėpo, pas
tesbiheve tė sexhdeve ėshtė urdhėruar. Sepse, meqė nė sexhde ėshtė pėrulja mė e
madhe dhe meqė ėshtė maksimumi i pėruljes dhe nėnshtrimit, kur e bėn kėtė,
mendohet se pėrnjėmend ke bėrė ibadet tė plotė. Pėr
t'u mbrojtur nga ky mendim duke rėnė dhe duke u ngritur nga sexhdeja, sikurse
ėshtė sunnet tė shqiptohet tekbiri, nė tesbihet e sexhdesė ėshtė urdhėruar tė
thuash (a'la). Pėr shkak se namazi ėshtė
miraxh i besimtarit ėshtė urdhėruar qė nė fund tė namazit tė lexohet Ettehijjatu,
me leximin e tė cilėt u nderua Pejgamberi ynė (salall-llahu alejhi ve selem) natėn e
miraxhit. Atėherė, ai qė fal namaz, namazin duhet t'ia bėjė miraxh vetes. Kulmi i
afrimit tek All-llahu duhet kėrkuar nė namaz. Pejgamberi ynė (salall-llahu alejhi ve selem) ka
thėnė: "Koha kur njeriu ėshtė mė afėr
Krijuesit tė tij, ėshtė koha kur fal namaz". Njeriu qė fal namaz, e sheh se
ėshtė duke biseduar me Zotin. Duke iu lutur Atij dhe Madhėshtisė sė Tij dhe se
pėrveē Tij nuk ka asgjė. Pėr kėtė arsye, pėr shkak se nė namaz do tė arrihet
frika, droja, pėr tė gjetur ngushėllim dhe qetėsim, ėshtė urdhėruar qė nė fund
tė namazit tė jepet selam dy herė. H. Muhamed
(salall-llahu alejhi ve selem) nė njė hadith urdhėron: "Pas namazit farz, tė bėhen 33 tesbihe, 33
tahmid, 33 tekbire dhe njė tehlil". Arsyeja e kėsaj: me Tesbihe mbulohen fajet
(kusuret) nė namaz. Njoftohet se nuk ėshtė bėrė ibadeti i saktė, qė meriton tė
bėhet. Me Tahmid i bėhet shukėr-falenderim,
pėr kėtė dhuratė tė madhe qė njeriu ėshtė nderuar me falje tė namazit duke ditur
se edhe kjo arrihet me ndihmėn e Tij. Dhe
duke bėrė Tekbir, deklarohet se veē Tij
askush nuk ėshtė i denjė pėr ibadet. Tė falėsh namazin nė pėrputhje me rregullat dhe
kushtet e tija, dhe kėshtu t'i mbulosh kusuret (fajet) e bėra dhe ta falenderosh Atė
qė tė ka mundėsuar faljen e namazit dhe se nė ibadet nuk ka askush tjetėr tė denjė,
duke e kumtuar me zemėr tė pastėr dhe tė sinqertė me Kelime-i tevhid, ky namaz mund
tė pranohet. Personi i tillė, bėhet nga falėsit e namazit dhe nga tė shpėtuarit. O
Zot! na bėj prej atyre robėve tė tu tė lumtur, qė falin namaz e shpėtojnė. Amin! El hamdulil-lahi
Rabbil ālemin. Essalātu vesselāmu alā resūlinā Muhamedin ve Alihī exhmeīn. O
Zot! Pranoje namazin qė fala! Ma lehtėso vdekjen time. Mundėsoma qė nė frymėn e
fundit tė shqiptoj Kelime-i teuhidin. Fali dhe mėshiroji tė vdekurit e mi. All-llahummagfir verham ve ente hajru-r-rāhimīn.
Teveffenī muslimen ve ehliknī bissālihīn. All-llahummagfir-lī ve li validejje ve li
ustadhije ve lilmu'minī ve-l-mu'mināt jevme jekūmu-l-hisāb. O Zot! Mė ruaj mua
nga sherri i shejtanit dhe nga sherri i dushmanit(armikut tė fesė) Shtėpisė sonė jepi
tė mira, dhe furnizim prej hallalli e tė hajrit! Muslimanėt nderoji me shpėtim! All-llahumme inneke afuvvun kerīmun tuhibbu-l-afve
fa'fu annī. O Zot! Tė sėmurėve tanė jepu shėrim, e atyre nga ne qė janė me
halle, zgjidhi ato! All-llahumme innī
es'elukessihhate vel-āfijete ve-l-emanete ve husne-l-hulki verridāe bilkaderi bi
rahmetike ja errhamerr-rrāhimin. O Zot! babait tim, nėnės sime dhe fėmijėve tė
mi, farefisit e miqve tė mi dhe tė gjithė vėllezėrve tė mi tė fesė jepu jetė tė
hajrit e edukatė tė mirė, mendje tė shėndoshė e shėndet, drejtoji nė rrugė tė
drejtė e tė pagabuar! Amin! Velhamdulil-lahi
rabbi-l-ālemin. All-llahumme sal-li ala... All-llahumme bārik ala... All-llahumme
Rabbenā ātina... Velhamdulil-lāhi Rabbi-l-ālemīn. Estagfirull-llah, estagfirull-llah,
estagfirull-llah, estagfirull-llahe-l-ādhīm elkerīmel-ledhī lā ilāhe il-la
huve-l-hajje ul kajjūme ve etūbu ilejh. SHPJEGIM:
Kushtet pėr tė qenė lutja e pranuar: 1. Tė jesh
mysliman. 2. Tė jesh
nė I'tikadin e Ehli sunnetit. Pėr kėtė arsye duhet pėrqafuar njėri nga katėr medhhebet. 3. T'i kryesh
farzet. Namazet e mbetura kaza tė falen sa mė parė duke bėrė kaza netėve apo nė
vend tė sunnetėve. Namazet sunnet dhe nafile dhe lutjet e atij qė i kanė
mbetur pėr farz nuk pranohen si namaze kaza. Domethėnė, edhe nėse ėshtė i vėrtetė
nuk i jepet sevap. Shejtani pėr t'i mashtruar myslimanėt, farzet i paraqet tė
parėndėsishme dhe i tėrheq myslimanėt qė t'i kryejnė sunnetet dhe nafilet. Namazi
duhet falur kur i fillon koha dhe duke e ditur se i ka ardhur koha. 4. Duhet tė
largohesh nga ndalesat, punėt e kėqija. Lutja e atij qė ha nga hallalli ėshtė e
pranuar. Nė njė hadith tė Pejgamberit tonė thuhet: "Pėr tė qenė lutja e pranuar, nevojiten dy
gjėra: E para, lutja duhet bėrė me ihlas(sinqeritet). E dyta,tė ngrėnėt e tė pirėt
duhet tė jenė prej hallallit. Nė dhomėn e besimtarit, nėse ka njė fije prej haramit,
lutja e bėrė nė kėtė dhomė, nuk pranohet fare". Ihlas, domethėnė, tė mos
mendosh asgjė pėrveē All-llahut dhe kur kėrkon diēka, tė kėrkosh vetėm nga
All-llahu. Pėr kėtė arsye duhet besuar dhe i duhet nėnshtruar sheriatit ashtu siē na
kanė mėsuar dijetarėt e Ehli sunnetit, sidomos tė mos kesh hak (borxh) tė njė
robi-njeriu tjetėr dhe t'i falėsh pesė kohėt e namazit. O Zot! Jam penduar pėr veprimet e gabuara qė kam
bėrė, pėr bindjet e shtrėmbėruara, pėr tė pavėrtetat dhe tė kėqijat qė kam
folur, qė kam dėgjuar, qė kam parė e qė i kam punuar duke u mashtruar nga armiqtė e
Islamit dhe nga ata qė i bėjnė bidate (shtesa), qė nga fillimi i moshės time madhore
e deri sot, dhe kam vendosur qė kurrė mė tė mos besoj dhe tė mos veproj kėshtu
gabimisht. Pejgamberi i parė ėshtė Ademi alejhisselam dhe pejgamberi i fundit ėshtė
pejgamberi ynė i dashur, Muhammedi (salall-llahu alejhi ve selem). I besova tė gjithė
pejgamberėve qė kanė ardhur ndėrmjet(midis) kėtyre dy pejgamberėve. Tė gjithė
janė pejgamberė tė vėrtetė dhe janė tė drejtė dhe ato qė kanė njoftuar, janė
tė vėrteta. Amentu bil-lah
ve bimā xhāe min indil-lah, ve āmentu bi Resuli-lah ve bimā xhāe min Resulil-lah alā
murādi vel jeumil āhiri ve bilkaderi hajrihi ve sherr-rrihi minall-llahi teāla vel
ba'thu ba'delmevti hakkun eshedu en Lā ilāhe il-lall-llah ve eshedu enne Muhammeden
abduhu ve resuluhu. Namazi ėshtė urdhėr i All-llahut pėr ēdo musliman e
muslimane. Nė urdhrat e Zotit ka shumė urti e ka shumė dobi. Padyshim se edhe nė
ndalesat e Tij ka shumė dėme. Njė pjesė e kėtyre dobive dhe dėmeve sot janė
vėrtetuar nga specialistėt.Islami i ka kushtuar njė rėndėsi tė posaēme ruajtjes sė
shėndetit tė njeriut ,njė gjė tė tillė qė nuk ia ka kushtuar asnjė fe. Feja jonė,
namazin qė ėshtė prej ibadeteve mė tė lartėsuara, na ka obliguar ta falim deri nė
fund tė jetės sonė. Ai qė fal namaz, natyrisht i arrin ato dobi qė siguron namazi
pėr shėndetin. Disa nga dobitė shėndetėsore janė: 1. Lėvizjet
(veprimet) qė bėhen nė namaz, nga qė janė tė ngadalshme, nuk e lodhin zemrėn dhe
pėr shkak se zhvillohen nė kohė tė ndryshme tė ditės, ndihmojnė vazhdimisht pėr
tė ruajtur gjallėrim vitual te njeriu. 2. Nė trurin
e atij qė e vė kokėn tetėdhjetė herė
nė tokė gjatė ditės nė mėnyrė ritmike, shkon mė tepėr gjak. Pėr kėtė arsye
qelizat e trurit ushqehen mirė. Tek ata qė falin namaz, shumė pak njerėz shihen me memorje dhe personalitete tė
prishura. Kėta njerėz, qė falin namaz,
kalojnė njė jetė mė tė mirė shėndetėsore. 3. Pėr shkak
se ulen dhe ngrihen nė mėnyrė tė drejtė, sytė
e atyre qė falin namaz posedojnė qarkullim mė tė fuqishėm tė gjakut. Tek ata nuk
rritet tensioni nė sy dhe sigurohet kėmbim i vazhdueshėm i lėngut nga kėndi i syrit.
prandaj edhe syri ėshtė i mbrojtur nga sėmundja e kolorit. 4. Lėvizjet
izometrike nė namaz, ndihmojnė pėrzierjen e mirė tė ushqimeve nė stomak, tajitjen e
lehtė tė vrerit dhe pėr kėtė arsye mosgrumbullimin e vrerit nė qese.Kėto lėvizje
poashtu kanė rol tė madh edhe nė lirimin nga kapsi. Lėvizjet i tundin mirė kanalet e
veshkave e tė urinės, gjė qė mundėson tė pengohet formimi i gurit nė veshkė dhe
ndihmohet edhe zbrazja me lehtėsi e fėshikzės
sė
urinės. 5. Lėvizjet
ritmike nė pesė kohėt e namazit qė falen, duke i vėnė nė lėvizje muskujt dhe nyjat
qė nė jetėn e pėrditshme nuk vihen nė
lėvizje, evitojnė sėmundjet si artezorėn e nyjave dhe shtangimin e muskujve. 6. Pėr
shėndetin e trupit duhet me siguri pastėrtia. Abdesti dhe gusli janė edhe pastrim
trupor, edhe pastrim shpirtėror. Dhe ja, pikėrisht i kėtillė ėshtė pastrimi i
namazit. Sepse pa qenė edhe pastrimi trupor edhe pastrim shpirtėror nuk ka namaz.
Abdesti dhe gusli e sigurojnė pastrimin trupor. Ai qė e kryen detyrėn e vet tė
ibadetit, bėhet i pastruar edhe
shpirtėrisht. 7. Nė
mjeksinė preventive kanė shumė tė rėndėsi lėvizjet trupore tė bėra nė kohė tė
caktuara. Kohėt e namazit janė kohė tė pėrshtatshme pėr freskimin e qarkullimit tė
gjakut dhe pėr gjallėrimin e frymėmarjes. 8. Namazi
ėshtė element i rėndėsishėm qė rregullon gjumin. Pėr t'i arritur kėto dobi tė namazit, bashkė me
faljen nė kohėn e duhur, duhet t'i kushtohet rėndėsi higjenės, tė mos hash shumė
dhe ushqimet qė hahen tė jenė tė pastra e hallall. Pjesa e shtatė Iskati dhe devri pėr tė vdekurin Nė librat Nuru-l-izah,
Tahvati, Halebi dhe nė Durrrrul-l-muhtār shkruan se nė fund tė
kazasė sė namazeve, dhe nė librat Multeka, Durr-rru-l-munteha, Vikaje
e nė Durer shkruan se nė fund tė agjėrimit duhet bėrė iskat dhe devėr pėr
tė vdekurin qė ka lėnė testament. Pėr shėmbull, Tahtavi thotė: Ka nass (shpjegim
i prerė, i mbėshtetur nė ajete tė Kuranit) pėr tė bėrė iskat pėr agjėrimet e
paagjėruara me dhėnjen e fidjes. Meqenėse namazi ėshtė mė i rėndėsishėm se
agjėrimi;pėr namazet qė personi,edhe pse ka dashur, nuk ka mundur ti bėjė kaza,pėr
njė arsye tė pranuar nga ligjet e sheriatit ,si psh.e ka kapur sėmundja e
vdekjes,mendimi unanim i dijetarėve ėshtė qė tė bėhet istkati pėr namazet e lėna.
Ai qė thotė se nuk ka iskat tė namazit, ėshtė injorant. Sepse i kundėrvihet mendimit
tė pėrbashkėt tė medhhebeve. Nė hadithi sherif ėshtė urdhėruar: Njė person nuk mund tė agjėrojė dhe tė falė
namaz nė vend tė personit tjetėr. Por pėr agjėrimin dhe namazin e tij ushqen - e ngop
fukaranė. Dėgjojmė tė ketė disa persona tė cilėt nuk i kuptojnė epėrsitė
e dijetarėve tė Ehli-sunnetit dhe qė mendojnė se edhe imamėt e medhhebeve tona flasin
ėndėrr si ata;kėta pretendojnė gjėra si:Nė Islamizėm
iskat dhe devėr nuk ka. Iskati i pėrngjet shlyerjes sė mėkateve tė tė
krishterėve. Me fjalė tė kėtilla, ata
vėnė
veten nė njė situatė tė palakmueshme. Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem), ka
thėnė: Umeti im, nuk bashkohet me devijim -
shmangie. Natyrisht, ky hadith tregon se janė tė vėrteta gjėrat qė kanė
kumtuar muxhtehidėt me mendim unanim. Ai qė nuk i beson kėtyre, nuk i ka besuar kėtij
hadithi. Ibni Abidini, duke e shpjeguar vitėr-namazin thotė: Ai qė nuk i beson ato qė janė tė domosdoshme nė fe, domethėnė edhe shpalljes sė
njohurive me ixhma tė injorantėve, bėhet qafir. Ixhma, domethėnė mendim unanim
i dijetarėve. Si mund tė krahasohet iskati me shlyerjen e mėkateve? Priftėrinjėt,
duke thėnė se mėkatet shlyhen (nxirren),i shfrytėzojnė njerėzit duke u marrė vlera
monetare apo sende tė ndryshme me vlerė. Mirėpo, nė islam, hoxhallarėt nuk mund tė
bėjnė iskat. Iskatin mund ta bėjė vetėm i autorizuari (veli) i tė vdekurit dhe
paratė u jepen fukarenjve e jo hoxhallarėve. Sot gati nė ēdo vend,
punėt e iskatit dhe tė devrit nuk kryhen
sipas
proēedurės qė porosit Islami. Ata qė thonė se nė islamizėm nuk ka iskat, nė vend
qė tė flasin kėshtu, mė mirė do tė ishte tė thonin se iskati dhe devri qė bėhen
sot, nuk ėshtė nė pėrputhje me Islamin. Edhe ne do ti pėrkrahnim ata. Nė kėtė
mėnyrė do ta shpėtonin veten nga rėnia nė njė gabim tė palakmueshėm, dhe do ti
bėnin shėrbim Islamit. Se si mund tė kryhet istikati dhe devri sipas fesė sonė do tė
shpjegohet mė poshtė. Ibni Abidini nė fund tė namazeve kaza thotė qė: Ai njeri qė me ndonjė yzėr
(arsye) i ka lėnė namazet qė i kanė mbetur pėr kaza, nėse nuk i ka falur ato edhe
atėherė kur ka qenė nė gjendje ti falė me mimikė, ėshtė vaxhib tė lėrė
testament qė, kur tė vdesė, kefareti (shpagimi) i tyre tė bėhet me iskat. Nėse nuk
ka patur fuqi pėr ti bėrė kaza, nuk ėshtė e nevojshme tė lėrė testament. Edhe i
sėmuri dhe udhėtari qė nė ramazan nuk agjėron, nėse vdes pa gjetur kohė pėr ti
bėrė kaza, nuk ka nevojė tė lėrė testament (pėr shpagimin e tyre). All-llahu
Teįlį, arsyet e kėtyre i pranon. Iskati i kefareteve tė tė sėmurit, pas vdekjes
bėhet nga i autorizuari i tij. Para se tė vdesė, nuk bėhet. Nuk lejohet qė njeriu i
gjallė tė bėjė iskat pėr vetveten. Nė Xhilau-l-kulub thuhet se: Ai qė ka hak (borxh) tė
All-llahut ėshtė vaxhib qė testamentin ta thotė nė prani tė dy dėshmitarėve, ose
atė qė ka shkruar, tua lexojė atyre. Ėshtė mustehab qė edhe ai qė nuk ka hak
(borxh), tė lėrė testament. I autorizuari i tė vdekurit
qė ka lėnė testament pėr iskat kefareti, domethėnė qė e ka lėnė me testament
vendet pėr tė shpenzuar trashėgimin, ose ai qė ėshtė trashėgimtar, pėr ēdo namaz
dhe pėr vitėr-namazin e pėr agjėrimin njėditor qė ėshtė dashur tė bėjė kaza,
nga njė e treta e trashėgimit, jep fidje nė sasi tė njė fitri, domethėnė, gjysmė
sa-ji (pesėqind e njėzet dėrhemė, ose njėmijė e shtatėqind e pesėdhjetė gramė
grurė pėr fukarenjtė (ose ua jep pėrfaqsuesve tė fukarenjėve). Nėse nuk ka lėnė testament
pėr iskat kefareti, sipas Hanefiut, i autorizuari nuk ka nevojė tė bėjė Shlyerje
iskati. Sipas medhhebit Shafi, edhe pse nuk ka lėnė testament, i autorizuari duhet tė
bėjė iskat. Edhe sipas medhhebit Hanefi, borxhin ndaj njeriut, edhe pse nuk ka
testament, i autorizuari duhet tė paguajė nga pasuria qė ka lėnė i vdekuri. Madje, ata qė kanė pėr tė marrė,
sapo tė zotėrojnė trashėgimin, mund ta marrin pa gjyq. Nėse e ka lėnė testament qė
me pasuri tė paguhen fidjet e agjėrimeve qė kanė mbetur pėr kaza, ėshtė vaxhib pėr
tė realizuar kėtė. Sepse Islami e urdhėron kėtė. Nėse nuk ka lėnė testament, tė
japėsh fidjen e namazit nuk ėshtė vaxhib, ėshtė xhaiz (e lejuar). Nė kėto dy tė
fundit, nėse nuk pranohen, nė mos asgjė tjetėr, bile sevape tė sadakasė arrihen, ato
ndihmojnė pėr pastrimin e gjynaheve tė tij. Kėshtu ka thėnė imami Muhammedi. Nė
Mexhmau-l-enhur thuhet: Personi qė
i ėshtė nėnshtruar epshit tė vet dhe shejtanit e nuk i ka falur namazet, dhe qė nga
fundi i jetės ėshtė penduar pėr kėtė (dhe ka filluar tė falet e tė bėjė kaza),
edhe pse ėshtė thėnė se nuk lejohet tė lėrė testament qė tė bėhet iskati pėr
namazet qė nuk ka mundur ti bėjė kaza, nė Mustasfa shkruhet se njė gjė e tillė
ėshtė e lejuar. Nė Xhilau-l-kalūb
thuhet: Borxhet ndaj njeriut, borxhet qė duan paguar, amaneti, grabitja, vjedhja,
padrejtėsia nė shitblerje janė borxhe trupore, dhe sharja, tallja, pėrgojimi, shpifja
e tė ngjajshme janė borxhe shpirtėrore. Nėse mjafton pėr tė bėrė
iskat njė e treta e pasurisė sė tė vdekurit qė ka lėnė testament, i autorizuari
kėtė pasuri duhet qė ta japė fidje. Nėse nuk mjafton, nė Fethu-l-kadir shkruan se
lejohet qė trashėgimtari tė falė mė tepėr se njė tė tretėn e mallit. Nėse lė
testament pėr tė kryer haxhin qė ėshtė farz, si kėto, nėse trashėgimtari ose
dikush tjetėr i japin dhuratė paratė pėr haxh, kjo nuk lejohet. Pa e lėnė testament
para se tė vdesė, nėse trashėgimtari i tij me para tė veta jep iskat dhe nėse shkon
nė haxh, borxhi i tė vdekurit konsiderohet i paguar. Edhe pse ka tė atillė qė thonė
se kėto nuk lejohen me para tė tjetėrkujt, pėrveē tė trashėgimtarit, autorėt e
librave, Durru-l-muhtar, Merakl-felāh dhe Xhilau-l-kulub, kanė thėnė
qė lejohet. Iskati nė vend tė grurit
mund tė jepet duke u llogaritur nė miell ose nė njė sa-ji hurma e rrush. (Sepse,
meqė janė mė tė vlefshme se gruri, kėto pėr fukaranė janė mė tė ēmueshme). Nė
vend tė tė gjitha kėtyre mund tė jepen flori e argjent, qė janė tė ēmueshėm. (Nė
para prej letre iskati nuk bėhet). Nuk ėshtė e nevojshme
tė japėsh fidje pėr sexhde-i tilavet. Si bėhet iskati dhe devri? Paraja e fidjes, nėse e
kalon njė tė tretėn e trashėgimisė, pa lejuar trashėgimtarėt, i autorizuari nuk
mund tė shpenzojė mė shumė se njė tė tretėn. Nė librin Kinje, thuhet se, nėse i
vdekuri qė le testament tė jepet njė e treta e pasurisė sė tij pėr namazet e tėrė
jetės sė tij,por ka edhe borxh, edhe pse ai qė ka pėr tė marrė jep leje qė tė
kryhet testamenti, nuk ėshtė e lejuar qė tė zbatohet testamenti. Sepse, Islami
urdhėron qė sė pari tė paguhet borxhi. Me gjithė pėlqimin e atij qė ka pėr tė
marrė, pagimi i borxhit nuk mund tė lihet pėr mė vonė. Nė qoftė se nuk dihet sa
vjeē ka qėnė personi qė ka lėnė testamentin qė tė bėhet istikati pėr tė gjitha
namazet, kur njė e treta e pasurisė sė lėnė nuk arrin pėr istikatin e namazeve, ky
testament ėshtė xhaiz(i pranuar). Nėse njė e treta e trashėgimisė mjafton dhe tepron
pėr iskat, ky testament nuk ėshtė xhaiz, ėshtė batėll (bosh, i prishur). Sepse, kur
njė e treta e pasurisė nuk arrinė pėr iskat, pėr shkak se ėshtė i njohur (i qartė)
numri i namazeve qė do tė bėhen iskat me njė tė tretėn e pasurisė, testamenti i tij
pėr kėto namaze ėshtė i vėrtetė (i drejtė). Testamenti qė ėshtė pėr namazet qė
mbeten mbas, ėshtė vetėm fjalė, domethėnė, fjalė boshe. Kur njė e treta ėshtė
shumė, pėr shkak se nuk ėshtė e qartė mosha e tij, e pėr kėtė arsye edhe numri i
namazeve nuk duhet, testamenti bėhet batėll (i prishur, i zhvlerėsuar). Nėse i vdekuri qė lė
testament pėr iskat tė namazit, nuk ka pasuri fare, ose nėse njė e treta nuk mjafton
pėr testamentin, ose kur nuk ka lėnė fare
testament, i autorizuari, po qe se do tė bėjė iskat me pasurinė e vet, bėn Devėr. Por, i autorizuari nuk ėshtė i detyruar
tė bėjė devėr. I autorizuari, pėr tė bėrė devėr, pėr iskat njėmujor apo pėr
njė vit, merr hua flori qė i nevojitet, byzylyk, unazė, ose argjent, apo vlerė nė
para. Nė rast se i vdekuri ėshtė mashkull, llogaritet nga mosha dymbėdhjetėvjeēare,
po tė jetė femėr, nga mosha nėntėvjeēare i llogaritet sa vjet ka borxh. Pėr
gjashtė namaze tė njė dite duhet tė jepen dhjetė kilogramė grurė, pėr njė vit
diellor treqindmijė e gjashtėqind e gjashtėdhjetė kilogramė.Pėr iskatin njėvjetėsh
tė namazit duhen pesėdhjetė e pesė ose pėr rezervė gjashtėdhjetė florinj. I
autorizuari i tė vdekurit, nėse merr hua pesė florinj duhet ti gjejė pėr shėmbull
katėr fukarenj qė nuk janė tė dhėnė pas dynjasė, por qė e njohin dhe e duan fenė
e tyre. (Kėta duhet tė jenė fukarenjė deri nė atė masė, saqė tė mund tė marrin
sadaka, domethėnė qė nuk do tu takojė tė japin vitra. Nėse nuk janė fukarenj,
iskati nuk pranohet). I autorizuari i tė vdekurit, domethėnė i atij qė e ka lėnė
testament, ose njė nga trashėgimtarėt, po ai qė e ka pėrfaqėsuar njėrin prej tyre,
kur thotė: (Kėta pesė florinj ti dhashė ty pėr iskat namazi tė tė ndjerit
zotėri, si kundėrvlerė- zėvendėsim), pesė florinjtė ia jep fukarasė sė parė duke
e bėrė nijet pėr sadaka. Pastaj, fukaraja duke thėnė: i mora, i pranova. Ti
dhurojė kėto, kėto ia dhuron trashėgimtarit ose pėrfaqėsuesit tė trashėgimtarit
dhe trashėgimtari i pranon. Pastaj pėrsėri ia jep kėtij apo fukarasė sė dytė dhe si
dhuratė i pranon mbrapa nga ai. Kėshtu, duke ia dhėnė katėr herė tė njėjtit fukara
ose katėr fukarave nga njė herė dhe duke i marrė, bėhet njė devėr. Nė njė devėr,
bėhet iskati kefaret i namazit njėzet florinjsh. Nėse i vdekuri ėshtė mashkull
gjashtėdhjetė vjeē, pėr namaz dyzet e tetė vjetėsh duhen dhėnė 48x60=2880
florinjė. Dhe pėr kėtė arsye, 2880 : 20=144 herė bėn devėr. Nėse janė dhjetė
florinj, bėn 72 devre; nėse florinj janė 20, bėn 36 devre. Nėse numri i fukarenjve
ėshtė dhjetė edhe numri i florinjve dhjetė, pėr iskatin e namazit dyzet e tetė
vjetėsh, bėn njėzet e nėntė devre. Sepse kjo ėshtė kėshtu: Vitet qė nuk ka falur namaz
x numri i florinjve pėr njė vit = numri i fukarasė x numri i floririt qė bėn devėr x
numri I devrit. Nė shembullin tonė pėrafėrsisht del kėshtu: 48 x 60 = 4 x 5 x 144 = 4
x 10 x 72 = 4 x 20 x 36 = 10 x 10 x 29. Shihet se pėr ta gjetur
numrin e devrit nė iskat tė namazit shumėzohet viti i borxhit tė namazit tė tė
vdekurit me numrin e floririt njėvjetėsh. Gjithashtu, me numrin e florinjve qė bėhen
devėr, shumėzohet edhe numri i fukarenjve. Shuma e parė pjesėtohet me shumėn e dytė.
Pjesa e dalė ėshtė numri i devrit. Vlerat nė para tė letrės, tė grurit dhe tė
floririt pėr ēdo vit pėrafėrsisht ndryshojnė nė tė njėjtėn masė. Domethėnė
vlera e floririt dhe e grurit gjithmonė bashkėrisht pakėsohet ose shtohet. Nga ky
aspekt, edhe numri i floririt pėr njė vit, domethėnė edhe gjashtėdhjetė florinj qė
i patėm lart, gati-gati janė tė njejtė. Pėr kėtė arsye, nė llogarinė e iskatit,
nė ēdo kohė, si rezervė pranohet se: Iskati i namazit pėr njė
vit ėshtė pesė florinj. Iskati i agjėrimit tė
ramazanit pėr njė vit ėshtė njė flori. Sasia e floririt qė do tė
bėhet devėr dhe numri i devrit nxirren prej kėtu. Pasi tė kryhet iskati i
namazit, pėr iskatin e agjėrimeve qė nuk janė agjėruar e qė duhen bėrė kaza, pesė
florinj katėr fukarenjve, tri herė u bėhen devėr. Sepse, iskati i agjėrimit pėr njė
vit, domethėnė, pėr tridhjetė ditė, bėn pesėdhjetė e dy kilogramė e gjysmė
grurė, ose 5,25 gramė flori, domethėnė, 0,73 lira floriri. Shihet se te Hanefiu njė
flori e bėn iskat shlyerjen e agjėrimit pėr njė vit dhe pėr dyzet e tetė vjet duhen
dhėnė dyzet e tetė florinj. Kur e bėn njė devėr pėr katėr fukarenj me pesė
florinj, domethėnė se janė dhėnė njėzet florinj. Pasi tė bėhet iskati i
agjėrimeve qė duhen bėrė kaza, bėhet devėr pėr zekat, pastaj pėr kurban. Pėr Shpagimin e njė betimi
duhen ushqyer dhjetė fukarenj dhe pėr Shpagimin tė njė dite agjėrimi qė duhet bėrė
Shpagimin, e cila ėshtė njė ditė e prishur pa arsye (pa yzėr), njė ditė duhen
ushqyer gjashtėdhjetė fukarenj dhe njė fukaraje nė njė ditė nuk i jepet mė tepėr
se gjysmė saje grurė. Domethėnė Shpagimin pėr disa betime, nė njė ditė dhjetė
fukarenjve nuk u jepet. Prandaj, pėr Shpagimin e betimit dhe tė agjėrimit, nė njė
ditė nuk bėhet njė devėr. Nėse ka testament betimi, pėr njė betim nė njė ditė
ēdonjėrit nga fukarenjtė i jepen nga dy kilogramė grurė ose miell, ose nė kėtė
vlerė ēfarėdo malli flori apo argjend. Kėto njė fukaraje bėn tia japėsh edhe pėrnjėherė pėr dhjetė ditė. Ose njė
fukaraje i jep para tė letrės dhe duhet ti thuash: Ty tė autorizojė, me kėto
para ēdo ditė, dy herė, nė mėngjes e nė mbrėmje, dhjetė ditė ke pėr tu
ushqyer! Po tė ndodhė qė me kėto para dhjetė ditė nuk i pėrdor pėr ushqim, por
i shpenzon pėr kafe e gazeta, nuk lejohet. Mė sė mirė ėshtė tė bėsh pazarllėk me
njė gjellėbėrės, tia japėsh gjellėbėrėsit paratė pėr dhjetė ditė dhe
fukaraja ēdo ditė nė mėngjes e nė mbrėmje, dy herė, pra dhjetė ditė, tė ushqehet
tek ky gjellėbėrės. Agjėrimit tė prishur, pasi tė jetė bėrė nijet, pėr shpagimin
tė njė dite, gjashtėdhjetė fukarenjve duhet tu jepet nga njė gjysmė sį grurė
njė ditė ose njė fukareje gjashtėdhjetė ditė, ose nė kėtė vlerė tė japėsh
tjetėr mall, ose ēdo ditė duhet ta ngopėsh dy herė. Iskati i zekatit qė nuk
ėshtė lėnė testament, nuk ka nevojė tė bėhet. Ėshtė dhėnė fetva (shpjegim) se pėr iskat tė zekatit,
trashėgimtari mund tė bėjė devėr vetė. Kur bėn devėr, i
autorizuari, sa herė qė ua jep florinjtė fukaranjve duhet ta bėjė nijet pėr iskat
namazi ose agjėrimi. Edhe fukaraja kur e kthen prapė, duhet tė thotė se po e jap
dhuratė dhe i autorizuari duhet tė thotė i pranova. Nėse i autorizuari nuk ėshtė nė
gjendje tė bėjė devėr, autorizon dikė pėr ti bėrė iskatet e tė vdekurit.
Iskatet, devrin e bėn njė i autorizuar. Nė librin Vasijjetname
tė Imam Birgevit dhe nė komentimin qė bėn Kadizade Ahmed Efendi thuhet se ėshtė
kusht qė fukarenjtė-tė cilėve u jepet, tė mos posedojnė mall aq sa tė arrijnė
nisabin (sasi malli qė tė detyron tė japėsh zekat). Nėse fukaraja ėshtė nga tė
afėrmit e tė vdekurit, kjo lejohet. Kur ia jep fukarasė duhet tė thuhet: Ta dhashė
kėtė ty pėr iskat tė kaq namazeve. Dhe fukarai duhet tė thotė: I pranova, dhe sapo
ti marrė florinjtė duhet ta dijė se janė tė tijėt. Nėse nuk di, sė pari duhet
ta mėsosh. Edhe ky fukara, pranon qė me dėshirė tė vet tia japė fukarasė tjetėr
duke thėnė: Pėr iskat tė kaq namazeve, si kundėrvlerė ta dhashė ty kėtė.
Edhe ai fukaraja i merr me dorė dhe duhet tė thotė: I pranova. Nėse e merr si amanet,
si dhuratė, devri nuk pranohet. Dhe ky fukara i dytė, pasi tė thotė: I morra, i
pranova, ia jep fukarasė sė tretė duke thėnė: Nė kėtė mėnyrė ty ti
dhashė. Kėshtu duhen bėrė devėr borxhet e namazit,
agjėrimit, zekatit, kurbanit, sadakai - fitrit dhe borxhet ndaj njeriut. Nė borxh ndaj njeriut hynė
edhe shitblerja jo e drejtė. Nuk lejohet tė bėhet devėr pėr shlyerjen e betimit dhe
tė agjėrimit. Mė pastaj, fukaraja tek i
cili do tė mbesin florinjt, me kėnaqėsi dhe me dėshirė duhet tė pranojė dhe tia
dhurojė ata tė autorizuarit. I autorizuari i merr dhe i
thotė: I pranova. Nėse ai nuk i dhuron, ėshtė malli i tij, dhe nuk i merret me zor. I
autorizuari kėtyre fukarenjve u jep njė sasi floriri, ose para letre, ose nga gjėsendet
e tė vdekurit, dhe sevapin e kėsaj sadakaje ia dhuron shpirtit tė tė vdekurit.
Fukaraja qė ka borxh dhe fėmija pa hyrė nė moshė madhore, nuk duhet tė marrin pjesė
nė kryerjen e devrit. Sepse me florinjėt qė i bien nė dorė ėshtė farz tė paguajė
borxhin e vet. Pa e kryer kėtė farz, nuk lejohet qė florinjtė tia jap fukarasė qė
e ka pranė pėr shpagim tė tė vdekurit. Sado qė devri pranohet, vetė nuk fiton fare
sevape, madje hyn nė gjynah. I vdekuri qė nuk ka mall
(pasuri), nėse lė testament qė ti bėhet devėr, i autorizuari nuk e ka detyrim
(vaxhib) tė bėjė devėr. Ėshtė vaxhib qė tė lėrė testament, kur i tėrė malli
nuk e arrin njė tė tretėn e trashigimisė pėr bėrjen e istikatit tė tė vdekurit.
Kėshtu, pa pasur nevoj pėr devėr, bėhet iskati. Edhe pse njė e treta e arrin iskatin,
nėse e lė testament qė njė pjesė e mallit nga njė e treta tė bėhet devėr, hyn nė
gjynah. Ibin Abidin nė vėllimin e pestė, nė faqen 273 thotė Ai qė i ka fėmijėt
tė vegjėl ose ėshtė i varfėr, i sėmurė qė ka fėmijė tė rritur, por nevojtar
ėshtė trashėgimi, ėshtė mė mirė qė mallin tua lėrė fėmijėve tė tij tė
mirė e tė mos lėrė testament pėr bamirėsi qė janė nafile. Edhe Bezzazije, duke shpjeguar dhuratėn thotė: Malli duhet
harxhuar pėr hajrat - bamirėsi dhe tė mos i lihet trashėgim fėmijės sė keq-tė
pavyeshėm. Sepse tia lėsh do tė thotė qė ti ndihmosh gjynahun. Edhe fėmijės
sė keq - tė pa dobishėm, nuk duhet ti jepen para
mė tepėr se pėr tė jetuar. Ku ka shumė borxhe, namaz,
agjėrim, zekat, kurban dhe betim dhe pėr kėto tė lihet testament qė nga njė e treta
e mallit njė pjesė e paktė tė bėhet devėr dhe me pjesėn e mbetur tė kėndohet
Kuran, hatme-i tehlil dhe mevlud nuk ėshtė xhaiz (nuk lejohet). Ai qė jep dhe ai qė
merr para pėr ti kėnduar kėto, hynė nė gjynah. Tė japish dhe tė marrish para pėr
ti mėsuar (dikujt) Kuranin Kerimin lejohet. Pėr tė kėnduar nuk lejohet. Namazet, agjėrimet qė i ka
borxh i vdekuri, nuk lejohet tia bėjė kaza ndonjė nga trashigimtarėt ose ndonjė
tjetėr. Por, tė falėsh nafile namaz, tė agjėrosh nafile dhe sevapet e kėtyre tia
dhurosh shpirtit tė vdekurit, kjo lejohet dhe ėshtė mirė. Tė bėsh kaza haxhin e tė
vdekurit qė e ka borxh e qė pėr kėtė ka lėnė testament lejohet. Domethėnė kjo tė
vdekurin e liron nga borxhi. Sepse haxhi ėshtė ibadet qė bėhet edhe me trup edhe me
pasuri. Haxhi nafile nė vend tė tjetėrkujtė bėhet gjithmonė. Ndėrsa, haxhi farz,
bėhet nga ana e tė autorizuarit vetėm nė vend tė atij qė nuk do tė mund tė shkoj
nė haxh deri nė vdekje. Nė Mexhmau-l-enhur dhe
nė Durr-rru-l-munteka thuhet: Iskati i tė vdekurit duhet bėrė para
varrimit. Nė veprėn Kuhistani shkruhet se lejohet edhe pas varrimit. Nga istikati i namazit,
agjėrimit, zekatit, kurbanit pėr tė vdekurin, njė fukaraje mund ti jepet mė tepėr
se nisabi. Madje, tė gjithė florinjtė mund ti jepen njė fukaraje. Nuk lejohet tė jepet fidja e
namazeve qė nuk i ka falur i sėmuri pėr vdekje. Lejohet tė jepet fidja e atij qė nuk
ka mundur tė agjėrojė, pėr shkak se ka qenė i sėmurė aq shumė, saqė tė mos mund
tė agjėrojė. I sėmuri duhet ti falė namazet edhe duke bėrė shenja me kokė. I sėmuri qė me shenja (me
mimikė) tė kėtillė nuk mund tė falė namaze mė tepėr se njė ditė, namazet qė nuk
ka mundur ti kryejė, i falen. Nėse bėhet mirė,shėrohet, nuk ka nevojė ti
bėjė kaza kėto. Ndėrsa agjėrimet qė nuk ka mundur ti kryejė, sapo tė shėrohet,
duhet ti kryejė. Nė qoftė se vdes pa u
pėrmirėsuar kėto agjėrime i falen. Pjesa e tetė TRIDHJETĖ E TRE DHE PESĖDHJETĖ E KATĖR FARZET Kur njeriu kalon periudhėn e fėmijėrisė dhe arrin
moshėn madhore,ka detyrė tė parė tė dėshmojė me gojė dhe me zemėr Kelime-i teuhidin:"La ilahe il-lall-llah
Muhammeden resulull-llah,"Nga ky moment atij i falen tė gjitha mėkatet e mė
parshme.Po kėshtu edhe njė mohues i cili pranon Islamin duhet tė thotė Kelime-i
tevhidin dhe qė nga ai ēast ai ėshtė bėrė musliman. Edhe ata si ēdo mysliman duhet
tė thonė: besova gjashtė kushtet e imanit, domethėnė, tė mėsosh pėrmendsh Amentubil-lahin, dhe kuptimin e tij dhe t'i
besojnė, tė thonė i besova rregullat e Islamit, tė gjitha urdhėresat dhe ndalesat qė
i ka kumtuar Muhamedi (salall-llahu alejhi ve selem) se janė dhėnė nga All-llahu
Teįlį. Dhe mė vonė, sapo tė gjejė mundėsinė, ėshtė e domosdoshme t'i mėsojė
tė gjitha punėt qė janė farz, pra qė janė urdhėruar dhe ato qė janė haram, pra
ato qė janė ndaluar. Nėse e mohon se ėshtė farz, t'i mėsojė kėto dhe nėse e mohon
domosdoshmėrinė e kryerjes sė farzeve edhe tė largimit nga haramet, i shkon imani.
Edhe nė qoftė njėrėn nga kėto qė ka mėsuar nuk e pėlqen, nuk e pranon, bėhet
Murted (i dalur nga feja). Murtedi, me tė thėnė Lā
ilahe il-lall-llah dhe me kryerjen e disa urdhrave tė Islamit, pėr shembull, me
faljen e namazit, me agjėrim, me shkuarjen nė haxh, me bėrjen e tė mirave dhe
hajrateve nuk bėhet mysliman. Nga kėto vepra tė mira tė tij nė Ahiret nuk ka
kurrfarė
dobie . Duhet tė pendohet nga ajo gjė qė nuk e ka besuar, qė e ka mohuar. Dijetarėt islamė, nga farzet qė ēdo mysliman duhet
tė mėsojė, t'i besojė, t'i pasojė e t'u nėnshtrohet, kanė zgjedhur tridhjetė e tri
edhe krahas tyre, pesėdhjetė e katėr: Kushtet e imanit: gjashtė (6) Kushtet e Islamit: pesė (5) Farzet e namazit: Dymbėdhjetė (12) Farzet e abdestit: Katėr (4) Farzet e gusullit: Tri (3) Farzet e tejemunit: tri (3) Kushtet e imanit-besimit (6) 1. Tė besosh
ekzistencėn dhe njėsinė e All-llahut. 2. Tė besosh
engjėjt. 3. Tė besosh
librat qė i ka zbritur Zoti. 4. Tė besosh
pejgamberėt e Zotit. 5. Tė besosh
ditėn e Ahiretit. 6. Tė besosh
kaderin, se e mira dhe e keqja janė nga Zoti. Kushtet e Islamit (5) 7. Tė
shqiptosh Kelime-i shahadetin. 8. Tė
falėsh namazin, pesė herė nė ditė. 9. Tė
japėsh zekatin e pasurisė. 10. Tė
agjėrosh muajin e Ramazanit. 11. Tė
shkosh nė haxh, brenda mundėsive njė herė nė jetė. Farzet e namazit (12) a) Farzet e
jashtme (para namazit) janė gjashtė. Kėto quhen kushte. 12. Tė jenė
tė pastėr trupi , petku dhe vendi ku do tė falesh. 13. Tė
marrėsh abdest ose tė lahesh, kur nuk i bėn dot kėto,lypset tė marrėsh tejemum. 14. Tė
vishesh(mbulohesh) sipas rregullave islame. 15. Tė
kthehesh nga kibla. 16. Ta
falėsh namazin nė kohėn e duhur. 17. Ta bėsh
nijet (tė vendosėsh) pėr t'u falur. b) Farzet e
brendshme janė gjashtė. Kėto quhen rukne. 18. Tekbiri
fillestar - iftitah tekbiri. 19. Qėndrimi
nė kėmbė - kiam. 20. Leximi i
Kur'anit - kiraet. 21. Pėrkulja
e trupit - ruku. 22. Vėnia e
fytyrės nė tokė - sexhde. 23. Qėndrimi
ulur nė mbarim tė namazit - kade-i ahire. Farzet e abdestit (4) 24. Tė lash
fytyrėn. 25. Tė lash
duart e krahėt deri mbi bėrryl. 26. T'i
japėsh mes-h kokės (me pėllėmbėn tė lagur). 27. T'ė lash
kėmbėt deri pėrmbi nyje. Frazet e guslit (3) 28. Tė
shpėrlash gojėn dhe fytin me ujė (gargara). 29. Tė
shpėrlash hundėn me ujė (istinshak). 30. Tė lash
tėrė trupin. Farzet e tejemumit (3) 31. Tė
bėhet nijet pėr tejemum. 32. Ta
prekėsh dheun me pėllėmbė dhe t'i fėrkosh pėr fytyrė. 33. Pėrsėri
ta prekėsh dheun me pėllėmbė dhe t'i fėrkosh duart deri mbi bėrryl. 1. Tė besosh
se All-llahu ėshtė njė. 2. Tė hash
dhe tė pish hallall. 3. Tė
marrėsh abdest. 4. Tė
falėsh pesė kohėt e namazit. 5. Tė
marrėsh gusul pas xhunubit. 6. Tė besosh
se rrėsku ėshtė i siguruar nga All-llahu. 7. Tė
veshėsh rroba tė pastra, hallall. 8. T'i lėsh
ēdo gjė nė dorė All-llahut dhe tė pajtohesh me kaderin. 9. Tė jesh
modest, i thjeshtė e pa pretendime. 10. Tė
falėnderosh All-llahun si pėrgjigjje pėr tė mirat qė tė ka dhėnė. 11. Tė
pajtohesh me kazanė. 12. T'u bėsh
sabėr(durim) belave. 13. Tė bėsh
teube pėr gjynahet. 14. Tė bėsh
ibadet pėr kėnaqėsi tė Zotit. 15. Ta dish
pėr armik shejtanin 16. T'u
bindesh dispozitave tė Kur'anit. 17. Ta dish
hak (borxh) vdekjen. 18. Tė
bėhesh mik i miqve tė All-llahut dhe armiqve tė tij ti bėhesh armik. 19. T'u bėsh
mirė nėnės e babait. 20. T'ė
urdhėrosh gjėrat e pranuara (e njohura) dhe t'i ndalosh gjėrat e papranuara. 21. Tė
vizitosh farefisin. 22. Tė mos
tradhėtosh tė besuarėn (amanetin). 23. Gjithmonė
tė frikėsohesh nga All-llahu dhe tė mos zemėrohesh e tė prishėsh(shkatėrrosh). 24. T'i
bindesh All-llahut dhe Pejgamberit tė Tij.
25.
T'u
shmangesh gjynaheve dhe tė preokupohesh me ibadete. 26. T'u
bindesh prijėsve myslimanė. 27. Nga jeta
pėrvoja tė nxjerrėsh mėsim. 28. Tė
mendosh ekzistimin e All-llahut. 29. Ta ruash
gjuhėn nga fjalėt e kėqija dhe tė prostitucionit. 30. Ta mbash
zemrėn tė pastėr. 31. Tė mos e
pėrqeshėsh askėnd. 32. Tė mos
shikosh haramin. 33. Tė jesh
fjalėdrejtė nė ēdo situatė. 34. T'i ruash
veshėt nga tė dėgjuarit haram. 35. Tė
nxėsh dijen(mėsosh dituritė). 36. T'i
pėrdorėsh drejt mjetet matėse. 37. Tė mos
jesh i sigurt pėr dėnimet e All-llahut e ta keshė frikė gjithmonė. 38. T'u
ndihmosh myslimanėve tė varfėr dhe t'u japėsh zekatin. 39. Tė mos e
humbėsh shpresėn nga rahmeti i All-llahut. 40. Tė mos i
bindesh epshit pėr gjėrat qė janė haram. 41. Tė
ushqesh tė uriturin nė emėr tė All-llahut. 42. Tė
punosh pėr tė fituar sasinė e mjaftushme tė rrėskut. 43. Tė
japėsh zekatin e mallit, tė japėsh tė dhjetėn e bereqetit. 44. Tė mos i
afrohesh gruas me menstruacion dhe lehonė. 45. Ta
pastrosh zemrėn nga gjynahet. 46. Tė
ruhesh nga mendjemadhėsia dhe egoizmi. 47. Tė
pėrkujdesesh pėr pasurinė e jetimit qė nuk ėshtė nė moshė madhore. 48. Tė mos
qėndrosh afėr djemve tė rinj tė prishur. 49. T'i
falėsh nė kohė tė duhur pesė kohėt e namazit e tė mos i lėsh pėr kaza. 50. Tė mos
hash mallin e askujt me dhunė. 51. Tė mos
afrohesh pėr t'i bėrė shirk (shok) All-llahut. 52. T'i
shmangesh prostitucionit. 53. Tė mos
pish verė dhe pije alkolike. 54. Tė mos
betohesh pėr gėnjeshtra. Mė e keqja e tė kėqijave ėshtė tė mos e besosh
All-llahun Teįlį, tė jesh ateist. Tė mos e besosh gjėnė qė duhet besuar ,
ėshtė kufėr. Tė mos i besosh Muhammedit alejhisselam ėshtė kufėr. T'i besosh me
zemėr tė gjitha gjėrat qė Muhammedi alejhisselam i sjell nga All-llahu Teįlį dhe
t'i pohosh e t'i shqiptosh, me gjuhė, quhet IMAN.
Nė ēastin kur je i penguar dhe i detyruar(nėn presjon), tė mos i shqiptosh ato,
tė falet. Pėr tė arritur imanin, duhet tė ruhesh nga gjėrat qė Islami i ka quajtur
shenja tė kufrit. Tė mos nėnēmosh asnjė nga dispozitat, nga urdhėresat dhe ndalesat
e Islamit. Tė tallesh me Kur'anin famėlartė, me engjėjt ose me ndonjė nga
pejgamberėt, ėshtė nga shenjat e kufrit. Pasi ta dėgjosh tė mos besosh, tė mos e
pohosh fjalėt e tij, domethėnė ta mohosh atė. Edhe tė dyshosh ėshtė mohim. Kufri ėshtė tre llojesh: i injorancės, i inatit dhe
dispozitiv. 1. Kufri i
atyre qė janė jobesimtarė pėr shkak se nuk kanė dėgjuar, quhet Kufri i injorancės (mosdijes). Edhe injoranca
ėshtė dyllojėshe. E para ėshtė e thjeshtė. Njeriu e di se ėshtė injorant. Te kėta
nuk ėshtė I'tikadi i gabuar. Janė si kafshė. Sepse ajo qė e dallon njeriun nga
kafsha, ėshtė dituria dhe inteligjenca. Kėto janė edhe mė tė ulėta se te kafsha.
Lloji i dytė i injorancės ėshtė injoranca e pėrzier. Ėshtė I'tikadi i gabuar, i
marrė. Tė kėtilla janė I'tikadet e shtatėdhjetė e dy grupeve tė myslimanėve dhe
tė filozofėve dijetarėtėtyre. Kjo injorancė ėshtė edhe mė e keqe nga e para.
Ėshtė njė sėmundje sė cilės nuk i dihet ilaēi. 2. Kufri i
inatit. Tė jesh qafir me dije dhe pėr inat. Ky kufėr arrihet pėr shkak tė
mendjemadhėsisė, nga frika tė turpėrohesh dhe nga lakmia pėr tė arritur ndonjė
pozitė. I tillė ka qenė kufri i Faraonit dhe i bashkėmendimtarėve tė tij, i mbretit
tė Bizantit, Herakliut. 3. Kufri
dispozitiv. Ai qė flet fjalė qė Islami i ka cilėsuar si shenja tė pabesimit
(kufrit) dhe qė bėn punė tė tilla, edhe nėse thotė se beson, ėshtė qafir. Ta
pėrfillėsh atė gjė qė Islami ka urdhėruar ta pėrbuzėsh dhe tė pėrbuzėsh atė
qė ka urdhėruar ta pėrfillėsh, ėshtė kufėr. - Tė thuash se All-llahu na shikon ne nga Arshi apo nga
qielli, ėshtė kufėr. - Tė thuash se ashtu sikur mė ke torturuar ti mua,
edhe All-llahu tė torturon ty, ėshtė kufėr. - Tė thuash, filan myslimani nė sytė e mi ėshtė si
jahudi, ėshtė kufėr. - Tė thuash pėr fjalėn rrenė se All-llahu e di se
ėshtė e drejtė, ėshtė kufėr. - Tė flasėsh fjalė nėnēmuse pėr melaiqet, ėshtė
kufėr. - Tė flasėsh fjalė nėnēmuese pėr Kur'anin
famėlartė, madje qoftė dhe pėr njė shkronjė tė tij e tė mos i besosh njė shkronje
tė tij, ėshtė kufėr. - Tė lexosh Kur'anin duke e shoqėruar me ndonjė
vegėl muzikore, ėshtė kufėr. - Tė mos i besosh Tevratit dhe Inxhilit burimor (tė
vėrtetė), t'i pėrbuzėsh kėto, ėshtė kufėr. (Tani nuk ka Tevrat dhe Inxhil burimor
- tė vėrtetė). - Tė flasish fjalė pėrbuzėse pėr Pejgamberin,
ėshtė kufėr. - Tė mos i besosh njėrit nga njėzet e pesė
pejgamberėt, emrat e tė cilėve janė pėrmendur nė Kur'an, ėshtė kufėr. - Tė thuash pėr dikė qė bėn mirė shumė, se
ėshtė mė i mirė se Pejgamberi, ėshtė kufėr. - Tė thuash se pejgamberėt kanė qenė tė mjerė,
ėshtė kufėr. Sepse varfėria e tyre ka qenė me dėshirėn e tyre. - Edhe ai qė i beson atij qė thotė se ėshtė
pejgamber, ėshtė qafir. - Tė tallesh me gjėrat qė do tė ndodhin nė Ahiret,
ėshtė kufėr. - Tė mos i besosh ndėshkimet (duke thėnė se nuk i kap mendja, shkenca), qė
bėhen nė varr e nė Kiamet, ėshtė kufėr. - Tė mos e besosh tė pamėt e All-llahut nė Xhennet,
tė thuash unė nuk e dua Xhennetin, e dua All-llahun, ėshtė kufėr. - Tė thuash se njohuritė shkencore janė mė tė
dobishme se njohuritė fetare, tė thuash, pra, fjalė, qė janė shenja tė mosbesimit
nė Islam, ėshtė kufėr. - Tė thuash, se ėshtė njėsoj si fale si s'fale namaz
ėshtė kufėr. - Tė thuash nuk jap zeqat, ėshtė kufėr. - Tė thuash tė kishte qenė hallall interesi (kamata),
ėshtė kufėr. - Tė thuash tė kishte qenė hallall tortura, ėshtė
kufėr. - T'i japėsh fukarasė nga malli qė ėshtė haram dhe
tė presėsh sevap, si dhe fukaraja qė e di se
paratė qė i ka dhėnė tjetri, janė haram
tė lutet pėr tė mirė pėr atė qė i ka dhėnė, ėshtė kufėr. - Tė thuash qė kiasi (gjykimi, dispozita) i Imami
Adham Ebu Hanife nuk ėshtė i drejtė, ėshtė kufėr. - Tė mos pėlqesh njė nga sunnetet e njohura, ėshtė
kufėr. - Kur ta dėgjosh hadithin: "Hapėsira nė mes varrit tim dhe minberit tim
ėshtė njė kopsht nga kopshtet e Xhennetit" Tė thuash pėr kėtė hapėsirė
se unė nuk shoh tjetė gjė pėrveē minberit, hasrės dhe varrit, ėshtė kufėr. - Tė mos i besosh njohuritė islame dhe t'i nėnēmosh
ato dhe dijetarėt fetarė, ėshtė kufėr. - Ai qė dėshiron tė bėhet qafir, nė ēastin qė
vendos pėr kėtė, bėhet jobesimtar. - Ai qė dėshiron qė tjetėrkush tė bėhet qafir,
pėr shkak se e ka pėlqyer kufrin, nėse do bėhet qafir. - Duke ditur se shkakton kufrin dhe ai qė me dėshirė
i flet fjalėt e kufrit, bėhet qafir. Nėse i flet nga mosdija, sipas shumicės sė
dijetarėve, prapė bėhet qafir. - Tė bėsh njė punė pėr tė cilėn e di se ėshtė
shkaktare e kufrit, ėshtė kufėr - Ta lidhėsh shokėn e priftėrinjve nė bel dhe tė
veshėsh diēka qė ėshtė e veēantė pėr kufėr, bėhesh qafir. Edhe nėse tregtari e
shfrytėzon sheshin e luftės - armikut, ėshtė kufėr. Po ashtu t'i pėrdorėsh kėto
pėr humor, pėr t'i shtyrė tė tjerėt tė qeshen, pra pėr shaka, bėhen shaka pėr
kufėr. - Nė ditėt e festave tė qafirėve, t'i pėrdorėsh
edhe ti sikur ata gjėrat qė janė tė veēanta pėr atė ditė, t'ia japėsh dhuratė
kėto qafirit, ėshtė kufėr. - Duhet tė frikėsohesh
nga elementet e kufrit nė fjalėt qė fliten pėr tė treguar sa i menēur, i
dijshėm, letrar, apo pėr t'i mahnitun, pėr t'i bėrė tė tjerėt tė qeshin, pėr t'i
gėzuar apo pėr t'u tallur me ata qė i kanė pranė. Tė kėtilla janė edhe fjalėt e
hidhėrimit, zemėrimit dhe lakmisė. - Ai qė bėn gibet (pėrgojim), nėse thotė se unė
nuk kam bėrė gibet, po e kam thėnė gjėnė qė e ka ai, tė flasėsh kėshtu, ėshtė
kufėr. - Vajza qė ėshtė kurorėzuar qė e mitur, kur tė
bėhet e vetėdijshme dhe e moshės madhore, nėse nuk e di imanin dhe islamin, e kur
pyetet nuk mund ta shpjegojė, konsiderohet e
lėshuar nga burri i saj e vetė bėhet murtede. Kėshtu ėshtė edhe pėr
mashkullin.(Pėr njė musliman nuk lejohet tė martohet me njė qė nuk e njef fenė e
tij) - Ai
qė
atij qė ka vrarė ose ka urdhėruar tė vritet (pa faj) njė besimtar, Ai qė i thotė se
ka bėrė mirė, bėhet qafir. - Pėr atė qė nuk ėshtė vaxhib mbytja, tė thuash se
duhet vrarė, ėshtė kufėr. - Tiranit qė e ka rrahur ose e ka vrarė dikė pa faj,
t'i thuash se ka bėrė mirė, e kishte merituar kėtė, ėshtė kufėr. - T'i thuash nė mėnyrė tė rrejshme All-llahut: Ty
tė dua mė shumė se fėmijėn tim All-llahu e di,
ėshtė
kufėr. - Tė mos falėsh namaz, tė mos agjėrosh, tė mos
japėsh zekat dhe tė mos e besosh se janė detyra, t'i nėnēmosh, ėshtė kufėr. - Tė humbėsh shpresėn nga mėshira e Zotit, ėshtė
kufėr. - Paraja, malli qė pėr vete nuk ėshtė haram dhe qė
pėr shkak tė njė arsyeje qė rezulton mė pas bėhet haram, quhet Haram li gajrihi. I kėtillė ėshtė malli i
vjedhur dhe qė ka ardhur nėpėrmjet rrugėve tė ndaluara (haram). Kėtyre t'u thuash
hallall, ėshtė kufėr. Coftina(ngordhėsira), derri, vera e gjėrat tė pėrngjashme me
kėto qė pėr individėt janė haram, quhen Haram
li ajnihi. Kėtyre t'u thuash hallall, ėshtė kufėr. - T'u thuash hallall tė gjitha gjynaheve qė dihet qartė se janė haram, gjithashtu ėshtė
kufėr. - Tė mos i pėrfillėsh gjėrat qė Islami u ka
kushtuar rėndėsi, si: ezani, xhamia, librat e fikhut, ėshtė kufėr. - Tė falėsh namaz edhe pse e di se je pa abdest,
ėshtė kufėr. - Tė falėsh namaz nė anėn tjetėr e jo nė drejtim
tė kibles, me qėllim, ėshtė kufėr. - Tė thuash qafir njė myslimani, pėr ta pėrbuzur nuk
ėshtė kufėr.Tė thuash me dėshirė atė bėhesh qafir, ėshtė kufėr. - Tė punosh gjynahe pa i pėrfillur qė janė gjynahe,
ėshtė kufėr. - Tė mos i besosh asaj qė duhet t'i bėhet ibadet,
asaj qė duhet tė tė largoj nga gjynahi,
ėshtė kufėr. - T'i pėlqesh ritualet fetare tė qafirėve, edhe pse
nuk je i detyruar tė veshėsh uniformėn e priftėrinjve dhe t'i pėrdorėsh shenjat e
kufrit dhe t'i adhurosh ato, ėshtė kufėr. - Pėr diēka qė ėshtė haram nė ēdo fe, si, rrena,
interesi, pederizmi, prostitucioni tė thuash tė kishin qenė hallall e tė thuash se do
t'i bėja edhe unė ėshtė kufėr. - Tė thuash u kam besuar pejgamberėve, ama nuk e di
nėse ėshtė pejgamber Ademi alejhisselam, ėshtė kufėr. - Ai qė nuk e njef dhe nuk e beson se Muhammedi ėshtė
pejgamberi i fundit, ėshtė qafir. - Nėse dikush thotė se nė qoftė se, ato qė kanė
thėnė pejgamberėt janė tė vėrteta, ne shpėtuam, bėhet qafir. (Nėse kėtė fjalė
e ka thėnė nė atė mėnyrė qė tė shprehė dyshim). - Nėse dikujt i thonė eja fal namaz, dhe ai, nėse
thotė nuk fal, bėhet qafir. Ama, nėse thotė nuk fal me fjalėn tėnde, dėshirėn
tėnde, por fal me urdhrin e All-llahut, nuk bėhet tillė. - Nėse dikujt i thonė, shkurtoje mjekrėn pėr njė
masė, ose shkurtoje mė shumė se ajo masė, preji thonjtė , sepse ėshtė sunneti i
Resulull-llahut (salall-llahu alejhi ve selem), dhe ai thotė nuk e shkurtoj, nuk i pres
bėhet qafir. Edhe me sunnetet tjera ėshtė kėshtu. Tė thuash se me fjalėn tėnde nuk
pranoj por, pėr shkak se ėshtė sunnet i Resulull-llahut e bėjė kėtė, nuk ėshtė
kufėr. Nėse bėhet me qėllim mohimi,
ėshtė kufėr. - Nėse dikush vishet fund e krye me mėndafsh dhe
dikush tjetėr e pėrgėzon (e uron) pėr kėtė veshje, kėrcėnohet nga kufri(pėr
meshkujt). - Nėse dikush punon
njė mekruh, si p. sh. t'i shtrijė kėmbėt drejt kibles dhe tė shtrihet, ose tė
pėshtyejė drejt kibles, ose tė urinoj drejt kibles, nėse atij personi i thonė: kėto
qė bėn janė mekruh, mos i bėj, dhe ai thotė, ku tė mbeten me kaq gjynahet tona,
kėrcėnohet nga kufri. Domethėnė, pėr shkak se mekruhun e ka konsideruar diēka tė
parėndėsishme. - Nėse shėrbėtori i dikujt hyn brenda dhe i jep selam
zotėris sė tij, dhe nėse dikush qė gjendet pranė zotėris sė tij i thotė, hesht,
nuk bėnė t'i japėsh selam zotėrisė tėnde, ai person qė i thotė kėshtu bėhet
qafir. Por nėse ka pėr qėllim t'i mėsoj mirėsjelljen, dhe nėse thotė qė selami
duhet dhėnė nga zemra, nuk ėshtė kufėr. - Tė thuash imani rritet, pakėsohet, ėshtė kufėr.
Por nėse kjo bėhet me respekt tė sinqertė, tė plotė, nuk ėshtė. - Tė thuash se kibla ėshtė dysh, njėra ėshtė
Qabeja, njėra Kudusi. Tė thuash qė tani ėshtė nė dy vende ėshtė kufėr. Por, nėse
thua se Bejti Mukaddes-i ka qenė kible, pastaj kible ėshtė bėrė Qabeja, nuk ėshtė
kufėr. - Nėse njė person urren pa nevojė njė dijetar islam,
ai person kėrcėnohet nga kufėri. - Nėse njė person duke ngrėnė ushqim thotė se tė
mos flasėsh ėshtė nga adetet e mira tė Mexhusive (adhuruesve tė zjarrit), ose nėse
thotė se tė mos flesh me gruan kur i ka menstruacionet dhe kur ėshtė lehonė, ėshtė
nga gjėrat e mira tė mexhusinjve, kanė thėnė bėhet qafir. - Nėse njė personi i thuhet a je besimtar ti?, dhe ai
nėse thotė Inshall-llah, dhe nuk e ndėrron fjalėn, ėshtė kufėr. - Nėse njė person, atij qė i ka vdekur djali, i
thotė, All-llahut i ėshtė nevojitur djali yt, kanė thėnė, bėhet qafir. - Nėse njė grua lidhė njė pe-fije tė zezė nė bel, dhe asaj i thonė, ēka ėshtė kjo, e ajo
thotė se, ėshtė zunnar (shokė e zezė e priftėrinjve qė e lidhin nė bel), bėhet
qafire. - Nėse njė person, kur ha ushqim haram, thotė
Bismil-lah, bėhet qafir. Kėshtu ėshtė edhe pėr haramet si coftina, vera. Kėshtu nuk ėshtė me ato qė nuk janė vetė haram, por qė pėr tė tjerėt janė
haram ligajrihi. Kur e han mallin e vjedhur,
tė shqiptosh besmelen nuk ėshtė qafir. Vetė malli nuk ėshtė haram, tė vidhet
ėshtė haram. - Tė kėnaqesh me kufrin e njė personi, ėshtė
kufėr. Nėse njė personi i thua All-llahu ta marrtė shpirtin me kufėr, dijetarėt nuk
janė marrė vesh nė se bėhesh qafir apo jo. Miratimi i kufrit ėshtė kufėr. Por,
nėse miratimi bėhet pėr shkak tė tiranisė dhe dėnimit tė ashpėr dhe tė
pandėrprerė, nuk ėshtė kufėr. - Nėse njė person thotė se filani veprėn nuk e ka
bėre, e nė tė vėrtetė e di se ai e ka bėrė, bėhet qafir, ngaqė All-llahu e di.
Domethėnė bėn shpifje injorante ndaj Zotit. - Nėse njė person e kurorėzon gruan pa dėshmitarė,
dhe ai e gruaja thonė se dėshmitarėt tanė janė All-llahu Teįlį dhe Pejgamberi,
tė dytė bėhen qafirė. Sepse Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem) derisa ka qenė
gjallė, nuk i dinte tė fshehtat .Tani ai ėshtė nė ahiret dhe nuk mund tė dijė pėr
jetėn kėtu(tė bėhet dėshmitar). Tė thuash e dinte tė panjohurėn, ėshtė kufėr.
(Tė panjohurėn e di vetėm All-llahu). - Nėse dikush thotė se i di tė vjedhurat dhe tė
fshehtat, edhe ai qė thotė edhe ai qė beson bėhen qafirė. Nėse thotė se mua mė
informojnė xhindėt, prapė bėhet qafir. Tė fshehtėn nuk e dinė as pejgamberėt as
xhindėt. (Tė panjohurėn e di vetėm All-llahu). - Kanė thėnė se nėse njė person dėshiron tė
betohet nė Zotin, dhe tjetri i thotė se nuk e do betimin e tij nė Zotin, por e do
betimin e tij tė nderit, tė sinqeritetit, bėhet qafir. - Nėse dikush njė personi qė nuk e do i thotė, se
fizionomia jote mė duket si marrėsi i shpirtit, kanė thėnė bėhet qafir. Sepse
engjėlli pėr marrjen e shpirtrave (Azraili
alejhisselam) ėshtė nga engjėjt e mėdhej dhe nuk mund tė krahasohet me qėnjet
njerėzore. - Nėse dikush thotė se mosfalja e namazit ėshtė
punė e kėndshme, bėhet qafir. Nėse dikush i thotė njė tjetrit eja fal namaz, e ai i
thotė se i vjen punė e rėndė tė fal namaz, kanė thėnė se bėhet qafir. - Nėse dikush thotė, All-llahu nė qiell ėshtė
dėshmitari im, bėhet qafir, Sepse i cakton vend All-llahut. All-llahu nuk ka vend tė
caktuar, ai ėshtė gjithkund. - Ai qė thotė i All-llahut baba-at, ėshtė qafir. - Rrėsku ėshtė nga All-llahu. Por nėse thotė se
edhe nga robi kėrkon lėvizje - veprim, kjo ėshtė shirk. Sepse edhe veprimi i robit
ėshtė nga All-llahu. - Nėse thotė se ėshtė mė mirė tė jesh qafir se
tė tradhtosh, bėhet qafir. - Nėse thotė, ē'punė kam nė tubimet shkencore, ose
kush ėshtė nė gjendje tė punojė atė qė thonė dijetarėt, ose nėse fetvanė e hedh
poshtė dhe thotė ē'dobi ka fjala e njerėzve tė fesė, bėhet qafir. - Nėse njė person flet kufėr, dhe tjetri qesh, edhe
ai qė qesh bėhet qafir. Nėse detyrohet tė qeshė nuk bėhet i tillė. - Nėse thotė Islamin nuk e njoh ose nuk e dua, bėhet
qafir. - Nėse njė person bėn gjynah tė vogėl, e njė
tjetėr i thotė, pendohu, dhe ai, nėse thotė ē'kam bėrė qė tė pendohem, bėhet
qafir. - Ai qė sulmon librat e tefsirit dhe tė fikhut, ai qė
nuk i pėlqen kėto, ai qė i pėrbuz, bėhet qafir. - Nėse dikė e pyesin nga cila gjeneratė je, nga cili
popull je, cili ėshtė imami i medhhebit tėnd nė I'tikad, cili ėshtė imami i
medhhebit tėndė nė veprim, nėse nuk i di, bėhet qafir. - Ai qė haramit tė prerė i thotė hallall, ėshtė
qafir (Ėshtė rrezik t'i thuhet duhanit ėshtė haram). - Tė dėshirosh tė bėhet hallall njė gjė qė nė
tė gjitha fetė ėshtė haram, dhe qė i kundėrvihet idesė pėr t'u bėrė hallall,
bėhesh qafir. Si, janė: kurvėria, pederizmi, tė hash pasi ta mbushėsh barkun, tė
marrėsh - japėsh kamatė. Dėshira qė vera tė jetė hallall nuk ėshtė kufėr. Sepse
nuk ėshtė haram nė ēdo fe. - Ta pėrdorėsh Kur'anin famėlartė nė bisedė dhe
tallje ėshtė kufėr. - Pra, tė tallesh me Kur'anin, ėshtė kufėr. E
kėshtu ėshtė edhe tė lexosh Kur'an gjatė muzikės, kėngės, argėtimit, vallėzimit. - Nėse dikush thotė se je lakuriquar krejtėsisht si
ajo mėshtjerra e Xhebrailit, ėshtė shkatėrrim, tragjedi, ėshtė tallje me melaiqet. - Nėse dikush betimin nė Zotin e lidh me fjalėt pėr
kokė tė birit, tim, kėrcėnohet tė ketė bėrė kufėr. - Kur'anin, mevludin ose ilahitė t'i kėndosh me
instrumente muzike, ose duke ekzekutuar nė instrument muzikorė, ėshtė kufėr. - Kur'anin, mevludin,
ilahitė dhe salavatet t'i kėndosh me respekt nė tubimet e tė pafeve ėshtė
haram.T'i lexosh pėr argėtim, pėr tė bėrė aheng, qejf, ėshtė kufėr. - Tė mos e dėgjosh, e tė mos i kushtosh rėndėsi
ezanit Muhamedi, tė kėnduar si sunnet, menjėherė bėhet kufėr. - Ai qė Kur'anin fisnik e shpjegon sipas vetes sė tij,
bėhet qafir. - Ai qė nuk u beson si duhet njohurive tė imanit, qė
janė shpjeguar qartė nė Kur'ani Kerim dhe nė hadithe, dhe qė janė kumtuar njėzėri
nga imamėt muxhtehidė e qė janė pėrhapur ndėr myslimanė, ėshtė qafir. Ky lloj
kufri quhet Ilhad (largim nga besimi i
vėrtetė) dhe ata qė besojnė kėshtu, quhen Mulhid
(i pabesim). - Ai qė e pėlqen kufrin e tjetėrkujt, bėhet qafir. - Kasetat dhe pllakėzat e inēizuara me Kur'an, janė
tė ēmueshme e tė respektueshme si Mus-hafi. Dhe kėto tė mos i ēmosh ėshtė kufėr - T'u besosh atyre qė thonė dhe qė bėjnė
fallxhinjtė dhe ata qė shikojnė nė yje, pėrgjigjet e tyre, edhe tė dalin
nganjėherė tė drejta, t'i besosh tjetėrkujt pos All-llahut i cili di gjithēka dhe qė
gjithēka qė din do ta bėjė, ėshtė kufėr. (Nuk ėshtė kėshtu t'u besosh njohurive
shkencore). - Ta braktisėsh sunnetet duke mos u kushtuar rėndėsi,
duke i nėnēmuar, ėshtė kufėr. - Ta lidhėsh shokėn e priftėrinjve dhe tė adhurosh
putet, kryqin dhe statujat e fotografitė e tyre, tė nėnēmosh njė nga librat qė
shpjegojnė sheriatin, ta pėrqeshėsh, tė tallesh me ndonjė nga dijetarėt islamė, tė
flasėsh fjalė qė shkaktojnė kufėr dhe nėse njė gjė qė ėshtė urdhėruar ta
nderojmė, e nėnēmojmė dhe njė gjė qė ėshtė urdhėruar ta pėrbuzim, e nderojmė
ėshtė kufėr. - Ai qė thotė dhe beson se njė magjistar a fallxhor e
bėnė gjithsesi atė qė do me magji, apo se magjia padyshim ka ndikim, bėhet qafir. - Me njė mall qė dihet qartė se ėshtė haram tė
ndėrtosh xhami, tė japėsh sadaka dhe tė bėsh tjetėr punė tė dobishme dhe pėr
kėto tė presėsh sevap, ėshtė kufėr. - Nėse dikush jep sadaka nga malli qė ėshtė haram i
argumentuar dhe shpreson tė fitojė sevap, fukaraja qė e merr edhe pse e di se ėshtė
haram, nėse atij qė ia jep i thotė Zoti qoftė i kėnaqur me ty, nėse edhe dhėnėsi
ose edhe dikush tjetėr thotė amin, tė gjithė bėhen qafirė. - Tė bėsh qejf, tė argėtohesh duke dėgjuar Kur'an
me radio dhe altoparlant, nė kafene, nė vende tė argėtimit, nė tubimet ku bėhen
gjynahe, ėshtė kufėr. - Ti thuash krijues, tjetėrkujt, pos All-llahut, pėr
ēfarėdo qėllimi qoftė, ėshtė kufėr. - Tė falėsh namaz kur e di se je pa abdest dhe tė mos pėlqesh njė punė qė ėshtė sunnet,
ėshtė kufėr. - Tė thuash lejohen kurvėri, pederizmi, ėshtė
kufėr. - Tė mos i kushtosh rėndėsi haramit tė shpjeguar me
ixhma dhe me nass ( me ajet e hadith), ėshtė kufėr. - Tė ngulėsh kėmbė, tė vazhdosh tė bėsh gjynahe tė mėdha, e shpie veten nė kufėr. Tė
mos i kushtosh rėndėsi namazit, ėshtė kufėr. - Tė thuash se nė hilafetin e Ebu Bekrit dhe tė Umer
el Farukut nuk ka pasur drejtėsi, ėshtė kufėr. - Meqense ėshtė farz ta varrosėsh tė vdekurin nė
dhé, atyre qė nuk i kushtojnė rėndėsi kėtij farzi e ikin nga ky farz dhe thonė se
tė vdekurit t'i varrosėsh ėshtė prapambetje, tash kur kanė pėrparuar dija dhe
shkenca, dhe atyre qė thonė se tė vdekurit ėshtė mė mirė t'i djegėsh si Buda,
brahmanėt, qafirėt(ateistėt) komunistė, u shkon imani, bėhen murted. - T'i mohosh me gjuhė e me zemėr evliatė e Zotit,
ėshtė kufėr. - T'u shprehėsh armiqėsi evliave dhe dijetarėve,
ėshtė kufėr. - Tė thuash se evliatė posedojnė atribute
ismete-pagabueshme, ėshtė kufėr. (Nga njerėzit, tė pagabushėm janė vetėm
pejgamberėt). - Ta lexosh Kur'anin nė mėnyrė qė nuk e ka lexuar
asnjėri nga dijetarėt fetarė, qoftė edhe nėse nuk prishen kuptimi dhe fjalėt,
ėshtė kufėr. - Tė pėrdorėsh njė gjė qė ėshtė e veēantė pėr
ibadetet e priftėrinjve, ėshtė kufėr. - Ai qė nuk e fal namazin me qėllim, ai qė nuk mendon
ta bėjė kaza, ai qė nuk friksohet se pėr
kėtė do tė ndėshkohet, edhe nė medhhebin hanefi, ėshtė qafir. - Ibadetet e qafirėve t'i bėsh si ibadet, p.sh. tė
ekzekutosh muzikė me vegla muzikore nė xhami, siē ekzekutohet nė kishė dhe pa qenė i
shtėrnguar i detyruar, t'i pėrdorėsh gjėrat qė sheriati i ka konsideruar shenja tė
qafirllėkut, janė kufėr. - Ai qė i shan ashabėt kiramė, quhet mulhid. Mulhid,
ėshtė tė qėnit qafir. - Tė besosh se te pronari i fotografisė, te kryqi, ose
te ēfarėdo gjėje tjetėr si ylli, dielli, lopa ka atribute Zoti, p.sh. tė thuash qė
bėn ēkado, atė qė do e krijon, tė sėmurin e shėron. T'i madhėrosh kėto gjėra,
ėshtė kufėr. - Duhet ditur se Isai alejhisselam do tė zbresė nga
qielli. Ai qė nuk i beson kėsaj, ėshtė qafir. - T'i thuash qafir atij qė i ėshtė premtuar Xhenneti
me Kur'an dhe me hadith, ėshtė kufėr. - Ajetet qė nuk kanė lidhje me shkencėn, qė janė
jashtė praktikės shkencore, tė pėrpiqesh t'i pėrshtatėsh me dituritė shkencore, tė
ndėrrosh tefsirin e mirė Selefi, ėshtė gabim i madh. Ata qė bėjnė tefsir dhe
pėrkthim tė kėtillė, bėhen qafirė. - Pėr gruan myslimane ėshtė gjynah e haram tė dalė
nė rrugė me kokė, me krahė dhe me kėmbė tė pambuluara, e t'ua tregojė meshkujve.
Nėse nuk u kushton rėndėsi kėtyre gjėrave, nėse nuk kujdeset pėr ato, i shkon
imani, bėhet qafire. - Edhe haramet dhe farzet qė i ka kumtuar Pejgamberi
ynė, janė tė rėndėsishme, sikur haramet e farzet qė janė shpjeguar qartė me
Kur'an. Prandaj ai qė nuk u beson edhe kėtyre, pra qė nuk i pranon, del nga feja,
bėhet qafir. - Ai qė nuk i beson ekzistencėn e engjėjve dhe tė
xhindėve ėshtė qafir. - Nėse duke bėrė magji shqipton fjalė dhe bėn
diēka shkaktojnė kufėr, bėhet kufėr. - Ai qė i thotė myslimanit o qafir (ose qė i thotė
myslimanit mason-hebre) dhe nėse e beson atė si qafir, vetė bėhet qafir. - Ai qė i kryen ibadetet dhe gjithnjė ėshtė me
drojė tė mos i prishet imani dhe vazhdimisht mendon se ka shumė gjynahe dhe druan qė
ibadetet nuk e shpėtojnė, kuptohet se e ka tė fortė imanin. Ai qė dyshon nė atė se
a do ta vazhdojė imanin, bėhet qafir. Kur myslimani, mashkull a femėr, njė punė apo njė
fjalė qė nga dijetarėt ėshtė shpjeguar
njėzėri se do tė jetė shkaktare e kufrit, e bėn apo e thotė me dije apo ta flasė
seriozisht a pėr shaka (pa qenė i detyruar), vetėm pėr t'i bėrė tė qeshin tė
tjerėt, edhe nėse nuk e mendon kuptimin e saj, e humb imanin. Bėhet Murted. Ky quhet Kufėr i inatit. Sevapet e mėparshme tė atij
qė bėhet murted dhe tė kufrit inator zhduken. Nėse bėn tevbe, nuk kthehen prapė.
Nėse ėshtė i pasur, duhet tė shkojė pėrsėri nė haxh. Namazet, agjėrimet, zeqatet
qė i ka bėrė duke qenė murted, nuk i bėn kaza. I bėn kaza ato qė nuk i ka punuar
para daljes nga Islami. Pėr tė bėrė tevbe, nuk mjafton vetėm shqiptimi i Kelime-i
Shahadetit. Duhet bėrė tevbe edhe nga ajo gjė qė ėshtė shkaktare e kufrit. (Nė
cilėn derė tė ketė dalė nga Islamizmi, nėpėr atė derė duhet tė hyjė). Nėse nuk
e di qė do tė jenė shkaktare tė kufrit edhe nėse i flet e vepron, nuk ėshtė e
shpjeguar njėzėri, ka dyshim nėse do ta humbė imanin do t'i prishet kurora me gruan.
Si pėr rezervė, ėshtė mirė tė bėjė ripėrtrirje tė imanit dhe tė niqahut. Tė
flasėsh pa dije ėshtė Kufri xhehli
kufėr injorance. Padituria nuk ėshtė arsyetim, ėshtė gjyhah i madh. Sepse, gjėrat
qė i duhet t'i dijė ēdo mysliman, ėshtė farz t'i mėsojė. Atij qė e flet gabimisht
fjalėn qė shkakton kufėr, apo duke u mashtruar ose me njė kuptim tjetėr, nuk i
prishen imani as kurora. Vetėmse ėshtė mirė tė bėjė teube, tė kėrkojė t'i falet,
pra tė bėjė pėrtėrirje tė imanit. Ashtu siē bėhet mysliman njė qafir me shqiptimin e
njė Kelime-i shehadeti, po ashtu edhe njė besimtar, me njė fjalė tė folur mund tė bėhet qafir. - Ēdo mysliman duke bėrė tevbe duhet tė bėjė
pėrtėrirjen e imanit dhe tė niqahut, duke e kėnduar kėtė dua tė imanit nė mėngjes
e nė mbrėmje: "ALL-LLAHUMME
INNI EUDHU BIKE MIN EN USHRIKE BIKE SHEJ'EN VE ENE A'LEMU ESTAGFIRUKE LI MA LA A'LEMU
INNEKE ENTE AL-LAMUL GUJUB". "ALL-LLAHUMME
INNI URIDU EN UXHEDDIDEL IMANE VENNIKAHE TEXHDIDEN BI KAULI LA ILAHE IL-LALL-LLAH
MUHAMEDUN RESULULL - LLAH" QĖ TA KEMI GJITHNJĖ IMANIN DHE QĖ TĖ 1.
Duhet
besuar e fshehta (gajbi). 2. Duhet
besuar se tė panjohurėn do ta dijė vetėm All-llahu. 3. Harami
duhet ditur haram dhe si i tillė duhet besuar. 4. Hallalli
duhet ditur hallall dhe si i tillė duhet besuar. 5. Nuk duhet
tė jesh i sigurt nga ndėshkimi i All-llahut, veēse gjithmonė duhet tė frikėsohesh. 6. Nuk duhet
humbur shpresa tek All-llahu. Duhet mohuar gjėrat qė do tė tė bėjė murted dhe
duhet tė bėjė teube. Murtedi, qė vdes pa bėrė teube, do tė ndėshkohet
pėrjetėsisht nė zjarr tė Xhehennemit. Pėr kėtė arsye duhet tė friksohemi shumė
nga kufri. Duhet folur pak. Nė hadith ėshtė thėnė: "Gjithnjė flisni mirė, dobishėm. Ose
heshtni!". Duhet tė jesh serioz e jo shakaxhi. Nuk duhen bėrė gjėrat qė nuk
janė tė pėrshtatshme pėr mendje, qė nuk janė njerėzore. Pėr ta ruajtur veten nga
kufri, duhet ti lutemi shumė All-llahu. GJĖRAT QĖ SHKAKTOJNĖ HUMBJEN E IMANIT 1. Tė jesh
nga ata qė bėjnė bidate (risi,shtesa), domethėnė tė jesh me I'tikad (bindje) tė
prishur. (Ai qė sadopak largohet nga I'tikadi qė kanė njoftuar dijetarėt e Ehli
sunnetit bėhet i prishur ose qafir). 2. Imani i
dobėt (i dyshimtė) 3. Tė
vazhdosh tė bėsh gjynahe tė mėdha. 4. Tė
ndėrpresh falėnderimin ndaj nimeteve(mirėsive) tė islamit. 5. Tė mos
frikėsohesh se mund tė shkosh nė Ahiret pa iman. 6. Tė
torturosh dikė pa faj. 7. Tė mos e
dėgjosh ezanin muhamedi tė kėnduar si sunnet. 8. Tė
kundėrshtosh nėnėn e babanė. 9. Tė
betohesh shumė, qoftė edhe me tė drejtė. 10. T'i
braktisėsh t'adili erkanet (rregullat dhe rėndėsinė) e namazit. 11. Ta
mendosh dhe ta mėsosh namazin si tė
parėndėsishėm dhe tė mos interesohesh t'u mėsosh fėmijėve, t'i pengosh ata qė
falin namaz. 12. Tė pish
pije alkolike. 13. Tė
torturosh besimtarėt. 14. Tė
shtiresh si njohės i njohurive fetare. 15. Ta
harrosh gjynahun tėnd, ta nėnēmosh. 16. Tė jesh
mendjemadh, domethėnė, ta pėlqesh veten. 17. Tė
thuash se kam dije dhe vepra shumė. 18. Hipokrizia,
dyftyrėsia. 19. Tė
xhelozosh (zilia). 20. Tė
thuash pėr diēka ėshtė i mirė, pa e provuar. 21. Tė
ngulėsh kėmbė nė rrenė. 22. Tė
ikėsh nga dijetarėt. 23. Tė
zgjatėsh mustaqet mė shumė sesa ėshtė e lejuar me sunnet. 24. Meshkujt
tė veshin mėndafsh. 25. Tė
insistosh nė gibet (pėrgojim). 26. Ta
torturosh fqinjin tėnd, qoftė edhe qafir. 27. Tė
hidhėrohesh, tė nervozohesh shumė pėr punė tė dynjasė. 28. Tė
marrėsh e tė japėsh kamatė. 29. Tė bėsh
magji. 30. Tė mos e
duash atė qė e do All-llahu; t'i duash ata qė duan ta prishin Islamin. (HUBBI FIL-LAH, BUGDI FIL-LAH) Dashuria pėr
Zotin, urrejtja pėr Zotin - ėshtė kusht i besimit. (Tė duash dhe tė urresh pėr hir
té Zatit) 31. Tė mbash
mėri mė tepėr se tri ditė me vėllanė
besimtar. 32. Tė
vazhdosh kurvėrinė. 33. Tė mos
pendohesh pasi je gjetur nė pederizėm. 34. Tė mos e
kėndosh ezanin nė pėrputhje me sunnetin dhe nė kohėt qė i kanė shpjeguar librat e
fikhut, si dhe kur e dėgjon ezanin e kėnduar nė pėrputhje me sunnetin, tė mos e
dėgjosh me respekt. 35. Tė mos e
ndalosh me fjalė tė ėmbla, edhe pse ke fuqi, kur e sheh dikė qė punon haram. 36. Tė
pajtohesh me daljen nė rrugė: me kokė, me krahė, e me kėmbė tė pambuluara, tė
lyera e tė parfumosura, tė gruas sate, tė vajzės
e tė grave tė tjera qė ke tė drejtė t'i kėshillosh. Gjynahet e mėdha janė shumė. Shtatėdhjet e dy
gjynahet e mėdha janė kėto: 1. Tė
vrasėsh njeriun pa arsye (pa faj). 2. Tė bėsh
zina (kurvėri). 3. Tė bėsh
pederizėm. 4. Tė pish
verė dhe ēfarėdo pije alkolike. (Tė pish
birrė
ėshtė haram) 5. Tė
vjedhėsh. 6. Tė
pėrdorėsh materie narkotike pėr qejf. 7. Ta
marrėsh mallin e tjetėrkujt me dhunė. Domethėnė, tė rrėmbesh, tė grabitėsh. 8. Tė
dėshmosh gėnjeshtra. 9. Tė hash
para myslimanėve, pa yzėr, muajin e Ramazanit. 10. Tė
marrėsh e tė japėsh kamatė. 11. Tė
betohesh shumė. 12. T'i
kundėrvihesh nėnės e babait, t'i kundėrshtosh ata. 13. Tė
braktisėsh vizitat tek farefisi e tė afėrmit. 14. Tė
braktisėsh luftėn gjatė betejės e tė kalosh tek armiku(tė dezertosh). 15. Ta hash
pa tė drejtė mallin e jetimit. 16. Tė mos e
pėrdorėsh drejt peshoren. 17. Ta
falėsh namazin para ose pas kohės. 18. Tė
thyesh zemrėn e vėllait tėnd besimtar. (Ėshtė gjynah i madh si tė rrėnosh Qabėn.
Veē kufrit, nuk ka gjynah tė madh qė e ofendon All-llahun mė shumė , se thyerja e zemrės). 19. Tė
thuash fjalėn qė nuk e ka thėnė Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem)dhe t'ia
hedhėsh atij. 20. Tė
marrėsh ryshfet(korruptohesh). 21. Tė
ikėsh nga shehadeti(dėshmia) qė ėshtė borxh. 22. Tė mos
japėsh zeqatin dhe njė tė dhjetėn e mallit. 23. Tė mos
ndalosh atė qė bėn mėkate, mekruhe, kur ke fuqi e mundėsi qė ta ndalosh. 24. Ta
djegėsh kafshėn gjallė nė zjarr. 25. Tė
harrosh leximin e Kur'anin pasi ta kesh mėsuar. 26. Ta
humbėsh shpresėn nga mėshira e All-llahut. 27. T'i
tradhėtosh njerėzit, qofshin myslimanė, qofshin qafirė. 28. Tė hash
mishin e derrit. 29. Tė mos e
duash dhe ta urresh cilindo nga ashabėt e Resulull-llahut. 30. Tė
vazhdosh tė hash pasi ta ngopėsh barkun. 31. Gratė
tė ikin nga shtrati i burrit tė vet. 32. Gratė
tė shkojnė nė vizitė pa lejen e burrit tė vet. 33. T'i
thuash kurvė njė gruaje tė ndershme. 34. Tė bartėsh fjalėt nė mes myslimanėve. 35. T'ia
tregosh vendet e turpshme tjetėrkujt. Edhe t'i shikosh vendet e turpshme tė tjetėrkujt. 36. Tė hash
mishin e kafshės sė ngordhur dhe t'ia japėsh tjetrit pėr ta ngrėnė. 37. Tė
tradhėtosh atė qė tė ėshtė besuar. 38. Tė
pėrgojosh myslimanin. 39. Tė
jeshė xheloz(tė dyshosh nė dashurinė dhe respektin e dikujt). 40. T'i bėsh
shirk (t'i bėsh shok) All-llahut. 41. Tė
gėnjesh. 42. Ta
shohėsh veten mė tė ngritur se tė tjerėt, me mendjemadhėsi dhe egoizėm. 43. Tė jesh
shumė dorėshtėrnguar e koprrac. 44. Tė
grabitėsh mall nga i sėmuri pėr vdekje. 45. Tė bėsh
shaka me njerėz, me qėllim qė ti fyesh e ti nėnēmosh. 46. Tė mos
frikėsohesh nga dėnimi i Zotit. 47. Tė mos e
besosh pėr haram, atė qė ėshtė haram. 48. Tė mos e
besosh pėr hallall, atė qė ėshtė hallall. 49. T'i
besosh fallit tė fallxhinjve, tė besosh se tregojnė tė panjohurėn. 50. Tė
largohesh nga feja jote, tė bėhesh tradhėtar. 51. T'i
shikosh me ėndje vajzat, gratė qė s'i ke tė lejuara. 52. Gratė
tė veshin rroba tė meshkujve. 53. Meshkujt
tė veshin rroba tė grave. 54. Tė
punosh gjynahe nė haremi sherif, Qabe. 55. Tė
kėndosh ezan e tė falėsh namaz pa ardhur koha. 56. T'i
kundėrshtosh e t'u kundėrvihesh njerėzve tė pushtetit,
dhe ligjeve qė nuk cėnojnė tė drejtat dhe liritė e muslimanit. 57. Vendet e
ndaluara (trupore) tė gruas sate, t'i krahasosh me vendet e ndaluara tė nėnės. 58. Tė shash
nėnėn e gruas sate. 59. Tė
marėsh nė nishan njėri-tjetrin. 60. Tė hash
e tė pish atė qė e ka lėnė qeni. 61. Mirėsinė
qė i ke bėrė (dikujt) t'ia pėrmendėsh vazhdimisht. 62. Tė
veshėsh mėndafsh (pėr mashkullin). 63. Tė
insistosh nė injorancė. (Tė mos e mėsosh i'tikadin e Ehli sunnetit, farzet, haramet e
tij dhe ēdo dituri qė nevojitet). 64. Tė
betohesh duke pėrmendur diēka tjetėr nga emrat qė ka kumtuar All-llahu dhe Islami. 65. T'i
shmangesh diturisė. 66. Tė mos
kuptosh se injoranca ėshtė shkatėrrim. 67. Tė
insistosh qė tė bėsh vazhdimsht gjynahe tė vogla. 68. Tė
qeshėsh me tė madhe pa qenė i detyruar. 69. Tė
shėtisėsh i papastėr (xhunup), aq sa tė tė kalojė njė kohė namazi. 70. T'i
afrohesh gruas kur ėshtė me menstruacion dhe lehonė. 71. Tė bėsh
muzikė tė kėndosh kėng tė pamoralshme. 72. Tė bėsh
vetėvrasje. Ashtu siē ėshtė haram tė dalin rrugėve gratė,
vajzat me kokė, flokė, supe, e kėmbė tė pambuluara, po ashtu ėshtė e ndaluar tė
dalin me rroba tė holla tė tejdukshme), tė lyera e tė parfumosura me erėra tė
kėndshme pėr tė tėrhequr vėmendjen. Tė shikosh me ėndje rrobat e brendshme tė gruas sė
huaj ėshtė haram. Tė vizatosh ose tė bėsh fotografi qė janė nxitėse lakmimi
harami, ėshtė e ndaluar. Tė shpenzosh mė tepėr ujė sesa nevojitet nė abdest
e nė gusul, ėshtė shpenzim i panevojshėm dhe ėshtė haram. DHJETĖ
GJĖRA NĖ FRYMĖMARRJEN E FUNDIT BĖHEN SHKAKTARE TĖ SHKOSH PA IMAN 1. Tė mos i
mėsosh urdhėresat dhe ndalesat e All-llahut. 2. Tė mos e
rregullosh imanin tėnd sipas I'tikadit tė Ehli sunnetit. 3. Tė jepesh
pas mallit, gradės, famės nė dynja. 4. T'i bėsh
zullum, torturė dhe stėrmundim vetes, njerėzve tė tjerė, kafshėve. 5. Tė mos
falenderosh All-llahun dhe ata qė bėhen shkaktarė tė tė vijnė tė mirat. 6. Tė mos
frikėsohesh tė jesh pa iman. 7. Tė mos
falėsh pesė kohėt e namazit nė kohėn e duhur. 8. Tė
marrėsh e tė japėsh kamatėn (me faide). 9. T'i
nėnēmosh myslimanėt qė janė tė lidhur nė fenė e tyre. T'u thuash kėtyre gjėra
tė prapambetura. 10. Tė
flasėsh, tė shkruash dhe tė bėsh fjalė, shkrime e vizatime pėr prostitucionin. PĖR
TĖ QENĖ NĖ I'TIKADIN E EHLI SUNNETIT U DUHET KUSHTUAR KUJDES KĖTYRE ĒĖSHTJEVE 1. Zoti i ka
cilėsitė e Tij. 2. Imani nuk
shtohet dhe nuk pakėsohet. 3. Me
veprimin e gjynahut tė madh, imani nuk humbet. 4. Tė
besuarit mbi tė panjohurėn ėshtė bazė. 5. Nė
ēėshtjen e imanit nuk bėhet krahasim. 6. All-llahu
Teįlį nė Xhennet do tė shihet. 7. Tevekkuli
(mbėshtetja te Zoti) ėshtė kusht i imanit. 8. Veprat
(ibadetet) nuk janė pjesė nga imani. 9. T'i besosh
kaderit (paracaktimit tė Zotit) ėshtė kusht i imanit. 10. T'i
pėrshtatesh njė medhhebi nė tė vepruar ėshtė kusht. 11. T'i duash
e tė respektosh tė gjitha gratė e Pejgamberit tonė, Ehli bejtin dhe ashabi kiramėt. 12. Epėrsitė
e katėr kalifėve, janė sipas rradhės sė hilafetit tė tyre. 13. Lejohet
qė sevapet e ibadeteve nafile, si namaz, agjėrim, sadaka t'ia dedikosh dikujt tjetėr. 14. Miraxhi
ėshtė bėrė me shpirt dhe me trup. 15. Kerameti
(ēudia-mrekullia) i evliasė ėshtė i vėrtetė - reale. 16. Shefaati
(ndėrmjetėsimi) ėshtė hak (i vėrtetė). 17. Mes-hi
mbi meste lejohet. 18. Ka marrje
nė pyetje nė varr. 19. Dėnimi
nė varr do tė jetė shpirtėror dhe trupor. 20. Edhe
njerėzit, edhe punėt e tyre i krijon All-llahu. Te njeriu ka vullnet-dėshirė tė
pjesėshme. 21. Rrėsku
ėshtė edhe nga hallalli, edhe nga harami. 22. Pėr
hatėr tė evliave bėhet lutjepėrto. 1. Kufri. 2. Injoranca. 3. Frika tė
turpėrohesh. (Tė mos marrėsh nėpėr gojė njerėzit, tė mos i ngatėrrosh, tė mos i
hidhėrosh, tė mos e pranosh hakun e tyre). 4. Tė
krenohesh. (Tė pėlqesh veten e tė kesh dėshirė tė krenohesh). 5. Itikadi
i pėrtėritur. (Imani i prishur). 6. Nėnshtrimi
i epshit. (Ti nėnshtrohesh dėshirave, shijeve, lakmive tė epshit). 7. Iman me
imitim. (Ti imitosh personat qė nuk i njeh). 8. Dyfytyrėsia(hipokrezi).
(Demonstrim, ti arrish dėshirat e kėsaj bote duke u shtirur sikur bėn vepra tė
Ahiretit). 9. Pangopshmėria-lakmia
e tepėrt. (Lezetet e dynjasė ti kėrkosh nė rrugė tė haramit). 10. Dėshira
e pashuar - lakmia. (Tė dėshirosh - tė lakmosh tė jetosh shumė pėr tė shijuar
kėnaqėsitė materiale tė kėsaj bote). 11. Mendjemadhėsia.
(Ta shohėsh veten mbi tė tjerėt). 12. Modestia
(nėnēmimi i vetvetes). 13. Vetėkėnaqėsia.
(Ti pėlqesh tė mirat, ibadetet qė ke bėrė). 14. Zilia -
xhelozia. (Tė kesh zili, tė mos pėrballosh, tė dėshirosh ti humbė nimeti atij.
Ebu Lejthi Semerkandi thotė: Duaja e tre personave nuk pranohet: e atij qė ha haram, e
atij qė bėn gibet, e atij qė ka zili). 15. Tė
nėnēmosh tjetėrkėnd. 16. Ti
gėzohesh dėmit, belasė qė godet tjetėrkėnd. 17. Pėrēarja.
(Tė prishėsh shoqėrinė, tė pėrēahesh, tė rrish hidhėrueshėm). 18. Frika.
(Tė frikėsohesh. Tė tė mungojė guximi). 19. Hidhėrimi.
(Hidhėrimi pėrtej mase). 20. Tradhtia.
(Tė mos e mbash fjalėn, premtimin). 21. Tė mos e
mbash premtimin. (Tė mos e mbash fjalėn e dhėnė. Nė hadith thuhet: Shenjat e hipokrizisė janė tri: tė gėnjesh, tė
mos e realizosh premtimin, tė tradhtosh tė besuarėn-emanetin). 22. Mendimi i
keq. (Tė mendosh keq ėshtė haram. Tė mendosh se nuk do tė falen gjynahet, ėshtė
mendim i keq ndaj All-llahut. Ti mendosh besimtarėt keqbėrės, veprues tė haramit,
ėshtė mendim i keq). 23. Tė
jepesh pas pasurisė. 24. Shtyerja
(Vonesa). Kryerjen e punės sė mirė ta shtysh pėr mė vonė. Nė hadith thuhet: Dijeni vlerėn e pesė gjėrave, para se tė
vijnė pesė gjėra tė tjera: Vlerėn e jetės para se tė vdesėsh, vlerėn e shėndetit
para se tė sėmuresh, vlerėn e fitimit tė Ahiretit nė dynja, vlerėn e rinisė para se
tė plakesh, vlerėn e pasurisė para se tė varfėrohesh. 25. Ti
duash tė kėqijtė. (Tė kėqinj janė ata qė bėjnė zullum, qė bėjnė vepra haram). 26. Tu
shprehėsh armiqėsi dijetarėve. Tallja me dijen dhe me dijetarėt islamė ėshtė
kufėr. 27. Intriga.
(Tu shkaktosh njerėzve bela, shqetėsim, brengosje. Nė hadith thuhet: Intriga ėshtė nė gjumė. Ai qė e zgjon,
qoftė mallkuar.) 28. Lajkatimi.
(Kur ke fuqi, tė mos e pengosh atė qė bėn haram dhe tė japėsh fenė pėr dynjanė
ėshtė lajkatim, vardisje pas tij). 29. Inati dhe
kokėfortėsia - kėmbėngulja. (Kur dėgjon tė drejtėn, tė vėrtetėn dhe tė mos e
pranosh). 30. Tė mos
mendosh. (Tė mos i mendosh gjynahet). 31. Tė
mallkosh myslimanin. 32. Ti
vėsh emėr tė keq e tė shėmtuar myslimanit 33. Tė
refuzosh ndjesėn. 34. Tė
shpjegosh - tė komentosh gabim Kuranin. 35. Tė
insistosh tė punuarit e haramit. 36. Tė
pėrgojosh. 37. Tė mos
pendohesh. 38. Lakmia
pėr pasuri dhe pozitė. Duhet tu shmangemi vetive tė kėqija, duhet tė
pėrpiqemi tė jemi me veti tė mira. Nė hadith ėshtė urdhėruar qė: Njė njeri me veti tė mirė qė bėn pak ibadet,
nė kiamet arrin shkallė tė larta. Mė i lehti
nga ibadetet dhe shumė i dobishėme ėshtė tė flasėsh pak dhe tė kesh veti - shprehi
tė mirė. Pjesa e nėntė SUBHANEKE I Famshėm je vetėm Ti, O All-llahu im! dhe lavdia
tė qoftė Ty. I lartė ėshtė emri Yt dhe Madhėria jote ėshtė shumė e madhe. Nuk ka
Zot tjetėr pėrveē Teje. ETTEHIJJATU Nderimet tona All-llahut. Atij i pėrkasin tė falurat
tona dhe tė gjitha veprat e mira. Tė pėrshėndesim Ty, o Pejgamber i All-llahut dhe
bekimi e mėshira e All-llahut qofshin mbi Ty. Paēim shpėtim ne dhe tė gjithė robėt e
mirė tė All-llahut. Deklaroj e dėshmoj se vetėm All-llahu ėshtė Zot dhe
deklaroj qė Muhammedi ėshtė rob i Zotit dhe i dėrguar i Zotit SALAVATET O Zot, shfaqi mėshirėn Tėnde Muhammedit dhe familjes
sė Muhammedit, sikur ia shfaqe Ibrahimit dhe familjes sė Ibrahimit. Vėrtet, Ti je i
lavdishėm dhe i famshėm. Zot, shpėrndaja bekimin tėnd Muhammedit dhe familjes
sė Muhammedit, sikur ua shpėrndave bekimin Ibrahimit dhe familjes sė Ibrahimit.
Vėrtet, Ti je i lavdishėm dhe i famshėm. DOMETHĖNIA E DUAVE O Zoti ynė, na jep mirėsi nė kėtė jetė, dhe
mirėsi nė botėn tjetėr (nė Ahiret), dhe na ruaj nga dėnimet e Xhehennemit. O Zoti ynė, mė fal mua, prindėrit e mi dhe gjithė
besimtarėt nė atė ditė kur tė fillojnė llogaritė. DUAJA TĖ KUNUTIT O Zot, prej Teje kėrkojmė ndihmė, prej Teje
kėrkojmė falje dhe prej Teje kėrkojmė udhėzime. Ne Ty tė drejtohemi me pendime, nė
Ty shpresojmė dhe Ty tė jemi mirėnjohės pėr ēdo tė mirė. Ty tė falėnderojmė dhe
si shlyejmė mirėsitė e Tua. E refuzojmė dhe shmangemi nga ai qė gabon ndaj Teje. O Zot, vetėm Ty tė adhurojmė, pėr hir Tėnd falemi
dhe pėrulemi nė tokė(sexhde), vetėm nga Ti anojmė dhe pėrpiqemi duke shpresuar nė
mėshirėn Tėnde. Dėnimi Yt, vėrtetė, do ti arrijė mosbesimtarėt. SHPJEGIME
TĖ DISA TERMAVE ISLAME Ahiret: bota
tjetėr, jeta pas vdekjes. Ajet: fjali a
togfjalėsha tė Kuranit, verset i Kuranit. As-habe: Shok
i Muhammedit alejhisselam. Auret: organet
e trupit tė njeriut qė duhen mbuluar, si pjesė tė turpshme. Pjesėt e trupit qė nuk
duhet tė shihen. Dert: brengė,
hall, problem. Dua: ēdo
lutje qė i drejtohet All-llahut. Dynja: bota e
sotme, jeta nė kėtė botė. Dhikr: tė
pėrmendurit e emrit tė All-llahut ose ndonjė shprehje
tjetėr devotshmėrie me tė cilėn lartėsohet Zoti. Eda: falja e
namazit nė kohėn e duhur. Ehli Bejt: farefisi
i afėrm i Muhammedit (salall-llahu alejhi ve selem) Es-habi kiram: Myslimanėt
e nderuar qė e kanė parė fytyrėn e bekuar dhe dėgjuan fjalėt e ėmbla tė
Pejgamberit Muhammed (salall-llahu alejhi ve selem). Fasik: njeri
i prishur, qė bėn e vepron punė tė palejuara. Fetva: pėrgjigje
dhe vendime juridike islame tė mbėshtetura nė Kuran dhe hadith, qė i jep personi i
autorizuar. Fikh: shkencat
juridike islame. Gjynah: mėkat,
faj, gabim, keq. Hadith: gjithēka
qė Muhammedi (salall-llahu alejhi ve selem), ka thėnė, ka porositur, ka punuar dhe ka
pėlqyer (kur diēka kanė punuar tė tjerėt). Hakikat: njėmendėsi,
e vėrtetė, realitet. Hajr: punė,
veprim i mirė, mirėsi, dobi. Hak: i
vėrtetė, (i) drejtė, detyrim, borxh. Hytbe: fjalim,
kėshillė, ligjėratė islame, qė e mban imami nė namazin e xhumasė dhe nė namazin e
bajrameve duke folur nga minberi. Ibadet: lutje,
pėrkushtim, nėnshtrim dėshirės sė All-llahut. Ēdo vepėr islame qė kryhet nė emėr
tė All-llahut ėshtė ibadet. Pra, ibadet ėshtė sendėrtimi i urdhėresave dhe
ndalesave tė All-llahut. Imam: pėrdoret
me dy kuptime: 1. Personi qė udhėheq faljen e namazit me xhemat; 2. Titull nderi pėr
dijetarėt islamė, sidomos pėr themeluesit e shkollave burimore juridike islame, p.sh.,
Imam Ebu Hanife, Imam Shafiu, Imam Maliku, Imam Hambeliu etj. Iman: besimi
nė All-llahun xheleshanuhu. Kaza: plotėsim
(kryerje) i tė gjitha detyrimeve islame (farzeve) pas kohės sė caktuar, kur nuk janė
kryer nė kohėn e tyre. Keramet: shfaqja
e gjėrave tė jashtėzakonshme nga njerėzit e zgjedhur (evliatė) e All-llahut(mrekulli
tė evlijave) Kible: tė
kthyerit e myslimanit nga Qabeja (nė Mekė) me rastin e faljes sė namazit. Tė kthyerit
nga kibla bėhet edhe me rastin e therjes sė kurbanit, por edhe tė tjera. Edhe tė
vdekurit, kur tė varroset, i kthehet e djathta nga kibla. Kibla tek ne ėshtė nė
drejtim jug-lindje. Kijam: qėndrimi
nė kėmbė gjatė faljes sė ēdo rekati tė namazit, ku duhen kėnduar pjesė nga
Kurani. Kiamet: Dita
e shkatėrrimit tė kėsaj bote-fundi i kėsaj bote. Kiraet: leximi
dhe kėndimi i Kuranit nė namaz e nė raste
tė
tjera. Kusur: faj, e
metė. Medhheb: shkollė
juridike a apologjike islame, drejtim. Mes-h: pėrshkimi
(fshirja) e kokės me dorė tė lagur me rastin e marrjes abdest. Mufessir: dijetarė
qė merret me komentimin e Kuranit. Munafik: dyfytyrėsh,
hipokrit, qė haptas thotė diēka, kurse fshehurazi punon tė kundėrtėn; qė shfaqet
sikur ėshtė besimtar, e nė tė vėrtetė nuk ėshtė besimtar,por ngatėrrestar.
Munafikėt janė kategoria mė e urrejtur tek All-llahu. Murted: ai
qė e lė fenė islame, pasi e ka pranuar atė; tradhtar. Mushrik: qė
beson nė shumė zota, qė i bėn shok All-llahut. Nafile: namaz
jo i detyrueshėm; qė falet vullnetarisht (edhe pėr kėtė namaz vlejnė tė njėjtat
rregulla si pėr namazin e detyrueshėm). Namaz: ėshtė
detyrė pėr ēdo mysliman. Brenda 24 orėve falen pesė namaze. Namazi pėrbėhet prej dy
e mė shumė rekatesh. Fjala namaz, ka burimin persian, dhe ėshtė sinonim i fjalės
arabe salat. Nijet: tė
vendosėsh (pėr tė falur namaz, por edhe pėr punė
tė tjera). Nimet: dhunti,
begati (e caktuar nga All-llahu)mirėsi. Pejgamber: lajmėtar
i fesė; ai qė kumton Shpalljen e All-llahut xheleshanuhu. Fjalė me burim persian. I
pėrgjigjet fjalės arabe nebij dhe resul. Qabe: quhet
edhe Bejtull-llah. Tempulli i shenjtė i myslimanėve nga i cili drejtohen myslimanėt
gjatė faljes sė namazit. Qafir: pabesimtar,
ai qė largohet nga feja islame. Qefaret: kompensim,
formė shpagimi pėr ndonjė gabim, mėkat. Kufėr: mosbesim,
largim nga feja islame. Rekat: pjesė
pėrbėrėse e namazit. Pėrbėhet prej qėndrimit nė kėmbė (kiam), rukusė dhe
sexhdes. Resulull-llah: I
dėrguari i All-llahut xheleshanuhu (H.Muhammed alejhisselam) Ruku: pjesė
pėrbėrėse e rekatit qė bėhet duke pėrkulur pjesėn e sipėrme tė trupit nė formė
horizontale (koka tė jetė nė njė nivel me shpinėn), ndėrsa duart vendosen mbi
gjunjė. Sadaka: ēdo
lloj pasurie qė u jepet vullnetarisht tė varfėrve ose dikujt tjetėr, lėmoshė. Sadakatul-fitėr:
sadakė specifike, qė jepet nė Ramazan. Saf: rend i
xhematit kur falen pas imamit. Salavat: lutje
(dua) e posaēme nė gjuhėn arabe, me tė cilėn personi i lutet All-llahut xheleshanuhu,
pėr Muhammedin (salall-llahu alejhi ve selem). Selam: pėrshėndetje
islame, shpėtim, paqe. Sexhde: pjesė
pėrbėrėse e rekatit. Kryhet pas rukusė nė atė mėnyrė qė falėsi lėshohet nė
tokė me ballė, me hundė, me duar dhe me gjunjė. Namazi nuk ėshtė i vlefshėm pa
bėrė sexhden. Sehvi sexhde: sexhde
korrigjuese (pėrmirėsuese). Kjo sexhde bėhet nėse ėshtė bėrė ndonjė gabim
(lėshim) jo i rėndė gjatė namazit. Sunnet: traditė,
zakon. Nė terminologjinė islame ėshtė puna, veprimi i Muhammedit alejhisselam, ose
pėlqimi i tij. Sure: kaptinė
e Kuranit. Shehid: luftėtar
qė vritet pėr liri tė fesė e tė atdheut; i mbyturi pa faj. Sheriat: ligji,
norma ligjore islame e bazuar nė Kuran dhe nė hadith. Sherr: dėm,
keq, keqbėrje. Tabiin: gjenerata
qė ka arritur tė mbajė mend e tė shoqėrohet me shokėt e Muhammedit alejhisselam. Taharet: pastrimi
i organit pas kryerjes sė nevojės sė madhe e tė vogėl. Tahmid: tė
shprehurit e sintagmės el-hamdulil-lah - Falėnderimi i qoftė All-llahut. Takva: i
devotshėm, qė i frikėsohet All-llahut xheleshanuhu. Takva quhet personi qė i kryen tė
gjitha detyrimet fetare-islame. Tavaf: sjellja
rreth Qabesė (gjatė kohės sė haxhit) sipas rregullave islame. Tekbir: tė
shprehurit e sintagmės All-llahu ekber - All-llahu ėshtė mė i madhi. Teshehhud: qėndrimi
(ndenjja) nė gjunjė (ulur) nė fund tė dy rekateve tė namazit dhe leximi i tekstit tė
caktuar nė gjuhėn arabe Et-tehijjatu.... Tefsir: shkenca
qė merret me komentimin e Kuranit. Teube: tė
penduarit, pendimi pėr veprat e gabuara tė bėra dhe pėr moskryerjen e detyrimeve tė
tjera islame. Ummet: anėtarėt
e bashkėsisė islame, myslimanėt. Yzėr: e
metė trupore, pengesė, pėr shkak tė sė cilės personi ka arsye qė tė mos kryejė
njė detyrim islam, ose ka lehtėsime pėr mėnyrėn e kryerjes sė tij. Xhemat: grup
njerėzish qė falen pas imamit. Xhenaze: i
vdekur, namaz me lutje pėr tė vdekurin, qė kryhet zakonisht para varrimit. Xhihad: luftė,
pėrpjekje nė rrugė tė Zotit. Xhunup: gjendja
pas marrėdhėnieve seksuale, pas ejakulimit ose pas polucionit (ejakulim nė ėndėrr),
derisa tė pastrohet sipas normave tė caktuara islame (shih gusull); i papastėr. Sipas
normave islame larja pas kėsaj gjendjeje ėshtė e detyrueshme (farz). Zekat: detyrim islam, qė jepet
pėr pasurinė e cila ka arritur shkallėn e caktuar (nisabin). Zekati ėshtė njė nga
pesė shtyllat e Islamit.
|
||||
Home / E-Mail / Albanian - Arabic - Azeri - Bosnian - Bulgarian - Deutsch - English - Franēais - Persian - Russian - Turkmen - Türkēe - Urdu - Uzbek |
||||