PĖIMBAJTJA

LIBRI NAMAZIT

BOTIMET E VAKĖFIT IHLĀS Nr. 2

  1-Libri Namazi

  2-Parathėnie

  3-Pasqyra E Lėndės

  4-Namazi Ėshtė Urdhėr I Madh

  5-Besimi Dhe Falja

  6-Bindja (I'tikadi) I Ehli Sunnetit

  7-Kushtet E Imanit

  8-Tė Besosh All-Llahun E Madhėruar

  9-Sifati Dhatije

10-Sifati Thubutije

11-Tė Besosh Ėngjėjt(Melaiqet)

12-Tė Besosh Librat

13-Tė Besosh Pejgamberėt

14-Es-Habi Kiramėt

15-Tė Besosh Ahiretin

16-Tė Besosh Kaderin

17-Adhurimet Tona Dhe Falja

18-Kujt I Thuhet Mukel-Lef(I Obliguar)?

19-Dispozitat Islame(Ahkām-i Islāmijje)

20-Armiqtė E Islamit

21-Kushtet E Islamit

22-Falja E Namazit

23-Llojet E Namazeve

24-Pesė Kohėt E Namazit

25-Farzet E Namazit

26-Abdesti

27-Pėrdorimi I Misvakut

28-Mes-Hi Mbi Meste

29-Gusli

30-Tejemum

31-Ezani Dhe Ikameti

32-Pjesėt Pėrbėrėse Tė Namazit(Ruknet E Namazit)

33-Si Falet Namazi

34-Sunnetet E Namazit

35-Mustehabet E Namazet

36-Mekruhet E Namazit

37-Gjėrat Qė Prishin Namazin

38-Namazi Me Xhemat

39-Namazi I Xhumasė

40-Namazet E Bajramit

41-Tė Kujtuarit E Vdekjes

42-Namazi I Xhenazes

43-Namazi I Teravisė

44-Namazi Gjatė Udhėtimit

45-Namazi Gjate Sėmundjes

46-Namazet Kaza

47-Si Falen Namazet Kaza

48-Ata Qė Nuk Falin Namaz

49-Hakikati i Namazit

50-Eėrsitė Nė Namaz

51-Fshehtėsia E Namazit

52-Lutja Pas Namazit

53-Lutja E Pėrtėritjes Sė Imanit

54-Namazi Dhe Shėndeti

55-Iskati I Namazit

56-Tridhjetė E Tri Dhe Pesėdhjetė E Katėr Farzet

57-Tridhjetė E Tri Farzet

58-Pesėdhjetė E Katėr Farzet

59-Tema(Ēėshtja) E Kufrit

60-Qė Ta Kemi Gjithnjė Imanin Dhe Qė Tė Mos Na Humbasė

61-Gjėrat Qė Shkaktojnė Humbjen E Imanit

62-Gjynahet E Mėdha

63-Dhjetė Gjėra Nė Frymėmarrjen E Fundit Bėhen Shkaktare Tė Shkosh Pa Iman

64-Pėr Tė Qenė Nė I'tikadin E Ehli Sunnetit U Duhet Kushtuar Kujdes Kėtyre Ēėshtjeve

65-Veset E Kėqija

66-Domethėnia E Duave Tėe Namazit

67-Shpjegime Tė Disa Termave Islame


NAMAZET KAZA

Namazin ėshtė njė ibadet qė bėhet personalisht me trup dhe atė nuk mund ta falė dikush nė vendin tėnd. Ēdokush duhet ta falė vetė. Tė falurit e namazeve nė kohė tė vet quhet Eda. Nė ēfarėdo kohe tjetėr qė ta falėsh quhet pėrsėritje. Pėr shembull, nėse ka mundėsi qė pa kaluar koha e namazit tė falur nė formėn mekruh, gjithmonė tė jetė vaxhib, pasi t'i kalojė koha, quhet Kaza.

Kur fal kohėt ditore tė namazit farzet e vitrin dhe kur kėto i bėn kaza, ėshtė farz tė ruhet renditja. Pra kur e fal namazin, duhet pasur kujdes pėr rendin e tyre. Ai qė nuk ka mė shumė se pesė kohė pėr kaza, quhet njeri qė e mban renditjen. Farzi i xhumasė duhet falur gjatė kohės sė namazit tė drekės sė asaj dite. Ai qė nuk mund tė zgjohet pėr namazin e sabahut, nėse i kujtohet madje edhe duke u kėnduar hytbja, menjėherė duhet ta bėjė kaza atė. Pa e falur njė kohė tė namazit nuk lejohet tė falen pesė namazet pas tij. Nė hadithi sherif ėshtė thėnė: “Ai qė njė namaz i kalon nė gjumė, ose qė harron, nėse i kujtohet kjo duke e falur me xhemat namazin e mėpastajmė, le ta mbarojė namazin me imam dhe pastaj le ta bėjė kaza namazin e mėparshėm. Pas kėtij le ta falė pėrsėri atė qė ka falur me imam”.

Farzin ta bėsh kaza, ėshtė farz dhe Vaxhibin ta bėshė kaza, ėshtė vaxhib. Sunnetin ta bėsh kaza nuk ėshtė urdhėruar. Dijetarėt e medhhebit Hanefi i  njoftojnė njerėzit se: Namazet sunnete janė urdhėruar tė falen vetėm nė kohėn e vet, nuk mbeten borxh pėr njerėzit. Pėr kėtė arsye nuk ėshtė urdhėruar qė pas kohės sė vet tė falen kaza sunnet. Sunneti i sabahut, meqė ėshtė i afėrt me vaxhibin, atė ditė para drekės bėhet kaza sė bashku me farzin. Sunneti i sabahut nuk bėhet kaza pas dreke, ndėrsa  sunnetet  e tjera nuk bėhen kaza, nė asnjė kohė. Nėse bėhet kaza, nuk e arrin sevapin e sunnetit. Konsiderohet si namaz nafile.

Ėshtė gjynah i madh qė namazet farz t'i lėsh me dije dhe pa arsye. Namazet e kėtilla tė pafalura nė kohėn e vet duhen falur kaza. Qė njė namaz farz dhe vaxhib, tė lihet pa falur me qėllim, ka dy arsye tė lejuara: Njėra ėshtė tė gjendesh pėrballė armikut. E dyta, ai qė ėshtė nė rrugė (nė udhėtim). Ai qė nuk e ka bėrė nijet tė shkojė nė rrugė tri ditėshe, ėshtė nė rrugė dhe qė ka frikė nga hajdutėt, kafshėt grabitqare, vėrshimi i lumit, furtuna etj. Kėta atėherė kur nuk mund tė falin as ulur dhe duke u kthyer nga cilado anė, ose kur nuk mund tė falen as mbi kafshė, me sheriat mund ta lėnė pėr kaza . T'i lėsh farzet pėr kaza me kėto dy arsye, nuk ka gjynah siē nuk ka edhe kur tė kalon pėr shkak tė gjumit, dhe harresės. Nė komentin Eshbah thuhet: "Ėshtė nė rregull tė falet namazi pas kohės sė vet edhe kur lihet pėr ta shpėtuar atė qė ėshtė duke u mbytur nė ujė ose pėr ndonjė shkak tė ngjashėm". Por, ėshtė farz tė falet kaza  menjėherė, sapo tė pushojė  arsyeja.

Pėrveē tri kohėve kur ėshtė haram tė falesh, ėshtė lejuar tė falesh kazanė me kusht qė ta falėsh nė kohė tė lirė. Por ėshtė gjynah t'i vonosh shumė, sepse pejgamberi ynė (salall-llahu alejhi ve selem), katėr kohėt e namazeve qė nuk ka mundur t'i falė pėr shkak tė ashpėrsisė sė luftės sė Hendekut, menjėherė atė ditė i ka falur sėŹbashku me xhemat me ashabėt kiramė edhe pse ishin tė plagosur e tė lodhur. Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "T'i bashkosh dy farze, ėshtė nga gjynahet e mėdha". Domethėnė, namazin tė mos e falėsh nė kohen e vet dhe ta lėsh pas kohės sė vet, ėshtė gjynah i madh. Nė njė hadith tė Pejgamberit thuhet: "Atė qė njė namaz e fal pasi t'i kalojė koha, All-llahu e lė tetėdhjetė hukbe nė Xhehennem". Njė hukbe ėshtė sa tetėdhjetė vite tė Ahiretit kurse njė ditė e Ahiretit ėshtė sa njė mijė vite tė dynjasė. Kur dėnimi pėr njė kohė tė namazit tė falur pas kohės sė vet ėshtė kaq i madh, duhet menduar dėnimi pėr atė qė nuk e fal fare.

Profeti ynė (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Namazi ėshtė shtyllė e besimit. Ai qė fal namaz, e ka drejtuar besimin e tij". Nė njė hadith tjetėr ka thėnė:

"Ditėn e Kiametit, pyetja e parė, pas imanit, do tė jetė pėr namazin". All-llahu Te’įlį do tė urdhėrojė: "O robi im! Nėse ia del  ta japėsh llogarinė e namazit, ke shpėtuar. Hesapet e tjera t'i lehtėsoj". Dhe nė ajetin dyzet e pesė tė sures Ankebut thotė: "Namazi i falur pa tė meta, e ruan njeriun nga veprimi i punėve tė shėmtuara e tė ndyra". Ndėrsa Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė se: "Ēastet kur njeriu ėshtė mė sė afėrmi me Krijuesin e vet, ėshtė ēasti kur fal namaz".

Mosfalja e cilitdo namaz nė kohėn e vet nga njė mysliman ėshtė dyllojėsh:

1 - Ėshtė mosfalje me arsye.

2 - Ėshtė braktisje nga pėrtacia edhe pse namazin e di pėr detyrė dhe i kushton rėndėsi.

Ta falėsh namazin farz pasi t'i kalojė koha, pra, ta lėsh pėr kaza, pa ndonjė arsye, ėshtė haram, ėshtė gjynah i madh. Ky gjynah kur bėhet kaza namazi, nuk falet. Kur bėhet kaza, falet vetėm gjynahu i mosfaljes sė namazit. Njeriu, pa i bėrė kaza namazet, vetėm me teube, nuk nuk mund t’i falen. Nėse bėn teube, pasi t'i bėjė kaza, shpresohet tė falet. Kur bėn teube, duhet t'i bėjė kaza namazet qė nuk i ka falur. Derisa ka forcė pėr tė bėrė kaza, nėse nuk bėn kaza, konsiderohet se ka bėrė njė tjetėr gjynah tė madh. Ky gjynah shtohet pėr njė shkallė sa herė qė  t'i kaloj koha bosh aq kohė sa do t'i mjaftoj pėr tė fal ēdo namaz. Sepse, ėshtė farz qė nė kohė tė lirė, ta bėsh menjėherė namazin kaza .

SHPJEGIM: (A falet kaza nė vend tė sunneteve?)

Abdulkadėr Gejlani nė librin e tij "Futuhu-l-gajb" thotė: "Besimtarėt pikėsėpari duhet t'i kryejnė farzet. Pasi t'i kryejnė farzet, i kryejnė sunnetet. Pas kėtyre, njeriu merret me nafilet. Tė merresh me sunnete derisa ke farze borxh ėshtė jashtė llogjike". Sunnetet e atij qė ka farz borxh, nuk pranohen. Aliu radi-allahu anh njofton se Resulull-llahi (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Ai qė mbi vete ka borxh farze, nėse fal nafile pa e falur kazanė, ėshtė munduar kot. Personit tė tillė derisa tė mos e paguajė kazanė, All-llahu nuk ia pranon namazet nafile ". Abdulhak Dehlevi, njė nga dijetarėt e medhhebit Hanefi, duke e komentuar kėtė hadith qė e shėnon Abdulkadir Gejlani, thotė: "Ky lajm tregon se sunnetet dhe nafilet e atyre qė kanė borxh farze nuk pranohen. E dimė se sunnetet i plotėsojnė farzet. Domethėnia e kėsaj, derisa tė kryhen farzet, nėse lihen pa u kryer, qė ėshtė shkak pėr pėrsosmėrinė e tyre, sunnetet bėhen shkak pėr t'u arritur pėrsosmėria e farzit tė falur. Nuk hyjnė nė punė sunnetet e papranuara tė atij qė ka borxh farze".

Si falen namazet kaza

Pėr tė shpėtuar nga dėnimi i madh duhen falur sa mė parė namazet kaza duke bėrė edhe tevbe(pendesė pėr vonesėn). Pėr kėtė arsye, edhe sunnetet duhen falur me nijetin e kazasė. Ata qė nuk falin namaz nga pėrtacia, ata qė kanė borxh kazaje me vite, kur tė fillojnė namazin, derisa tė falin sunnetin, duhet tė falin duke e bėrė nijet ta bėjnė kaza namazin e parė qė u ka mbetur atėherė pa falur. Sipas katėr medhhebeve, duhen falur edhe sunnetet e tyre duke bėrė nijet pėr tė bėrė kaza. Sipas medhhebit Hanefi ta lėsh namazin pėr kaza pa arsye ėshtė mė i madhi nga gjynahet e mėdha. Ky gjynah shumė i madh shtohet edhe pėr njė shkallė, sa herė tė kalojė bosh aq kohė e lirė sa do tė mund tė falej njė namaz. Ėshtė farz qė nė kohė tė lirė namazin ta bėsh kaza menjėherė, pėr tė shpėtuar nga ky gjynah i tmerrshėm qė ka llogari tė pakufizuar. Kur i fal katėr rekatet e para  tė sunnetit tė namazit tė drekės, bėn nijet farzin e drekės qė tė ka mbetur qė mė parė pėr kaza; duke i falur sunnetet e mbrame tė mbetur pėr kaza, duke falur sunetin e ikindisė. Kur e fal sunnetin e akshamit, falet kaza duke bėrė nijet farzin tre rekatėsh tė akshamit. Kur fal sunnetin e parė tė jacisė, duhet falur kaza duke bėrė nijet farzin e jacisė dhe duke falur sunnetin e mbramė tė saj, duhet bėrė nijet pėr vitrin e parė tė mbetur pėr kaza. Kėshtu ēdo ditė paguhet kazaja pėr njė ditė tė shkuar. Edhe nė vend tė namazit teravi, duhet falur kaza duke bėrė nijet pėr kaza. Sa vjetėsh kaza namaze tė ketė, po aq vjet duhet vazhduar kėsodore. Kur tė kryhen kazatė, prapė duhen filluar pėr t'i falur sunnetet. Nėse ke kohė, nė ēdo rast veēmas duke falur kaza dhe sa mė parė duhen kryer borxhet e kazasė. Gjynahu i kazave tė pafalura, me kalimin e ēdo dite, shtohet nga njė shkallė.

Pjesa e gjashtė

ATA QĖ NUK FALIN NAMAZ

Hazreti Ebu Bekėr Siddiku radi-allahu anh thotė se kur vijnė pesė kohėt e namazit, meleqtė thonė: "Hej njerėz faluni! Fikeni zjarrin qė ėshtė pėrgatitur pėr tė djegur njerėzit. Fikeni duke falur namaz". Nė njė hadith Muhammedi alejhisselam ka thėnė: "Ajo qė e dallon myslimanin nga qafiri, ėshtė namazi". Pra, besimtari fal namaz, qafiri nuk fal. Ndėrsa hipokritėt nganjėherė falin, nganjėherė nuk falin. Munafikėt do tė mundohen mė shumė nė Xhehennem. Njė nga komentatorėt mė tė njohur tė Kur'anit, Abdullah ibni Abbasi radi-allahu anh tregon se e ka dėgjuar Muhammedin alejhisselam duke thėnė: "Ata qė nuk falin namaz, ditėn e Kiametit do ta gjejnė tė hidhėruar All-llahun e Madhėruar".

Tė gjitha hadithet rreth imanit njoftojnė se: "Ai qė nuk fal njė namaz me qėllim nė kohėn e duhur dhe nuk mėrzitet e shqetėsohet pėr faktin se nuk e fali namazin, bėhet qafir". Ose kur vdes shkon pa iman. Po me ata qė as nuk e mendojnė namazin, ē'bėhet? Dijetarėt e Ehli sunnetit njėzėri kanė njoftuar se ibadetet nuk janė pjesė nga imani. Por, sa i pėrket namazit nuk kanė qenė tė pajtuar njėzėri. Mė tė mėdhenjtė nga imamėt e fikhut Imam Ahmed ibni Hanbeli, Is-hak ibni Rahevejh, Abdullah ibni Mubarek, Ibrahim Nehai, bin Utejbe, Ejub Sahtijani, Davud Tai, Ebu Bekėr ibni Shejbe, Zubeir bin Hars, si edhe shumė dijetarė tė mėdhenj, kanė thėnė se ai qė me qėllim lė njė namaz, pra ai qė nuk falet me dėshirė duke e ditur, kthehet nė qafir. Atėhere, vėllezėr besimtarė, mos lėshoni asnjė namaz dhe mos shprehni lėkundje dhe tundim rreth tij. Falni me gjithė dėshirė. Nėse All-llahu ditėn e Kiametit dėnon sipas kėsaj qė do tė thonė kėta dijetarė ē'do tė bėjmė?

Ata qė nuk i bėjnė kėto pesė gjėra, privohen nga pesė tė tjera. Kėto janė:

1. Ai qė nuk jep zeqatin e pasurisė, nuk mund t'ia shohė hajrin asaj.

2. Kurse ai qė nuk e jep njė tė dhjetėn, nuk i begatohet bereqeti.

3. Nė trupin e atij qė nuk jep sadaka, nuk do tė ketė shėndet.

4. Ai qė nuk i lutet Zotit nuk mund ta realizojė dėshirat e tij.

5. Ai qė nuk do tė falet kur vjen koha e namazit, nė frymėn e fundit nuk mund ta shqiptojė Kelime-i shahadetin.

Nė njė hadith tė Pejgamberit ėshtė thėnė:

"Kush nuk e fal namazin pa pasur ndonjė arsye, All-llahu i jep atij pesėmbėdhjetė ndėshkime. Gjashtė prej tyre nė dynja, tri nė kohėn e vdekjes, tri nė varr, tri kur tė ngrihet nga varri".

Gjashtė ndėshkime qė jetojnė nė dynja janė:

1. Ai qė nuk fal namaz gjatė jetės nuk ka bereqet.

2. Nė fytyrė tė tij nuk mbetet dashamirėsia, bukuria qė gjendet nė fytyrat e atyre qė i do All-llahu.

3. Asnjė bamirėsi e tij nuk merr sevap.

4. Nuk i pranohen duatė.

5. Atė nuk e do askush.

6. Lutjet e mira tė myslimanėve kėtij nuk i sjellin dobi.

Dėnimet qė do t'i vuajė gjatė vdekjes:

1. Jep shpirt i keq, i shėmtuar, i poshtėruar.

2. Vdes i uritur.

3. Edhe pse pi shumė ujė, vdes me dhimbjet e etjes.

Dėnimet qė do t'i jetojė nė varr:

1. Varri atė e shtrėngon. Eshtrat i ndrydhen me njėra- tjetrėn.

2. Varri i mbushet me zjarr dhe natė e ditė e djeg atė.

3. All-llahu nė varrin e tij dėrgon njė gjarpėr tė madh, qė nuk u pėrngjet gjarpėrinjėve tė dynjasė. Ēdo ditė, nė ēdo kohė tė namazit, e kafshon atė. Nuk e lė rehat pėr asnjė ēast.

Dėnimet qė do t'i vuajė nė Kiamet:

1. Engjėjt(e dėnimit) nuk i largohen atij qė do tė dėnohet nė  xhehnnem.

2. Zoti e pret atė i hidhėruar.

3. Llogarinė e ka tė vėshtirė dhe hidhet nė Xhehennem.

Dobitė e atyre qė falin namaz

Tė shumta janė hadithet qė njoftojnė pėr dobitė e tė falurit tė namazit dhe pėr sevapet qė do t'u jepen atye qė falin namaz. Nė librin e Abdulhak bin Sejfuddin Dehlevi-ut "Eshiįtu-l-leme at", jepen disa hadithe tė cilat shpjegojnė pėr rėndėsinė e namazit si:

  1. Ebu Hureira radi-allahu anh njofton se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Pesė kohėt e namazit dhe namazi i xhumasė janė Qefaret(kompesim) i gjynaheve tė bėra deri nė xhumanė e ardhshme dhe agjėrimi i Ramazanit deri nė Ramazanin e ardhshėm. Kėto (ibadete) bėhen shkak qė tė ruhesh e tė mos bėsh gjynahe tė mėdha dhe qė tė tė falen gjynahet e vogla". I shlyhen gjynahet e vogla tė bėra kohė pas kohe, pėrveē atyre qė nuk janė hak (borxh) i ndonjė njeriu. Kur mbarojnė gjynahet e vogla duke u falur, bėhen shkak pėr lehtėsimin e mundimeve qė bėhen pėr shkak tė gjynaheve tė mėdha. Pėr t'u falur gjynahet e mėdha, duhet bėrė edhe teube pendimi. Nėse nuk ka gjynah tė madh, ka arsye qė t'i ngrihet grada. Ky hadith ėshtė regjistruar te Muslimi. Pėr t'u falur ata qė kanė tė meta nė pesė kohėt e namazit, bėhen shkak namazet e xhumasė. E nėse edhe namazet e xhumasė i ka me tė meta, falja e mėkateve vjen nga agjėrimi i Ramazanit.

2. Abdullah ibni Mes'udi radi-allahu anh thotė se e kishte pyetur Resulull-llahun (salall-llahu alejhi ve selem) se cilėn vepėr do mė shumė All-llahu. Tha: "Namazin e falur nė kohėn e  vet". Ndėrsa nė disa hadithe thuhet: "Namazin e falur nė kohėn e vet tė parė e do mė sė shumti". Pas tij cilin e do mė shumė -,i thashė? "T'i bėsh mirė nėnės e babait"-,u pėrgjigj. Ky hadith ėshtė regjistruar nė dy librat e vėrtetė nė tė Buhariut dhe tė Muslimit. Nė njė hadith tjetėr thuhet: "Mė e mira nga veprat ėshtė tė ushqesh dikė". Nė njė tjetėr ėshtė thėnė "Natėn, derisa ēdokush ėshtė nė gjumė, tė falėsh namaz". Nė njė hadith tjetėr: "Vepra mė e ēmuar ėshtė tė mos e lėndosh askėnd me dorėn dhe gjuhėn tėnde". Nė njė hadith ėshtė thėnė: "Vepra mė e ēmuar ėshtė xhihadi(lufta pėr islam)". Ndėrsa nė njė hadith tjetėr ėshtė thėnė: "Vepra mė e ēmuar ėshtė haxhi mebruri". Domethėnė ėshtė haxhi i kryer pa bėrė kurrfarė gjynahu. Ka edhe hadithe se: "Ėshtė tė pėrmendurit e All-llahut" dhe se "Ėshtė puna e vazhdueshme dhe konstante". Pra janė dhėnė pėrgjigje tė ndryshme nė pėrputhje me situatatėn e atyre qė kanė pyetur. Ose, ėshtė dhėnė pėrgjigje, nė pėrputhje me kohėn. Pėr shembull: Nė fillim tė Islamizmit, xhihadi ishte nga veprat mė tė ēmueshme e mė tė vlefshme. (Nė kohėn tonė mė e vlefshmja e veprave, ėshtė t'u pėrgjigjesh me shkrim(xhihadi me penė) dhe me pėrhapje tė botimeve jobesimtarėve dhe atyre qė nuk janė nė asnjė nga tė katėr medhhebe,me qėllim qė tė pėrhapėsh I'tikadin (bindjen) e Ehli sunnetit. Edhe ata qė u ndihmojnė me para, me pasuri dhe bashkėpunojnė fizikisht me xhihadin, bėhen pjesėtarė nė sevape me tė tjerėt. Ajetet e Kur'anit, hadithet e pejgamberit e vėrtetojnė se namazi ėshtė mė me vlerė se zekati e sadakaja. Mirėpo, t'i japėsh diēka dikujt dhe ta shpėtosh nga vdekja, ėshtė mė e vlefshme se tė falėsh namaz.Shihet qė nė situata tė ndryshme, brenda kushteve, vepra tė tilla  janė mė tė vlefshme).

3. Ubade bin Samit njofton se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Allahu i Madhėruar ka urdhėruar tė falen pesė kohė namaz. Ai qė merr abdest tė plotė dhe kėto i fal nė kohėn e duhur dhe nėse rukutė e tyre, pėruljen i bėn tė plota (tė sakta), All-llahu e ka dhėnė fjalėn se atė do ta mėshirojė. Pėr atė qė nuk i bėn kėto, nuk e ka dhėnė fjalė por n.q.s. All-llahu don ta falė e fal dhe n.q.s. nuk do, nuk e fal". Kėtė hadith e kanė transmetuar edhe Imam Ahmedi, Ebu Davudi dhe Nesaiu. Shihet  se, u duhet kushtuar kujdes kushteve tė namazit, rukusė dhe sexhdeve. All-llahu nuk zmbrapset nga fjala e Tij. Me siguri qė i fal ata qė falin namaz tė drejtė.

4. Njė nga ashabėt kiramė tė njohur, Burejk Eslemi, njofton se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Premtimi nė mes jush dhe nesh ėshtė namazi. Ai qė e braktis namazin, bėhet qafir". Shihet dhe ėshtė e kuptueshme se ai qė fal namaz, ėshtė mysliman. Ai qė nuk i kushton rėndėsi namazit, ai qė nuk e fal pėr shkak se nuk e pranon se namazi ėshtė detyrė parėsore, bėhet qafir. Kėtė hadith e kanė transmetuar edhe Imam Ahmedi, Tirmidhiu dhe Nesaiu e Ibni Maxhe.

5. Ebu Dherre Gifari thotė se njė ditė prej ditėve nė vjeshtė, kishin dalė nė rrugė bashkė me Resulull-llahun (salall-llahu alejhi ve selem) Gjethet binin. Nga njė dru u thyen dy degė. Gjethet e tyre menjėherė u shkundėn. Dhe mė tha: "O Ebu Dherre! Kur myslimani fal namaz pėr kėnaqėsi tė All-llahut, i hiqen (shkunden) gjynahet ashtu siē u shkundėn gjethet e kėtyre degėve". Kėtė hadith e ka trasmetuar Imam Ahmedi.

6. Zejd bin Halid Xhuhejn  tregon se Resulullahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Atij qė namazin e vet e fal nė kohėn e duhur (Eda), ky namaz ditėn e Kiametit i bėhet dritė dhe argument (dėshmi) dhe ėshtė arsye pėr ta shpėtuar nga Xhehennemi. Nėse nuk kujdeset pėr namazin nuk i bėhet dritė dhe argument dhe nuk gjen shpėtim. Do tė jetė bashkė me Karunin, Faraonin, Hamanin dhe Ubej bin Halefin".

Po shihet se ai qė e fal namazin nė pėrputhje me farzet, vaxhibet, sunnetet dhe mirėsjelljet e tij, ky namaz nė Kiamet atė e nxjerr nė dritė. Nėse nuk  vazhdon kėshtu tė falė namaz, ditėn e Kiametit do tė jetė bashkė me kėto jobesimtarė tė lartpėrmendur dhe nė Xhehennem do tė pėrjetojė mundim tė ashpėr. Ubejn bin Halefi ka qenė nga qafirėt mė dinakė tė Mekės. Nė luftėn e Uhudit Resulull-llahi (salall-llahu alejhi ve selem) me dorėn e vet e ka ēuar nė Xhehennem atė. Kėtė hadith e kanė transmetuar Imam Ahmedi dhe Darimi. Abdullah bin Shekik njėri nga tabiinėt e mėdhenj thotė se "Ashabėt kiramė, Zoti i mėshiroftė, kanė thėnė se, nga ibadetet, vetėm me lėnien e namazit do tė bėhesh qafir". Kėtė e ka kumtuar Tirmidhiu. Abdullah bin Shekaki, hadithet i ka transmetuar nga Umeri, nga Aliu, nga Uthmani dhe nga Aishja, Zoti i mėshiroftė.  Abdullah Bin Shekik ka vdekur nė vitin 180 tė hixhrit.

8. Ebu Dherre radi-allahu anh thotė se shumė i dashuri Muhammedi alejhisselam ka thėnė: "Edhe nėse tė shkqyejnė copa-copa, edhe nėse digjesh nė zjarr bile, All-llahut mos i bėj shok kurrgjė! Mos i braktis namazet farz! Ai qė i braktis me qėllim namazet farz del nga besimi islamit. Mos pi verė. Pija ėshtė ēelės i tė gjitha tė kėqijave" Kėtė hadith e ka transmetuar Ibni Maxhe. Shihet se, ai qė nuk kujdeset pėr namazet farz e i braktis ato i dobėsohet besimi, aq sa edhe ta humbi besimin fare. Ai qė i lė nga pėrtacia, nuk bėhet qafir por bėn gjynah tė madh. Tė jesh me njėrėn nga pesė arsyet qė i ka njoftuar Islamizmi nuk ėshtė gjynah. Tė gjitha pijet alkolike dhe vera ta humbin mendjen dhe ai qė nuk llogjikon mund tė bėjė ēdo tė keqe.

9. Abdullah bin Umeri tregon se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "All-llahu Te’įlį do tė jetė i kėnaqur me ata qė namazet i falin menjėherė kur tė nisė koha e tyre. Fal edhe ata qė i falin nė fund (dalje) tė kohės sė tyre.". Kėtė hadith e ka transmetuar Tirmidhiu.

10. Ummi Ferve, tregon se Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Mė e vlefshmja prej veprave ėshtė namazi i falur nė kohėn e parė tė tij". Kėtė hadith e kanė transmetuar Imam Ahmedi, Tirmidhiu dhe Ebu Davudi. Namazi ėshtė ibadeti mė i lartėsuar. Kur e fal sapo t'i vijė koha, lartėsohet edhe mė shumė. Hazreti Aishja thotė:"Resulull-llahun nuk e kam parė dy herė ta ketė falur namazin nė mbarim tė kohės  sė tij".

Domethėnė gjatė tėrė jetės sė tij, njė herė namazin e ka falur nė mbarim tė kohės sė atij namazi.

11. Hazreti Aishja thotė: "Nga ibadetet nafile qė e ka zbatuar mė sė shumti Resulull-llahu, nė vazhdimėsi, ishte  sunneti i namazit tė sabahut ". Ky lajm ėshtė shkruar edhe te Buhariu dhe te Muslimi. Shihet pra se, Aishja namazeve sunnet tė falura bashkėrisht me farzet e tė pesė kohėve tė namazit, u thotė namaz nafile.

Alimi i madh islam, mbrojtėsi mė i madh i Ehli Sunnetit, imam Rabbani nė librin e tij Mektubat, i ka luftuar bidatet e tė marrėve e tė atyre pa medhheb. Nė pjesėn e parė nė letrėn e tij tė njėzet e nėntė thotė:

Punėt me tė cilat do tė jetė i kėnaqur All-llahu janė farzet dhe nafilet. Pranė farzeve, nafilet nuk kanė vlerė fare. Tė falėsh njė farz nė kohėn e duhur, ėshtė mė i vlefshėm se tė bėsh njė mijė vjet ibadet nafile pa ndėrprerė. Ēdo lloj nafileje nė krahasim me namazin, zekatin, agjėrimin, dhikrin janė tė kėtilla. Madje edhe duke bėrė njė farz, tė bėsh njė nga sunnetet e mirėsjelljet e kėtij, ėshtė shumė mė me vlerė se tė bėsh nafile tjetėr. Umeru-l-Faruki radi-allahu anh, njė ditė kur kishte falur namazin e sabahut, kishte pyetur pėr ē'arsye njė nga besimtarėt nuk e shihte nė mesin e xhematit. I kishin thėnė se ai ēdo natė bėnte ibadet nafile dhe se ndoshta ka fjetur dhe nuk ka mundur tė vijė nė xhemat. Umeri u ėshtė pėrgjigjur: "Edhe po tė  kishte fjetur tėrė natėn(tė mos bėnte ibadet), e ta kishte falur namazin e sabahut me xhemat, do tė kishte qenė shumė mė mirė". Shihet se duke bėrė njė farz, tė bėsh njė nga mirėsjelljet (vetitė e mira) dhe tė ruhesh nga njė mekruh, ėshtė shumė mė me vlerė se tė bėsh dhikėr. Po kėto nėse bėhen parelelisht me kryerjen e atyre mirėsjelljeve dhe me  ruajtjen nga mekruhet, natyrisht se janė edhe mė tė vlefshme. Por, kur bėhet pa to, nuk ka kurrfarė dobie. Pėr kėtė arsye, tė japėsh njė lek zekat, ėshtė shumė mė mirė se tė japėsh njė mijė lek sadaka nafile. Duke e dhėnė atė lek tė vetėm tė bėsh edhe njė tė mirė tjetėr, pėr shembull t'ia japėsh akrabasė sė afėrm, ėshtė shumė mė mirė se ajo sadaka nafile. (Libri Mektubat ėshtė persisht. Hazreti Imam Rabbani ka vdekur nė qytetin Serhend tė Indisė, nė vitin 1034 (1624).

HAKIKATI I NAMAZIT

Plotėsimi me pėrkushtrim i tė gjitha kėrkesave tė faljes

Dijetari Abdullah Dehlevi radi-allahu anh nė librin e tij "Mekatib-i sherife" thotė:

Na ėshtė kumtuar nga Pejgamberi qė kur tė falėsh namazin me xhemat dhe ta falėsh atė me bindje, tė bėsh Kavme(qėndrimi nė kėmbė) pas rukusė dhe ndėrmjet dy sexhdeve tė bėsh ndenje. Ka dijetarė qė nė njė mendje se Kavme dhe ndenja ndėrmjet dy sexhdeve, janė farz. Dijetari i njohur i medhhebit Hanefi, Kadihani, njofton se kėto dy veprime janė vaxhib dhe se, kur harrohet njėri nga kėto dy veprime, ėshtė vaxhib tė bėhet Sehvi sexhde dhe ai qė nuk i kryen me qėllim e fal pėrsėri namazin. Edhe ato qė janė sunnet-i muekked, kanė thėnė se janė afėr vaxhibit. Ta konsiderosh tė parėndėsishėm sunnetin e ta braktisėsh duke mos i dhėnė rėndėsi, ėshtė kufėr. Nė kiamin, rukunė, kavmen, nė sexhdet e namazit dhe nė kohėn kur rrihet ulur, arrihen situata e cilėsi tė veēanta. Tė gjitha ibadetet janė tubuar nė namaz. Nė namaz janė pėrfshirė leximi i Kur'anit,  shqiptimi i tesbive, tė thuash Subhanall-llah, t'i kėndosh salavat Pejgamberit, tė kėrkosh tė tė falen gjynahet (istigfar) dhe t'i lutesh Atij duke kėrkuar qė vetėm All-llahu tė t'i plotėsojė ato qė tė nevojiten. Drunjtė, barėrat rrinė drejt sikur tė qėndrojnė nė namaz. Kafshėt janė si nė pozitė tė rukusė dhe gjėrat jo tė gjalla janė shtrirė nė tokė, sikur rrihet ulur (nė Ka'de) nė namaz. Ai qė fal namaz, i bėn ibadetet e tė gjitha kėtyre. Falja e namazit ėshtė bėrė farz natėn e Miraxhit. Njė mysliman qė fal namaz duke menduar t'i pėrshtatet Pejgamberit tė dashur tė All-llahut, qė ėshtė nderuar atė natė me realizimin e miraxhit, ngrihet po nė ato pozita qė i ėshtė afruar All-llahut Pejgamberi i bekuar. Ata qė falin namaz me mirėsjellje dhe kėnaqėsi ndaj All-llahut dhe Pejgamberit tė Tij, e kuptojnė se janė ngritur nė kėto shkallė. All-llahu Te’įlį dhe Pejgamberi i Tij, duke e mėshiruar kėtė ummet, me mirėbėrjen e tyre tė madhe, e kanė obliguar me faljen e namazit. Pėr kėtė arsye, e madhėrojmė dhe falenderojmė Zotin(xheleshanuhu). Kėnaqėsia dhe rehatia qė arrihen nė namaz janė gjėra mahnitėse. Profesor Mazhar Xhoni Xhanan thotė: (Edhe pse nuk ėshtė e mundur ta shohėsh All-llahun, kur fal namaz, arrihet njė situatė sikur e sheh atė). Shumė dijetarė tė mėdhenj  kanė njoftuar njėrėzit se kjo gjėndje arrihet. Nė fillim tė Islamit namazi ėshtė falur drejt Jurizalemit. Nė kohėn kur u urdhėrua tė braktiset falja drejt Bejtu-l-Mukadesit dhe tė kthehemi nga kibla e Ibrahimit alejhisselam, u hidhėruan jahudinjt e Medinės. Dhe thanė: (Ē'do tė bėhet me namazet qė i keni falur drejt Bejtu-l-Mukadesit ?). Nė ajetin 143 tė sures Bekare, si pėrgjegje pėr kėtė, ėshtė thėnė: "All-llahu nuk ua humb besimin tuaj". Ėshtė njoftuar se namazet nuk do tė mbeten pa kompensim. Namazi ėshtė njoftuar edhe nė fjalinė e besimit. Nga kjo merret vesh se, tė mos e falėsh namazin nė pėrputhje me sunnetin, humbet imani. Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė:Drita dhe shija e syrit tim ėshtė nė namaz".Ky hadith domethėnė:(All-llahu ėshtė i pranishėm nė namaz dhe vėshtron. Kėshtu syri im qetėsohet). Nė njė hadith tjetėr ėshtė thėnė: "O Bilal! Mė rahato mua!", pra, (O Bilal! Mė qetėso (mė kėnaq) duke e kėnduar ezanin dhe duke e lexuar ikametin e namazit. Ai qė kėrkon rahati nė diēka tjetėr dhe jo nė namaz, nuk ėshtė i pranuar. Ai qė e lė namazin, punėt tjera fetare i lė edhe mė shumė).

EPĖRSITĖ NĖ NAMAZ

Imam Rabbani(Zoti e mėshiroftė) nė librin e tij "Mektubat", nė vėllimin e parė, nė letrėn 261 thotė:

Kėshtu, duhet ditur gjithsesi se namazi ėshtė kushti i dytė nga pesė kushtet e Islamit. Tė gjitha ibadetet janė pėrmbledhur nė tė. Edhe pse ėshtė e pesta pjesė e Islamit, ėshtė shumė i rėndėsishėm pėr myslimanin. Ėshtė nga punėt e para qė njeriun e bėjnė tė arrijė kėnaqėsinė e All-llahut. Ėshtė thėnė "Namazi ėshtė miraxhi i besimtarėve" pasi e kishte bėrė miraxhin Pejgamberi. Dhe nė njė hadith ka thėnė:"Ėshtė namazi ai qė mundėson njeriun tė jetė mė afėr All-llahut". Nė kėtė jetė nuk ėshtė e mundur ta shohėsh All-llahun. Dynjaja nuk ėshtė e pėrshtatshme pėr kėtė. Namazi ėshtė shėrues i shpirtrave tė trazuara. Namazi ėshtė qetėsues i tė sėmurėve. Ushqimi i shpirtit, shėrimi i zemrės ėshtė namazi. Kėtė e tregon hadithi qė urdhėron pėr kėndimin e ezanit "O Bilal! Mė rahato mua!" dhe hadithi "Namazi ėshtė gėzim i zemrės sime, bebėza e syrit tim",  aludon kėtė dėshirė. Kėnaqėsitė, ekstazat, njohuritė, dituritė, shkathtėsitė, pozitat, dritat, ngjyrat nė zemėr dhe pėrfundimet e rregullat e ēfarėdo qė tė arrihet jashtė namazit nga dukuria e atributeve, nga shfaqjet fatkeqėsisė e kuptueshme e tė pakuptueshme dhe nga hakikati (realiteti) i namazit nėse nuk mund tė kuptohet asgjė, kėto arritje tė gjitha janė mundim i kotė dhe asgjė tjetėr veē imagjinatės dhe iluzionit. Njė njeri i pėrsosur qė ka kuptuar hakikatin (mbrendėsinė, realitetin) e namazit, sapo qėndron nė namaz, pothuaj se del nga kjo botė dhe hyn nė jetėn e Ahiretit ku dhe arrin shijimin e disa gjėra qė janė tė veēanta tė Ahiretin. Kur nuk pėrzihen aty reflektimi dhe vizioni, merr hisėn(pjesėn) dhe kėnaqėsinė mė sė miri. Sepse tė gjithė pėrsosmėrinė e jetės dhe begatinė e arrijmė nga tė pamėt, fizionomia dhe posedimi. Nė dynja, qė tė mund tė marrėsh nga burimorja nevoitet miraxh. Ky miraxh i besimtarit ėshtė namazi. Ky favor, ėshtė krijuar posaēėrisht vetėm pėr muslimanėt, qė e arrijnė nė sajė tė nėnshtrimit dhe pėrsosjes sė dashurisė ndaj pejgamberit.  Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem) pėr kėto, natėn e miraxhit doli nga dynjaja pėr tė parė Ahiretin. Hyri nė Xhennet dhe u nderua me nimetin e lumturisė sė fitimit tė Xhennetit. O Zot! Na ndero edhe ne, me tė mirat qė i kanė hije madhėshtisė sė tij, pejgamberit tonė. Edhe tė lutemi tė na japėsh mirėsinė e punė tė mira si tė tė gjithė pejgamberėve, tė cilėt e kanė treguar rrugėn qė  ke pėlqyer ti O Zot, dhe qė i kanė ftuar njerėzit tė tė njohin Ty dhe tė arrijnė kėnaqėsinė Tėnde.

Shumica e atyre qė ishin nė rrugė tė tesavufit (misticizmit) pėr shkak se vetes nuk i kanė treguar hakikatin e namazit dhe pėrsosmėritė e posaēme pėr tė, ilaēin e halleve tė veta e kanė kėrkuar nė vende tė tjera. Pėr t'i arritur qėllimet e tyre janė dhėnė pas gjėrave tė tjera. Madje, disa prej tyre, me qėllim, namazin e kanė menduar jashtė kėsaj rruge. Agjėrimin e kanė njohur mbi namazin. Edhe njė shumicė e atyre qė nuk kanė mundur ta kuptojnė hakikatin e namazit, qetėsinė e vuajtjeve tė tyre dhe kėnaqėsinė shpirtėrore tė tyre e kanė kėrkuar nė figura dhe nė melodi, domethėnė, nė muzikė, kalimin nė ekstazė, nė humbjen e ndjenjave. Qėllimin dhe ngushėllimi qė duan e kanė menduar prapa perdes sė muzikės. Pėr kėtė arsye janė dhėnė pas vallėzimit. Vallė a e kanė dėgjuar hadithin se "All-llahu nuk e ka krijuar efektin e shėrimit nė haram"? Natyrisht njė notues i pa shkathėt qė ėshtė duke u fundosur, kapet pėr njė fije bari. Dashuria pėr diēka, tė dashuruarin e shurdhon, e qėrron. Po tė kishin shijuar diēka nga pėrsosmėritė e namazit, ata nuk do tė shpresonin mbėshtetje tek muzika,figurat etj.., dhe as qė do t'u binte ndėr mend tė kalonin nė ekstazė.

Vėllezėr! Aq sa tė jetė largėsia ndėrmjet namazit dhe muzikės, po aq janė larg njėra - tjetrės pėrsosmėritė e arritura nga namazi dhe mundimet e pėrfituara nga muzika. I menēuri kupton shumė nga kėto shenja tė bollshme.

Tė ndiesh kėnaqėsi nga ibadetet dhe tė tė mos vijė rėndė kryerja e tyre, ėshtė nga dhuntitė mė tė mėdha tė All-llahut. Veēanėrisht, ta ndiesh shijen e namazit, e sidomos tė namazeve farz, ėshtė kėnaqėsi e madhe. E nė fund tė jetės vetėm kėnaqėsia (shija) e tyre ndihet. Namazet nafile mbeten pa kėnaqėsi dhe dihet se t'i falėsh farzet ka fitim tė madh.

(Namazet nafile, domethėnė namazet e tjera veē namazeve farze dhe vaxhib. Sunnetet e pesė kohėve tė namazit dhe namazet e tjera qė nuk janė vaxhib, tė gjitha janė nafile. Tė gjithė sunnetet  qė janė e qė nuk janė Muekked, janė nafile).

Nuk duhet harruar se shkalla, grada e namazit nė kėtė botė, ėshtė si lartėsia e tė pamit tė All-llahut nė botėn tjetėr (nė Ahiret). Koha kur njeriu nė kėtė botė ėshtė mė afėr Zotit, ėshtė koha kur fal namaz. Dhe koha kur nė Ahiret ėshtė mė afėr Zotit, ėshtė pamja, pra koha kur ai sheh All-llahun. Tė gjitha ibadetet e kėsaj bote janė qė tė sjellin njeriun nė situatė qė tė mund tė falė namaz. Qėllimi i vėrtetė ėshtė tė falėsh namaz. Arritja e lumturisė sė amshueshme (tė pėrjetshme) dhe e nimeteve tė pafund, bėhet vetėm me falje tė namazit.

Namazi ėshtė mė i ēmuar se tė gjitha ibadetet dhe agjėrimi. Ka namaz, qė zemrat e thyera i mbush me kėnaqėsi. Ka namaz qė i shlyen gjynahet. Ka namaz qė e ruan njeriun prej tė kėqijave. Nė hadith ėshtė thėnė: "Namazi ėshtė gėzim i zemrės sime, dhe burim i kėnaqėsisė". Namazi shpirtrave trazuara u jep shije. Namazi ėshtė ushqim i shpirtit. Namazi ėshtė shėrim i shpirtit.

FSHEHTĖSIA E NAMAZIT

Imam Rabbani nė vėllimin e parė tė librit tė tij "Mektubat", nė letrėn e tij tė treqind e shtatė, thotė:

Pasi ta falėnderojmė All-llahun Te’įlį dhe pasi t'i kėndojmė salavate Pejgamberit (salall-llahu alejhi ve selem), tė lutemi pėr tė arritur lumturinė e pėrjetshme. All-llahu nė shumė ajete tė Kur'anit njofton se besimtarėt qė bėjnė vepra tė mira, do tė hyjnė nė Xhennet. Cilat janė kėto vepra tė mira, tė gjitha punėt e mira apo vetėm disa prej tyre? Nėse janė tė gjitha gjėrat e mira, kėto nuk mund t'i bėjė askush. Nėse janė disa, atėherė cilat vepra tė mira kėrkohen? Mė nė fund All-llahu duke pasur mirėsinė, ka njoftuar qė shtylla e veprave tė mira janė pesė pjesėt pėrbėrėse tė Islamit. Kush i punon kėto pesė themele tė Islamit me njėmendėsi dhe me devotshmėri, pa i lėnė gjė mangut, do tė shpėtojė nga Xhehennemi. Sepse kėto, nė tė vėrtetė janė punė tė mira dhe njeriun e ruajnė nga gjynahet dhe nga punėt e kėqija. Pikėrisht kėshtu nė Kur'an, nė ajetin 45 tė sures Ankebut urdhėrohet: "Namazi  i falur pa tė meta, vėrtet tė largon nga punėt e kėqija e tė shėmtuara". Nėse njė njeri ka fatin qė t'i realizojė tė pesta kushtet e Islamit, do tė thotė se ka falėnderuar pėr tė mirat e dhuruara nga All-llahu. Sepse All-llahu nė ajetin 146 tė sures Nisa pohon kėshtu: "Po besuat dhe falėnderuat, nuk ndėshkoj". Prandaj, duhet punuar me gjithė zemėr qė tė realizohen pesė kushtet e Islamit.

Mė i rėndėsishmi nga kėto pesė kushte ėshtė namazi, i cili ėshtė shtyllė e besimit. Duhen bėrė pėrpjekje qė namazi tė falet pa pėrjashtuar asnjė rregull tė tij. Nėse namazi ėshtė falur i saktė, ėshtė vėnė themeli kryesor dhe mė i madh i Islamit, ėshtė siguruar litari i shėndoshė qė tė shpėton nga Xhehennemi. Zoti na e mundėsoftė tė gjithė neve tė falim namaz tė drejtė.

Kur qėndrojmė nė namaz, themi All-llahu ekber, qė do tė thotė se All-llahu Te’įlį nuk ka nevojė pėr ibadet e asnjė krijese, nuk ka nevojė pėr asgjė dhe se namazet e njerėzve nuk do tė jenė tė dobishme pėr Atė. Meqė edhe nė tesbihet nė ruku ėshtė kjo domethėnie, pas rukusė nuk ėshtė urdhėruar tekbiri. Mirėpo, pas tesbiheve tė sexhdeve ėshtė urdhėruar. Sepse, meqė nė sexhde ėshtė pėrulja mė e madhe dhe meqė ėshtė maksimumi i pėruljes dhe nėnshtrimit, kur e bėn kėtė, mendohet se pėrnjėmend ke bėrė ibadet tė plotė. Pėr  t'u mbrojtur nga ky mendim duke rėnė dhe duke u ngritur nga sexhdeja, sikurse ėshtė sunnet tė shqiptohet tekbiri, nė tesbihet e sexhdesė ėshtė urdhėruar tė thuash (a'la). Pėr shkak se namazi ėshtė miraxh i besimtarit ėshtė urdhėruar qė nė fund tė namazit tė lexohet Ettehijjatu, me leximin e tė cilėt u nderua Pejgamberi ynė (salall-llahu alejhi ve selem) natėn e miraxhit. Atėherė, ai qė fal namaz, namazin duhet t'ia bėjė miraxh vetes. Kulmi i afrimit tek All-llahu duhet kėrkuar nė namaz.

Pejgamberi ynė (salall-llahu alejhi ve selem) ka thėnė: "Koha kur njeriu ėshtė mė afėr Krijuesit tė tij, ėshtė koha kur fal namaz". Njeriu qė fal namaz, e sheh se ėshtė duke biseduar me Zotin. Duke iu lutur Atij dhe Madhėshtisė sė Tij dhe se pėrveē Tij nuk ka asgjė. Pėr kėtė arsye, pėr shkak se nė namaz do tė arrihet frika, droja, pėr tė gjetur ngushėllim dhe qetėsim, ėshtė urdhėruar qė nė fund tė namazit  tė jepet selam dy herė.

 H. Muhamed (salall-llahu alejhi ve selem) nė njė hadith urdhėron: "Pas namazit farz, tė bėhen 33 tesbihe, 33 tahmid, 33 tekbire dhe njė tehlil". Arsyeja e kėsaj: me Tesbihe mbulohen fajet (kusuret) nė namaz. Njoftohet se nuk ėshtė bėrė ibadeti i saktė, qė meriton tė bėhet. Me Tahmid i bėhet shukėr-falenderim, pėr kėtė dhuratė tė madhe qė njeriu ėshtė nderuar me falje tė namazit duke ditur se  edhe kjo arrihet me ndihmėn e Tij. Dhe duke bėrė Tekbir, deklarohet se veē Tij askush nuk ėshtė i denjė pėr ibadet.

Tė falėsh namazin nė pėrputhje me rregullat dhe kushtet e tija, dhe kėshtu t'i mbulosh kusuret (fajet) e bėra dhe ta falenderosh Atė qė tė ka mundėsuar faljen e namazit dhe se nė ibadet nuk ka askush tjetėr tė denjė, duke e kumtuar me zemėr tė pastėr dhe tė sinqertė me Kelime-i tevhid, ky namaz mund tė pranohet. Personi i tillė, bėhet nga falėsit e namazit dhe nga tė shpėtuarit. O Zot! na bėj prej atyre robėve tė tu tė lumtur, qė falin namaz e shpėtojnė. Amin!

LUTJA PAS NAMAZIT

El hamdulil-lahi Rabbil ālemin. Essalātu vesselāmu alā resūlinā Muhamedin ve Alihī exhmeīn. O Zot! Pranoje namazin qė fala! Ma lehtėso vdekjen time. Mundėsoma qė nė frymėn e fundit tė shqiptoj Kelime-i teuhidin. Fali dhe mėshiroji tė vdekurit e mi. All-llahummagfir verham ve ente hajru-r-rāhimīn. Teveffenī muslimen ve ehliknī bissālihīn. All-llahummagfir-lī ve li validejje ve li ustadhije ve lilmu'minī ve-l-mu'mināt jevme jekūmu-l-hisāb. O Zot! Mė ruaj mua nga sherri i shejtanit dhe nga sherri i dushmanit(armikut tė fesė) Shtėpisė sonė jepi tė mira, dhe furnizim prej hallalli e tė hajrit! Muslimanėt nderoji me shpėtim! All-llahumme inneke afuvvun kerīmun tuhibbu-l-afve fa'fu annī. O Zot! Tė sėmurėve tanė jepu shėrim, e atyre nga ne qė janė me halle, zgjidhi ato! All-llahumme innī es'elukessihhate vel-āfijete ve-l-emanete ve husne-l-hulki verridāe bilkaderi bi rahmetike ja errhamerr-rrāhimin. O Zot! babait tim, nėnės sime dhe fėmijėve tė mi, farefisit e miqve tė mi dhe tė gjithė vėllezėrve tė mi tė fesė jepu jetė tė hajrit e edukatė tė mirė, mendje tė shėndoshė e shėndet, drejtoji nė rrugė tė drejtė e tė pagabuar! Amin! Velhamdulil-lahi rabbi-l-ālemin. All-llahumme sal-li ala... All-llahumme bārik ala... All-llahumme Rabbenā ātina... Velhamdulil-lāhi Rabbi-l-ālemīn. Estagfirull-llah, estagfirull-llah, estagfirull-llah, estagfirull-llahe-l-ādhīm elkerīmel-ledhī lā ilāhe il-la huve-l-hajje ul kajjūme ve etūbu ilejh.

SHPJEGIM: Kushtet pėr tė qenė lutja e pranuar:

1. Tė jesh mysliman.

2. Tė jesh nė I'tikadin e Ehli sunnetit. Pėr kėtė arsye duhet pėrqafuar  njėri nga katėr medhhebet.

3. T'i kryesh farzet. Namazet e mbetura kaza tė falen sa mė parė duke bėrė kaza netėve apo nė vend tė sunnetėve.

Namazet sunnet dhe nafile dhe lutjet e atij qė i kanė mbetur pėr farz nuk pranohen si namaze kaza. Domethėnė, edhe nėse ėshtė i vėrtetė nuk i jepet sevap. Shejtani pėr t'i mashtruar myslimanėt, farzet i paraqet tė parėndėsishme dhe i tėrheq myslimanėt qė t'i kryejnė sunnetet dhe nafilet. Namazi duhet falur kur i fillon koha dhe duke e ditur se i ka ardhur koha.

4. Duhet tė largohesh nga ndalesat, punėt e kėqija. Lutja e atij qė ha nga hallalli ėshtė e pranuar.

Nė njė hadith tė Pejgamberit tonė thuhet: "Pėr tė qenė lutja e pranuar, nevojiten dy gjėra: E para, lutja duhet bėrė me ihlas(sinqeritet). E dyta,tė ngrėnėt e tė pirėt duhet tė jenė prej hallallit. Nė dhomėn e besimtarit, nėse ka njė fije prej haramit, lutja e bėrė nė kėtė dhomė, nuk pranohet fare". Ihlas, domethėnė, tė mos mendosh asgjė pėrveē All-llahut dhe kur kėrkon diēka, tė kėrkosh vetėm nga All-llahu. Pėr kėtė arsye duhet besuar dhe i duhet nėnshtruar sheriatit ashtu siē na kanė mėsuar dijetarėt e Ehli sunnetit, sidomos tė mos kesh hak (borxh) tė njė robi-njeriu tjetėr dhe t'i falėsh pesė kohėt e namazit.

LUTJA E PĖRTĖRITJES SĖ IMANIT

O Zot! Jam penduar pėr veprimet e gabuara qė kam bėrė, pėr bindjet e shtrėmbėruara, pėr tė pavėrtetat dhe tė kėqijat qė kam folur, qė kam dėgjuar, qė kam parė e qė i kam punuar duke u mashtruar nga armiqtė e Islamit dhe nga ata qė i bėjnė bidate (shtesa), qė nga fillimi i moshės time madhore e deri sot, dhe kam vendosur qė kurrė mė tė mos besoj dhe tė mos veproj kėshtu gabimisht. Pejgamberi i parė ėshtė Ademi alejhisselam dhe pejgamberi i fundit ėshtė pejgamberi ynė i dashur, Muhammedi (salall-llahu alejhi ve selem). I besova tė gjithė pejgamberėve qė kanė ardhur ndėrmjet(midis) kėtyre dy pejgamberėve. Tė gjithė janė pejgamberė tė vėrtetė dhe janė tė drejtė dhe ato qė kanė njoftuar, janė tė vėrteta.

Amentu bil-lah ve bimā xhāe min indil-lah, ve āmentu bi Resuli-lah ve bimā xhāe min Resulil-lah alā murādi vel jeumil āhiri ve bilkaderi hajrihi ve sherr-rrihi minall-llahi teāla vel ba'thu ba'delmevti hakkun eshedu en Lā ilāhe il-lall-llah ve eshedu enne Muhammeden abduhu ve resuluhu.

NAMAZI DHE SHĖNDETI

Namazi ėshtė urdhėr i All-llahut pėr ēdo musliman e muslimane. Nė urdhrat e Zotit ka shumė urti e ka shumė dobi. Padyshim se edhe nė ndalesat e Tij ka shumė dėme. Njė pjesė e kėtyre dobive dhe dėmeve sot janė vėrtetuar nga specialistėt.Islami i ka kushtuar njė rėndėsi tė posaēme ruajtjes sė shėndetit tė njeriut ,njė gjė tė tillė qė nuk ia ka kushtuar asnjė fe. Feja jonė, namazin qė ėshtė prej ibadeteve mė tė lartėsuara, na ka obliguar ta falim deri nė fund tė jetės sonė. Ai qė fal namaz, natyrisht i arrin ato dobi qė siguron namazi pėr shėndetin. Disa nga dobitė shėndetėsore janė:

1. Lėvizjet (veprimet) qė bėhen nė namaz, nga qė janė tė ngadalshme, nuk e lodhin zemrėn dhe pėr shkak se zhvillohen nė kohė tė ndryshme tė ditės, ndihmojnė vazhdimisht pėr tė ruajtur gjallėrim vitual te njeriu.

2. Nė trurin e atij qė  e vė kokėn tetėdhjetė herė nė tokė gjatė ditės nė mėnyrė ritmike, shkon mė tepėr gjak. Pėr kėtė arsye qelizat e trurit ushqehen mirė. Tek ata qė falin namaz, shumė pak  njerėz shihen me memorje dhe personalitete tė prishura. Kėta njerėz, qė falin namaz,  kalojnė  njė jetė mė tė mirė shėndetėsore.

3. Pėr shkak se ulen dhe ngrihen nė mėnyrė tė drejtė, sytė e atyre qė falin namaz posedojnė qarkullim mė tė fuqishėm tė gjakut. Tek ata nuk rritet tensioni nė sy dhe sigurohet kėmbim i vazhdueshėm i lėngut nga kėndi i syrit. prandaj edhe syri ėshtė i mbrojtur nga sėmundja e kolorit.

4. Lėvizjet izometrike nė namaz, ndihmojnė pėrzierjen e mirė tė ushqimeve nė stomak, tajitjen e lehtė tė vrerit dhe pėr kėtė arsye mosgrumbullimin e vrerit nė qese.Kėto lėvizje poashtu kanė rol tė madh edhe nė lirimin nga kapsi. Lėvizjet i tundin mirė kanalet e veshkave e tė urinės, gjė qė mundėson tė pengohet formimi i gurit nė veshkė dhe ndihmohet edhe zbrazja me lehtėsi e fėshikzės  sė urinės.

5. Lėvizjet ritmike nė pesė kohėt e namazit qė falen, duke i vėnė nė lėvizje muskujt dhe nyjat qė nė jetėn  e pėrditshme nuk vihen nė lėvizje, evitojnė sėmundjet si artezorėn e nyjave dhe shtangimin e muskujve.

6. Pėr shėndetin e trupit duhet me siguri pastėrtia. Abdesti dhe gusli janė edhe pastrim trupor, edhe pastrim shpirtėror. Dhe ja, pikėrisht i kėtillė ėshtė pastrimi i namazit. Sepse pa qenė edhe pastrimi trupor edhe pastrim shpirtėror nuk ka namaz. Abdesti dhe gusli e sigurojnė pastrimin trupor. Ai qė e kryen detyrėn e vet tė ibadetit, bėhet  i pastruar edhe shpirtėrisht.

7. Nė mjeksinė preventive kanė shumė tė rėndėsi lėvizjet trupore tė bėra nė kohė tė caktuara. Kohėt e namazit janė kohė tė pėrshtatshme pėr freskimin e qarkullimit tė gjakut dhe pėr gjallėrimin e frymėmarjes.

8. Namazi ėshtė element i rėndėsishėm qė rregullon gjumin.

Pėr t'i arritur kėto dobi tė namazit, bashkė me faljen nė kohėn e duhur, duhet t'i kushtohet rėndėsi higjenės, tė mos hash shumė dhe ushqimet qė hahen tė jenė tė pastra e hallall.

Pjesa e shtatė

ISKATI I NAMAZIT

Iskati dhe devri pėr tė vdekurin

Nė librat “Nuru-l-izah”, “Tahvati”, “Halebi” dhe nė “Durrrrul-l-muhtār” shkruan se nė fund tė kazasė sė namazeve, dhe nė librat “Multeka”, “Durr-rru-l-munteha”, “Vikaje” e nė “Durer” shkruan se nė fund tė agjėrimit duhet bėrė iskat dhe devėr pėr tė vdekurin qė ka lėnė testament. Pėr shėmbull, Tahtavi thotė: “Ka nass (shpjegim i prerė, i mbėshtetur nė ajete tė Kur’anit) pėr tė bėrė iskat pėr agjėrimet e paagjėruara me dhėnjen e fidjes. Meqenėse namazi ėshtė mė i rėndėsishėm se agjėrimi;pėr namazet qė personi,edhe pse ka dashur, nuk ka mundur ti bėjė kaza,pėr njė arsye tė pranuar nga ligjet e sheriatit ,si psh.e ka kapur sėmundja e vdekjes,mendimi unanim i dijetarėve ėshtė qė tė bėhet istkati pėr namazet e lėna. Ai qė thotė se nuk ka iskat tė namazit, ėshtė injorant. Sepse i kundėrvihet mendimit tė pėrbashkėt tė medhhebeve. Nė hadithi sherif ėshtė urdhėruar: “Njė person nuk mund tė agjėrojė dhe tė falė namaz nė vend tė personit tjetėr. Por pėr agjėrimin dhe namazin e tij ushqen - e ngop fukaranė”. Dėgjojmė tė ketė disa persona tė cilėt nuk i kuptojnė epėrsitė e dijetarėve tė Ehli-sunnetit dhe qė mendojnė se edhe imamėt e medhhebeve tona flasin ėndėrr si ata;kėta pretendojnė gjėra si:Nė Islamizėm  iskat dhe devėr nuk ka. Iskati i pėrngjet shlyerjes sė mėkateve tė tė krishterėve”. Me fjalė tė kėtilla, ata  vėnė veten nė njė situatė tė palakmueshme. Pejgamberi (salall-llahu alejhi ve selem), ka thėnė: “Umeti im, nuk bashkohet me devijim - shmangie”. Natyrisht, ky hadith tregon se janė tė vėrteta gjėrat qė kanė kumtuar muxhtehidėt me mendim unanim. Ai qė nuk i beson kėtyre, nuk i ka besuar kėtij hadithi. Ibni Abidini, duke e shpjeguar vitėr-namazin thotė: “Ai qė nuk i  beson ato qė janė tė domosdoshme nė fe, domethėnė edhe shpalljes sė njohurive me ixhma tė injorantėve, bėhet qafir”. Ixhma, domethėnė mendim unanim i dijetarėve. Si mund tė krahasohet iskati me shlyerjen e mėkateve? Priftėrinjėt, duke thėnė se mėkatet shlyhen (nxirren),i shfrytėzojnė njerėzit duke u marrė vlera monetare apo sende tė ndryshme me vlerė. Mirėpo, nė islam, hoxhallarėt nuk mund tė bėjnė iskat. Iskatin mund ta bėjė vetėm i autorizuari (veli) i tė vdekurit dhe paratė u jepen fukarenjve e jo hoxhallarėve.

Sot gati nė ēdo vend, punėt e iskatit dhe tė devrit nuk kryhen  sipas proēedurės qė porosit Islami. Ata qė thonė se nė islamizėm nuk ka iskat, nė vend qė tė flasin kėshtu, mė mirė do tė ishte tė thonin se iskati dhe devri qė bėhen sot, nuk ėshtė nė pėrputhje me Islamin. Edhe ne do t’i pėrkrahnim ata. Nė kėtė mėnyrė do ta shpėtonin veten nga rėnia nė njė gabim tė palakmueshėm, dhe do t’i bėnin shėrbim Islamit. Se si mund tė kryhet istikati dhe devri sipas fesė sonė do tė shpjegohet mė poshtė. Ibni Abidini nė fund tė namazeve kaza thotė qė:

Ai njeri qė me ndonjė yzėr (arsye) i ka lėnė namazet qė i kanė mbetur pėr kaza, nėse nuk i ka falur ato edhe atėherė kur ka qenė nė gjendje t’i falė me mimikė, ėshtė vaxhib tė lėrė testament qė, kur tė vdesė, kefareti (shpagimi) i tyre tė bėhet me iskat. Nėse nuk ka patur fuqi pėr t’i bėrė kaza, nuk ėshtė e nevojshme tė lėrė testament. Edhe i sėmuri dhe udhėtari qė nė ramazan nuk agjėron, nėse vdes pa gjetur kohė pėr t’i bėrė kaza, nuk ka nevojė tė lėrė testament (pėr shpagimin e tyre). All-llahu Te’įlį, arsyet e kėtyre i pranon. Iskati i kefareteve tė tė sėmurit, pas vdekjes bėhet nga i autorizuari i tij. Para se tė vdesė, nuk bėhet. Nuk lejohet qė njeriu i gjallė tė bėjė iskat pėr vetveten. Nė “Xhilau-l-kulub” thuhet se: “Ai qė ka hak (borxh) tė All-llahut ėshtė vaxhib qė testamentin ta thotė nė prani tė dy dėshmitarėve, ose atė qė ka shkruar, t’ua lexojė atyre. Ėshtė mustehab qė edhe ai qė nuk ka hak (borxh), tė lėrė testament”.

I autorizuari i tė vdekurit qė ka lėnė testament pėr iskat kefareti, domethėnė qė e ka lėnė me testament vendet pėr tė shpenzuar trashėgimin, ose ai qė ėshtė trashėgimtar, pėr ēdo namaz dhe pėr vitėr-namazin e pėr agjėrimin njėditor qė ėshtė dashur tė bėjė kaza, nga njė e treta e trashėgimit, jep fidje nė sasi tė njė fitri, domethėnė, gjysmė sa’-ji (pesėqind e njėzet dėrhemė, ose njėmijė e shtatėqind e pesėdhjetė gramė grurė pėr fukarenjtė (ose ua jep pėrfaqsuesve tė fukarenjėve).

Nėse nuk ka lėnė testament pėr iskat kefareti, sipas Hanefiut, i autorizuari nuk ka nevojė tė bėjė Shlyerje iskati. Sipas medhhebit Shafi, edhe pse nuk ka lėnė testament, i autorizuari duhet tė bėjė iskat. Edhe sipas medhhebit Hanefi, borxhin ndaj njeriut, edhe pse nuk ka testament, i autorizuari duhet tė paguajė nga pasuria qė ka lėnė i vdekuri. Madje, ata qė kanė pėr tė marrė, sapo tė zotėrojnė trashėgimin, mund ta marrin pa gjyq. Nėse e ka lėnė testament qė me pasuri tė paguhen fidjet e agjėrimeve qė kanė mbetur pėr kaza, ėshtė vaxhib pėr tė realizuar kėtė. Sepse Islami e urdhėron kėtė. Nėse nuk ka lėnė testament, tė japėsh fidjen e namazit nuk ėshtė vaxhib, ėshtė xhaiz (e lejuar). Nė kėto dy tė fundit, nėse nuk pranohen, nė mos asgjė tjetėr, bile sevape tė sadakasė arrihen, ato ndihmojnė pėr pastrimin e gjynaheve tė tij. Kėshtu ka thėnė imami Muhammedi. Nė “Mexhmau-l-enhur” thuhet: “Personi qė i ėshtė nėnshtruar epshit tė vet dhe shejtanit e nuk i ka falur namazet, dhe qė nga fundi i jetės ėshtė penduar pėr kėtė (dhe ka filluar tė falet e tė bėjė kaza), edhe pse ėshtė thėnė se nuk lejohet tė lėrė testament qė tė bėhet iskati pėr namazet qė nuk ka mundur t’i bėjė kaza, nė Mustasfa shkruhet se njė gjė e tillė ėshtė e lejuar”.

Nė “Xhilau-l-kalūb” thuhet: “Borxhet ndaj njeriut, borxhet qė duan paguar, amaneti, grabitja, vjedhja, padrejtėsia nė shitblerje janė borxhe trupore, dhe sharja, tallja, pėrgojimi, shpifja e tė ngjajshme janė borxhe shpirtėrore”.

Nėse mjafton pėr tė bėrė iskat njė e treta e pasurisė sė tė vdekurit qė ka lėnė testament, i autorizuari kėtė pasuri duhet qė ta japė fidje. Nėse nuk mjafton, nė Fethu-l-kadir shkruan se lejohet qė trashėgimtari tė falė mė tepėr se njė tė tretėn e mallit. Nėse lė testament pėr tė kryer haxhin qė ėshtė farz, si kėto, nėse trashėgimtari ose dikush tjetėr i japin dhuratė paratė pėr haxh, kjo nuk lejohet. Pa e lėnė testament para se tė vdesė, nėse trashėgimtari i tij me para tė veta jep iskat dhe nėse shkon nė haxh, borxhi i tė vdekurit konsiderohet i paguar. Edhe pse ka tė atillė qė thonė se kėto nuk lejohen me para tė tjetėrkujt, pėrveē tė trashėgimtarit, autorėt e librave, “Durru-l-muhtar”, “Merakl-felāh” dhe “Xhilau-l-kulub”, kanė thėnė qė lejohet.

Iskati nė vend tė grurit mund tė jepet duke u llogaritur nė miell ose nė njė sa’-ji hurma e rrush. (Sepse, meqė janė mė tė vlefshme se gruri, kėto pėr fukaranė janė mė tė ēmueshme). Nė vend tė tė gjitha kėtyre mund tė jepen flori e argjent, qė janė tė ēmueshėm. (Nė para prej letre iskati nuk bėhet). Nuk ėshtė e nevojshme  tė japėsh fidje pėr sexhde-i tilavet.

Si bėhet iskati dhe devri?

Paraja e fidjes, nėse e kalon njė tė tretėn e trashėgimisė, pa lejuar trashėgimtarėt, i autorizuari nuk mund tė shpenzojė mė shumė se njė tė tretėn. Nė librin Kinje, thuhet se, nėse i vdekuri qė le testament tė jepet njė e treta e pasurisė sė tij pėr namazet e tėrė jetės sė tij,por ka edhe borxh, edhe pse ai qė ka pėr tė marrė jep leje qė tė kryhet testamenti, nuk ėshtė e lejuar qė tė zbatohet testamenti. Sepse, Islami urdhėron qė sė pari tė paguhet borxhi. Me gjithė pėlqimin e atij qė ka pėr tė marrė, pagimi i borxhit nuk mund tė lihet pėr mė vonė.

Nė qoftė se nuk dihet sa vjeē ka qėnė personi qė ka lėnė testamentin qė tė bėhet istikati pėr tė gjitha namazet, kur njė e treta e pasurisė sė lėnė nuk arrin pėr istikatin e namazeve, ky testament ėshtė xhaiz(i pranuar). Nėse njė e treta e trashėgimisė mjafton dhe tepron pėr iskat, ky testament nuk ėshtė xhaiz, ėshtė batėll (bosh, i prishur). Sepse, kur njė e treta e pasurisė nuk arrinė pėr iskat, pėr shkak se ėshtė i njohur (i qartė) numri i namazeve qė do tė bėhen iskat me njė tė tretėn e pasurisė, testamenti i tij pėr kėto namaze ėshtė i vėrtetė (i drejtė). Testamenti qė ėshtė pėr namazet qė mbeten mbas, ėshtė vetėm fjalė, domethėnė, fjalė boshe. Kur njė e treta ėshtė shumė, pėr shkak se nuk ėshtė e qartė mosha e tij, e pėr kėtė arsye edhe numri i namazeve nuk duhet, testamenti bėhet batėll (i prishur, i zhvlerėsuar).

Nėse i vdekuri qė lė testament pėr iskat tė namazit, nuk ka pasuri fare, ose nėse njė e treta nuk mjafton pėr testamentin, ose  kur nuk ka lėnė fare testament, i autorizuari, po qe se do tė bėjė iskat me pasurinė e vet, bėn Devėr. Por, i autorizuari nuk ėshtė i detyruar tė bėjė devėr. I autorizuari, pėr tė bėrė devėr, pėr iskat njėmujor apo pėr njė vit, merr hua flori qė i nevojitet, byzylyk, unazė, ose argjent, apo vlerė nė para. Nė rast se i vdekuri ėshtė mashkull, llogaritet nga mosha dymbėdhjetėvjeēare, po tė jetė femėr, nga mosha nėntėvjeēare i llogaritet sa vjet ka borxh. Pėr gjashtė namaze tė njė dite duhet tė jepen dhjetė kilogramė grurė, pėr njė vit diellor treqindmijė e gjashtėqind e gjashtėdhjetė kilogramė.Pėr iskatin njėvjetėsh tė namazit duhen pesėdhjetė e pesė ose pėr rezervė gjashtėdhjetė florinj. I autorizuari i tė vdekurit, nėse merr hua pesė florinj duhet t’i gjejė pėr shėmbull katėr fukarenj qė nuk janė tė dhėnė pas dynjasė, por qė e njohin dhe e duan fenė e tyre. (Kėta duhet tė jenė fukarenjė deri nė atė masė, saqė tė mund tė marrin sadaka, domethėnė qė nuk do t’u takojė tė japin vitra. Nėse nuk janė fukarenj, iskati nuk pranohet). I autorizuari i tė vdekurit, domethėnė i atij qė e ka lėnė testament, ose njė nga trashėgimtarėt, po ai qė e ka pėrfaqėsuar njėrin prej tyre, kur thotė: (Kėta pesė florinj t’i dhashė ty pėr iskat namazi tė tė ndjerit zotėri, si kundėrvlerė- zėvendėsim), pesė florinjtė ia jep fukarasė sė parė duke e bėrė nijet pėr sadaka. Pastaj, fukaraja duke thėnė: i mora, i pranova. T’i dhurojė kėto, kėto ia dhuron trashėgimtarit ose pėrfaqėsuesit tė trashėgimtarit dhe trashėgimtari i pranon. Pastaj pėrsėri ia jep kėtij apo fukarasė sė dytė dhe si dhuratė i pranon mbrapa nga ai. Kėshtu, duke ia dhėnė katėr herė tė njėjtit fukara ose katėr fukarave nga njė herė dhe duke i marrė, bėhet njė devėr. Nė njė devėr, bėhet iskati kefaret i namazit njėzet florinjsh. Nėse i vdekuri ėshtė mashkull gjashtėdhjetė vjeē, pėr namaz dyzet e tetė vjetėsh duhen dhėnė 48x60=2880 florinjė. Dhe pėr kėtė arsye, 2880 : 20=144 herė bėn devėr. Nėse janė dhjetė florinj, bėn 72 devre; nėse florinj janė 20, bėn 36 devre. Nėse numri i fukarenjve ėshtė dhjetė edhe numri i florinjve dhjetė, pėr iskatin e namazit dyzet e tetė vjetėsh, bėn njėzet e nėntė devre. Sepse kjo ėshtė kėshtu:

Vitet qė nuk ka falur namaz x numri i florinjve pėr njė vit = numri i fukarasė x numri i floririt qė bėn devėr x numri I devrit. Nė shembullin tonė pėrafėrsisht del kėshtu: 48 x 60 = 4 x 5 x 144 = 4 x 10 x 72 = 4 x 20 x 36 = 10 x 10 x 29.

Shihet se pėr ta gjetur numrin e devrit nė iskat tė namazit shumėzohet viti i borxhit tė namazit tė tė vdekurit me numrin e floririt njėvjetėsh. Gjithashtu, me numrin e florinjve qė bėhen devėr, shumėzohet edhe numri i fukarenjve. Shuma e parė pjesėtohet me shumėn e dytė. Pjesa e dalė ėshtė numri i devrit. Vlerat nė para tė letrės, tė grurit dhe tė floririt pėr ēdo vit pėrafėrsisht ndryshojnė nė tė njėjtėn masė. Domethėnė vlera e floririt dhe e grurit gjithmonė bashkėrisht pakėsohet ose shtohet. Nga ky aspekt, edhe numri i floririt pėr njė vit, domethėnė edhe gjashtėdhjetė florinj qė i patėm lart, gati-gati janė tė njejtė. Pėr kėtė arsye, nė llogarinė e iskatit, nė ēdo kohė, si rezervė pranohet se:

Iskati i namazit pėr njė vit ėshtė pesė florinj.

Iskati i agjėrimit tė ramazanit pėr njė vit ėshtė njė flori.

Sasia e floririt qė do tė bėhet devėr dhe numri i devrit nxirren prej kėtu.

Pasi tė kryhet iskati i namazit, pėr iskatin e agjėrimev