| PĖIMBAJTJA | LIBRI NAMAZIT |
|||
BOTIMET E VAKĖFIT IHLĀS Nr. 2 |
||||
|
Qė namazi tė
jetė i drejtė, abdesti dhe gusuli duhet tė jenė tė drejtė. Ēdo
mashkull e femėr qė ėshtė xhunup, (i papastėr) gratė qė lirohen nga
hajzi dhe nifasi, nė fund tė kohės sė namazit, nėse mbetet aq kohė sa pėr tė
falur atė namaz, e kanė farz tė marrin gusul (abdest gusuli). Xhunup
konsiderohet ai qė ejakulon nė ėndėrr dhe nė marrėdhėnie seksuale. Pejgamberi ynė
(salall-llahu alejhi ve selem), thotė: Atij
qė merr gusul abdest (qė lahet), i jepen sevape sa qime ka. Po aq gjynahe
i falen. I ngrihet shkalla e tij nė Xhennet. Sevapi qė do ti jepet atij
pėr gusul, ėshtė mė i mirė se ēdo gjė qė ėshtė nė dynja.
All-llahu xheleshanuhu i urdhėron meleqtė: Kujdesuni pėr kėtė rob
timin! Natėn pa pėrtuar ngrihet dhe duke menduar urdhrin tim merr gusul pėr
pastrim nga xhunupllėku. Bėhuni dėshmitarė se gjynahet e kėtij robi Tim
i kam falur. Nė njė
hadithi sherif tjetėr ėshtė urdhėruar: Kur
tė ndyhesh, merr shpejt gusul! Sepse melaqet e quajtura Kiramen katibin
ofendohen nga ai qė ecėn xhunup. Nė njė
hadith tjetėr ėshtė thėnė: Nė
shtėpinė ku ka persona xhunup, qen dhe fotografi, nuk hyjnė meleqtė e
rahmetit. Ēdokush qė
fal e qė nuk fal namaz, nėse e kalon xhunup kohėn e njė namazi, do tė
ndėshkohet shumė ashpėr. Nėse nuk ėshtė e mundur tė lahesh me ujė,
duhet tė marrėsh tejemum. Ata qė janė xhunupė, nuk mund ti bėjnė kėto
punė: 1- Nuk mund tė falin asnjė namaz; 2- Nuk mund tė prekin Kuranin dhe
ajetet e tij; 3- Nuk mund tė bėjnė tavaf Qabenė, 4- Nuk mund tė hyjnė nė xhami dhe nė
mesxhide. Si merret gusli? Si sunnet
gusuli merret kėshtu: 1- Sė pari, edhe nėse janė tė
pastra, duhet tė lajė tė dy duart dhe vendin e turpshėm (auret) dhe
vendet ku ka ndyrėsi nė trup. 2- Pastaj, duhet tė marrė njė
abdest tė pėrpiktė (tė plotė), duke larė fytyrėn duhet tė bėjė
nijet pėr gusul. Nėse nuk grumbullohet uji nė kėmbė, edhe kėmbėt
duhet ti lajė. 3- Pastaj, mbi gjithė trupin duhet
hedhur ujė tri herė. Sė pari tri herė duhet hedhur ujė kokės, pastaj
supit tė djathtė, pastaj supit tė majtė. Pra, shkurt, duhet larė tėrė
trupi, pa mbetur asnjė pjesė, sado e vogėl qė tė jetė, pa u larė. Nėse uji qė
i hidhet njė pjese tė trupit nė gusul, shpėrndahet tek pjesėt e tjera
edhe ato pastrohen. Sepse nė gusul i tėrė trupi konsiderohet njė organ.
Ndėrsa duke marrė abdest, nėse me ujin qė i hedhim njė pjese, laget
pjesa tjetėr e pa larė, nuk konsiderohet si e larė. Kur bėhet gusuli
tamam, tė marrėsh abdest pėrsėri ėshtė mekruh. Por, nėse prishet abdesti duke marrė gusul, duhet tė marrėsh
edhe njė herė. Farzet e guslit Nė medhhebin
Hanefi farzet (kushtet) e gusulit janė tri: 1- Gojėn dhe fytin ti shpėlash
me ujė (gargara). Nėse nė gojė mbetet ndonjė pjesė pa lagur edhe sa
maja e gjilpėrės, dhe nėse nuk lagen syprina dhe vrimat e dhėmbėve
gusuli nuk ėshtė i plotė. 2- Hundėn ta shpėrlash me ujė. Nėse
uji nuk depėrton nėn papastėrtinė e tharė nė hundė dhe nėn bukėn e
pėrtypur nė gojė, nuk ėshtė gusul i plotė. 3- Tė lashė tėrė trupin. Ėshtė
farz tė lash kėrthizėn brenda, mustaqet, vetullat, flokėt dhe lėkurėn
nėn to. Nėse mbetet ndonjė pjesė ku nuk ka depėrtuar uji, si thonjtė,
buzėt, kapaku i syve, nuk konsiderohet se ėshtė marrė gusul. Sunnetet e guslit 1- Sė pari tė lahen duart. 2- Tė lahen vendet e auretit. 3- Tė pastrohet tėrė trupi nga
pisllėku. 4- Para gusulit tė merret abdest;
duke e larė fytyrėn tė bėret nijet pėr gusul. 5- Tėrė trupi tė lahet tri herė
duke e fėrkuar. 6- Pasi tė lahet tėrė trupi, tė
lahen tė dy kėmbėt. Rastet e hajzit dhe nifasit tė grave Ka njėmbėdhjetė
lloje gusuli (pastrimesh). Pesė prej tyre janė farz; dy prej tyre janė pėr
gratė qė sapo tė lirohen nga hajzi dhe nifasi, tė marrin gusul (tė
pastrohen). Ibni Abidini nė
librin me titull Menhelu-l-vāridīn thotė se ėshtė njoftuar njėzėri
nga dijetarėt e fikhut se pėr ēdo mysliman, mashkull e femėr, ėshtė
farz tė mėsojė Ilmihalin. Pėr ēdo mysliman ėshtė farz qė tė mėsojė mbi
hajzin dhe nifasin . Ēdo mysliman mashkull, kur tė martohet, duhet ti
dijė shpjegimet rreth hajzit dhe nifasit, dhe kėto kur tė martohet, duhet
tia mėsojė gruas sė tij. Hajz quhet gjaku qė i shfaqet vajzės
qė ka shėndet tė mirė nga mosha nėntėvjeēare , dhe qė zgjat sė paku
tri ditė pa ndėrprerė, pra hajz quhet menstruacioni i grave. Gjakut qė
ka ēdo ngjyrė tjetėr pėrveē sė bardhės, dhe atij qė ėshtė i paqartė,
i thuhet gjak hajzi. Kur njė vajze zė ti shfaqet hajzi (menstruacioni),
ajo hyn nė moshėn e pjekurisė , konsiderohet grua dhe obligohet me urdhėresat
dhe ndalesat e fesė. Ditėt nga ēasti kur shihet gjaku e deri kur tė
ndalojė, quhen ditė tė menstruacionit (pastrimi mujor). Kjo kohė zgjat sė
paku tri ditė, dhe mė sė shumti dhjetė ditė. Ēdo grua duhet ti dijė
ditėt e saj tė pastrimit mujor dhe kohėn kur i fillojnė. Vajzės qė i
ka mbushur nėntė vjet, nėse nuk ka nėnė, njohuritė pėr hajzin e
nifasin janė tė detyruara tia mėsojnė motrat, halla, tezja e saj. Nifas do tė thotė lehonė. Nifas quhet gjendja e
gruas pas lindjes, gjaku qė rrjedh pas lindjes. Ky gjak nuk rrjedh vetėm pėr
pak kohė. Nė kohėn kur pushon gjaku, menjėherė duhet marrė gusul. Kohėzgjatja
maksimale ėshtė dyzet ditė. Kur tė mbushen dyzet ditė, edhe nėse nuk
pushon gjaku, gruaja duhet tė marrė gusul dhe tė fillojė namazin. Gjaku
qė mund tė rrjedhė pas dyzet ditėve, ėshtė istihaza, domethėnė i arsyetuar, i
lejuar, dhe ėshtė pasojė e ndonjė ērregullimi. Gratė duhet ti dinė
pėrmendėsh ditėt e nifasit (lehonisė). Kur ėshtė me
hajz me nifas, gruaja nuk mund tė falė namaz dhe nuk mund tė agjėrojė.
Nuk mund tė bėjė sexhde tė kėndimit tė Kuranit dhe as sexhde tė
falėnderimit tė Zotit. Nuk bėn ta prekė Kuranin. Nuk bėn tė hyjė nė
xhami dhe nė mesxhid. Nuk mund ta bėjė tavaf Qabenė. Kur tė pastrohet,
agjėrimin e bėn kaza (i plotėson ato ditė), kurse namazet nuk i bėn
kaza. Gruaja duhet ta njoftojė burrin e vet kur i ka filluar hajzi. Pejgamberi ynė (salall-llahu alejhi ve
selem), ka thėnė: E mallkuar ėshtė
gruaja e cila e fsheh nga burri i vet fillimin dhe mbarimin e hajzit. Kur
tė mbarojnė hajzi dhe nisafi, ėshtė farz qė gruaja tė marrė gusul
menjėherė tė lahet. Tejemum domethėnė
pastrim me dhé kur nuk gjendet ujė. Nėse nuk gjendet ujė pėr tė marrė
abdest gusul, ose nė situata kur edhe pse ka ujė, nuk ke mundėsi ta pėrdorėsh
ujin, merr tejemum me dhétė pastėr, me gėlqere dhe me ndonjė lloj dheu
tje tėr. Tejemumi ėshtė
njė lehtėsim pėr abdest dhe gusul (larje). Nė fenė tonė edhe tejemumi
me dhe ėshtė sikur pastrimi me ujė. Feja jonė shpjegon qartė se disa
ndyrėsi mund tė pastrohen me dhé. Situatat qė e
kėrkojnė tejemumin, kryesisht janė kėto: 1- Pamundėsia e gjendjes sė ujit tė
pastėr pėr abdest e gusul. (Ėshtė farz tė kėrkosh ujė kudo nė qytezė). 2- Sėmundja qė pengon pėrdorimin
e ujit, kur ka rrezik qė sapo tė pėrdoret uji, tė vdesėsh ose tė sėmuresh
nga tė ftohtėt. 3- Kur pranė ujit gjendet armiku
ose ndonjė kafshė e
rrezikshme dhe helmuese. 4- Kur je nė burg e nuk ke mundėsi
tė pėrdorėsh ujė. 5- Kur kėrcėnohesh nga vdekja. 6- Kur je udhėtar dhe me vete nuk
ke ujė mė tepėr se sa pėr tė pirė. 7- Kur nuk ke mundėsi tė nxjerrėsh
ujė nga pusi. Farzet e tejemumit Farzet e
tejemumit janė tri: 1- Ta bėsh nijet. 2- Ta prekėsh me pėllėmbė dheun
e pastėr dhe tė terur ose ndonjė objekt prej dheu, ti shkundėsh dhe
me to tė fėrkosh fytyrėn, njė herė. 3- Pėrsėri tė prekėsh dheun me pėllėmbė
dhe me dorėn e majtė ta fėrkosh tė djathtėn deri mbi bėrryl, e me tė
djathtėn tė fėrkosh tė majtėn deri mbi bėrryl, njė herė. Ka edhe nga
ata qė thonė se tejemumi ka dy farze. Farzin e dytė dhe tė tretė i
konsiderojnė si njė farz. Tė dy variantet janė tė drejta. Sunnetet e tejemumit 1- Tė fillosh me Besmele. 2- Tė vėsh nė dhé pėllėmbėt e
duarve. 3- Pėllėmbėt ti shkosh para e
prapa mbi dhé. 4- Nėse ka dhé nė pėllėmbė,
ti shkundėsh derisa tė mos mbetet mė. 5- Kur ti vėsh duart mbi dhé,
ti hapėsh gishtat. 6- Sė pari tė fėrkosh (ti
japish mes-h) fytyrėn, pastaj dorėn e djathtė, pastaj dorėn e majtė. 7- Ta bėsh me tė njėjtėn shpejtėsi,
si kur merr abdest. 8- Tė mos mbetet vend i pafėrkuar
(pa mes-h) nė fytyrė dhe nė krahė. 9- Para tejemumit, tė kėrkosh ujė
nė vendin ku ke menduar se mund tė gjendet. 10- Duke i lėshuar nė dhé duart,
ti peshosh sipėr. 11- Duart ti fėrkosh ashtu siē
ėshtė treguar lart. 12- Tė fėrkosh vendin nė mes
gishtave dhe duke e bėrė kėtė, ta lėvizėsh unazėn. Nė tejemum duhet tė kihet kujdes pėr kėto gjėra 1- Personi pa abdest, nėse merr
tejemum pėr ti treguar nxėnėsit mėnyrėn e marrjes sė tejemumit, me
atė tejemum nuk mund tė falė namaz. 2- Qė tė mund tė falėsh namaz me
tejemum, nuk mjafton vetėm ta bėsh nijet pėr tejemum. Duhet bėrė nijet
edhe pėr namaz. 3- Nga njė dhé mund tė marrin
tejemum disa persona. Sepse dheu dhe materie tė ngjajshme me tė, tė pėrdorura
pėr tejemum, nuk konsumohen. Pluhuri i rėnė nga fytyra e nga dora pas
tejemumit ėshtė i pėrdorur. 4- Nėse materia me tė cilen mund tė
merret tejemum ėshtė e pėrzier me njė tjetėr me tė cilėn nuk do tė
mund tė merret tejemum, tėrėsia e saj njihet sipas asaj qė ėshtė mė
tepėr se gjysma. 5- Me njė tejemum lejohet tė falen
namaze tė ndryshme. 6- Mysafiri (udhėtari) nėse ka
shenja se nė largėsi sė paku dy kilometra do tė gjendet ujė, ose merr
njoftimin e njė myslimani tė menēur, tė rritur, e tė drejtė, pasi tė
mendojė mirė, e ka farz tė ecė nė ēdo anė dyqind metra ose tė dėrgoj
dikė pėr ta kėrkuar. Nėse nuk mendohet shumė, nuk ėshtė e nevojshme
ta kėrkojė ujin. 7- Kushdo qė merr tejemum pa pyetur
pėr ujė, dhe hyn nė namaz, e pastaj informohet nga njė person se aty
gjendet ujė, duhet tė marrė abdest dhe ta pėrsėritė namazin. 8- Kur ka ujė nė largėsi mė tepėr
se dy kilometra, namazi mund tė falet me tejemum. 9- Njė njeri qė harron se nė plaēkat
e tij ka ujė, nėse nuk ėshtė nė fshat a qytet, mund tė falė namaz me
tejemum. 10- Njė njeri qė mendon se ėshtė
harxhuar uji, nėse gjen ujė pas namazit, namazin qė ka falur me tejemum e
pėrsėrit. 11- Mysafiri (udhėtari) e ka vaxhib
tė kėrkojė ujė nga ata qė gjenden pranė tij. Nėse nuk i japin, ai
falet me tejemum. 12- Derisa nė rrugė, nė pus ka ujė
vetėm pėr tė pirė, mund tė merret tejemum. 13- Nėse ka pak ujė, xhunupi duhet
larė para gruas me hajz, para atij pa abdest dhe para tė vdekurit. Pronari
i ujit lahet para tė tjerėve. Ujėrat qė kanė pronarė tė veēantė,
kur bashkohen, sė pari lahet i vdekuri. 14- Personi qė ėshtė xhunup, nėse
pasi tė ketė marrė tejemum, e prish abdestin, nuk bėhet xhunup. Nėse ujė
ka pak, merr vetėm abdest. 15- Nėse mė tepėr se gjysma e sipėrfaqes
sė trupit tė atij qė ėshtė xhunup, ėshtė me plagė ose e skuqur, ai
merr tejemum. Nėse pjesa mė e madhe e lėkurės sė tij ėshtė e shėndoshė
dhe nėse ėshtė e mundur tė lahet pa u lagur pjesėt me plagė merr
gusul. Nėse nuk mund tė lahet pa u lagur pjesėt me plagė, ai merr
tejemum. Si merret tejemumi? 1. Sė pari bėhet nijet pastrimi nga xhunupllėku ose nga gjendja pa abdest. Pėr tė falur
namaz me tejemum, nuk mjafton tė bėhet nijet vetėm pėr tejemum. Duhet tė
bėhet nijet pėr tė marrė tejemum pėr diēka qė ėshtė ibadet, p.sh.,
tejemum pėr namaz tė xhenazes, pėr abdest ose pėr gusul. Duke bėrė
nijet pėr tejemum, nuk ka nevojė ti ndash abdestin dhe gusulin. Nijeti
pėr abdest tė bėn tė pastėr edhe prej xhunupllėkut. Me tejemumin e bėrė
nijet pėr pastrim nga xhunupllėku, mund tė falet namazi. Nuk ka nevojė pėr
tejemum tė dytė pėr namaz. 2. Dy duart, i pėrvesh deri mbi bėrryla,
me pėllėmbėt e duarve prek
dheun e pastėr, gurė, tokė, gėlqere ose murin e suvatuar, duke i mbėshtetur sė paku tre gishta, dhe me dy pėllėmbėt
e fėrkon njė herė fytyrėn, domethėnė i jep mes-h. Nėse dora nuk e
prek qoftė edhe njė pjesė tė fytyrės, tejemumi nuk ėshtė i vlefshėm. Pėr ti dhėnė
mes-h mirė fytyrės, tė dy duart me pėllėmbė tė hapura dhe me katėr
gishta tė ngjitur njėri me tjetrin, i vėmė te balli nga ku fillojnė tė
dalin flokėt dhe ngadalė i zbresim drejt nofullės. 3. Dy pėllėmbėt
i vėmė prapė nė tokė (nė dhé) dhe pasi tu biem njė herė
duarve, pra pasi ta shkundim dheun, sė pari me katėr gishtat e dorės sė
majtė fėrkojmė anėn e sipėrme tė dorės
sė djathtė drejt bėrrylit dhe pastaj anėn e brendshme tė krahut me pėllėmbėn
e brendshme tė majtė e fėrkojmė prej bėrrylit deri nė pėllėmbė.
Unaza duhet tė hiqet.. Pastaj njėsoj
me dorėn e djathtė fėrkohet krahu i majtė. Pėllėmba duhet tė
prekė nė dhé dhe nuk ėshtė e nevojshme tė mbesė pluhur nė dorė. Tejemumi pėr
abdest dhe gusul ėshtė i njejtė. Gjėrat qė e prishin tejemumin Sapo tė
pushojė situata e arsyeshme qė e bėn tė nevojshėm tejemumin, pra
kur tė gjendet ujė, nė situata qė prishin
abdestin dhe gusulin prishet edhe tejemumi. Dobitė e abdestit, gusulit dhe tejemumit Qė tė dy
pastrimet me qėllim tė ibadetit, sjellin shumė dobi pėr shėndetin e
trupit tonė. Krahas dobive tė shumta trupore, ka edhe shumė dobi shpirtėrore.
Disa nga dobitė e shumta qė janė argumentuar, mund ti rradhisim si
vijon: 1- Nė jetėn tonė gjatė ditės,
nuk mbetet vend qė nuk e prek dora jonė, nuk mbetet mikrob qė nuk e merr
ajo. Ja, larja e duarve, e fytyrės dhe e kėmbėve qė bėhet duke marrė
abdest, ėshtė njė mbrojtje shumė e mirė pėr sėmundjet e lėkurės dhe
infeksionet. Mikrobet, bakter et parazitore nė trup hyjnė gjithnjė nėpėrmjet
lėkurės. 2- Me larjen e hundės e cila ėshtė
kujdestare e sistemit tonė tė frymėmarrjes, pengohet hyrja nė trup e masės
sė mikrobeve dhe e pluhurit. 3- Larja e fytyrės e forcon lėkurėn,
tė ēlodh dhe lehtėson
dhembjen e kokės. I vė nė lėvizje damarėt dhe nervat. Marrja e
vazhdueshme e abdestit, sado qė njerėzit plaken, ndikon nė ruajtjen e
fytyrės sė tyre nga rrudhat. 4- Nė situatat qė shkaktojnė
xhunupllėkun, me harxhimin e njė energjie tė madhe, rritet shpejtėsia e
rrahjes sė zemrės dhe e qarkullimit tė gjakut dhe frymėmarrja
shpejtohet. Me angazhimin e tepėrt tė trupit ndihet lodhje, rraskapitje,
shtangje, plogėshti, kryesisht ngadalėsohen mjaft aktivitetet shpirtėrore.
Me gusul trupi fiton gjallėrinė e pėrparme. Njė mbrojtės shumė i mirė i trupit ėshtė
larja e rregullt. 5- Abdesti dhe gusuli ka ndikim
pozitiv edhe nė sistemin e qarkullimit tė gjakut. Mėnjanon ngurtėsimin
dhe ngushtimin e damarėve. Pastrimi (tahareti) nga papastėrtitė Nė trup, nė
rroba dhe nė vendin ku do tė falet namazi, nuk duhet tė ketė ndyrėsirė,
papastėrti e pisllėk. Pjesė pėrbėrėse tė rrobave konsiderohen edhe
shamia, shalli i kokės, ēallma, kapuēi dhe nallanet. Meqė edhe bezja me
tė cilėn mbulohet trupi (atkia) dhe kėndet e saj lėvizin bashkė me atė
qė fal namaz, ajo konsiderohet rrobė dhe nėse nuk ėshtė e pastėr,
namazi nuk pranohet. Kur vendi i shtrojės ku shkel dhe vė kokėn ėshtė i
pastėr dhe tė ketė ndyrėsirė nė njė vend tjetėr diku afėr, namazi
pranohet. Sepse shtroja nuk ėshtė e ngjitur pėr trupi si shall. Por, nuk
lejohet namazi i atij qė bart shishe tė mbyllur nė tė cilėn ka urinė,
sepse shishja nuk ėshtė vendi ku ėshtė bėrė urina. (Nga kjo kuptohet
se kur nė xhep ke shishe tė mbyllur ujė kolonje, alkoli, jodi ose nė
kuti tė mbyllur shami me gjak, beze tė ndyrė, nuk lejohet tė falėsh
namaz). Vendi ku shkelin dy kėmbėt dhe vendi ku bihet nė sexhde, duhet tė
jenė tė pastra. Namazi mbi najlon, xham e beze qė mbulon ndyrėsirėn,
pranohet. Nėse nė sexhde
fundet prekin ndyrėsirė tė terur, nuk prish punė. Nėse nė lėkurė,
nė rroba, nė vendin ku falet namazi nuk
ka ndyrėsirė mė tė madhe sesa sasia e dėrhemit, edhe pse namazi
pranohet, nėse ka ndyrėsirė sa sasia e dėrhemit, ėshtė tahrimen mekruh
dhe ėshtė vaxhib ta lash. Nėse ėshtė mė shumė se dėrhemi, ėshtė
farz qė ta lash. Nėse ėshtė mė pak, ėshtė sunnet. Ėshtė farz tė
lash edhe pikėn e pijeve alkolike. Sasia e dėrhemit
te ndyrėsirat e forta, ėshtė (mithkal)katėr gramė e 60 centigramė. Pėr
ndyrėsirat rrjedhėse, ėshtė hapėsira sa gjerėsia e fytyrės sė ujit qė
ėshtė nė shuplakėn e ēelur tė dorės. Ndyrėsira e fortė e rrobės qė
ėshtė mė pak se njė mithkal kur pėrhapet mė gjerė se sa e brendshmja
e shuplakės, nuk e pengon namazin. Ndyrėsira ėshtė
dy llojesh: 1- Ndyrėsira e trashė Ndyrėsira tė
trasha janė tė gjithė ato gjėra qė kur dalin nga njeriu shkaktojnė
prishjen e abdestit dhe tė gusulit, sikur jashqitja, gjaku i kafshėve tė
ngordhura qė nuk i hahet mishi, mishi i derrit, pisllėku i shpendėve dhe
i kafshėve transportuese, i dhenve e i dhisė, gjaku i njeriut, vera...etj. 2- Ndyrėsira tė lehta: Kur njė
organ dhe njė pjesė e rrobave ndyhet me ndyrėsirė tė lehtė, d.m.th.,
kur ndyhet deri njė e katėrta e kėsaj pjese dhe e kėtij organi, nuk e
prish namazit. Urina e kafshėve me katėr kėmbė, tė cilave u hahet
mishi, dhe pisllėku i shpendėve qė nuk u hahet mishi, janė ndyrėsira tė
lehta. Pisllėku i pėllumbit, harabelit dhe shpezėve tė ngjajshme, tė
cilave u hahet mishi, ėshtė i pastėr. Rakia e nxjerrė
nga destilacioni i verės dhe alkoli janė ndyrėsirė e trashė dhe ėshtė
haram tė pihen sikur vera. Kur fal namaz, gjaku dhe pijet alkolike duhet tė
lahen e tė pastrohen nga rrobat dhe nga lėkura. Nėse ato gjenden nė
shishe e tė tjera, duhen nxjerrė nga xhepi. Papastėrtitė
pastrohen me ēdo ujė tė pastėr, me ujin qė ėshtė marrė abdest dhe
gusul, me ujėra tė rrjedhshme, si dhe me uthull. Uji i pėrdorur pėr
abdest dhe gusul, quhet ujė i pėrdorur. Ky ujė ėshtė i pastėr, por nuk
ėshtė pastrues i nevojės sė njerėzve. Nga ky pastrohet ndyrėsira, por
me tė nuk merret abdest dhe as gusul. ISTINXHA- domethėnė ti pastrosh
vendet nga ėshtė kryer nevoja e vogėl dhe e madhe. Istinxhaja, tė
pastruarit e nevojės, ėshtė sunnet. Mashkulli e femra, pasi tė prishin
abdestin, duke e larė anėn e pėrparme dhe tė prapme me ujė, nė mėnyrė
qė tė mos lėnė urinė ose pisllėk ėshtė sunnet. Por, nėse nuk mund tė
pastrohet me ujė pa e zbuluar vendin e turpshėm para tjetėrkujt, hiqet
dorė nga pastrimi me ujė, bile edhe nėse ka shumė pisllėk. Pra, nuk bėn
tė zbulohet vendi i turpshėm. Namazin e fal ashtu. Nėse e zbulon, bėhet
fasik, domethėnė bėhet person qė ka bėrė haram. Kur gjen njė vend tė
volitshėm e bėn pastrimin me ujė dhe namazin e pėrsėrit. Sepse, nėse
zbatimi i njė urdhri bėhet sebep pėr tė bėrė njė haram, pėr tė mos
bėrė haram, si urdhėr braktiset, nuk zbatohet. Pastrimi i
nevojės me kockė, me ushqim, me pleh, me tullė, me saksi si dhe me pjesė
tė xhamit, me thėngjill, me pasuri tė tjetėrkujt dhe me gjėra tė ēmueshme,
domethėnė me gjėra tė vlefshme, me para, p.sh., me mėndafsh, me gjėra
tė hedhura nga xhamia, me ujė zemzemi, me gjethe, me letėr ėshtė
tahrimen mekruh. Edhe ndaj letrės boshe duhet tė kihet respekt. Pastrimi i
nevojės me gazeta dhe letra, nė tė cilat ka shkrime qė nuk i shėrbejnė
fesė, ku nuk ka emra tė nderuar, lejohet. Mirėpo, pastrimi i nevojės nuk
lejohet me kurrfarė fletėsh ku ka shkrime me germa tė islamit. Tė kthesh
organet e jashqitjes nga kibla dhe ta prishėsh abdestin nė kėmbė apo
lakuriq, pa pasur ndonjė detyrim ėshtė mekruh. Nė vendin ku ka papastėrti
apo urinė, nuk lejohet gusuli. Por, nėse urina rrjedh e shkon dhe nuk
grumbullohet, nė kėto vende lejohet tė meret gusul. Uji i pėrdorur pėr
pastrimin e papastėrtive bėhet i ndotur dhe rrobat nuk duhet ti spėrkatėsh.
Pėr kėtė arsye, duke bėrė pastrimin e nevojės, duhet zbuluar vendi i
turpshėm dhe kjo tė bėhet nė njė vend tė volitshėm. Nuk bėhet
pastrimi para muslluqesh duke futur dorėn me ujė nė tė mbathura dhe tė
lash vendin e urinės. Kur e prek pika e urinės, uji nė grusht bėhet i
papastėr dhe rroba e spėrkatur bėhet e ndotur. Nėse, vendet e spėrkatura
me kėtė ujė, janė mė shumė se brendia e pėllėmbės, namazi nuk
pranohet. Kur urinojnė
meshkujt duhet tė mos spėrkaten. Pa u bindur se nuk ka mbetur pikė urine,
nuk duhet marrė abdest. Abdesti prishet dhe rrobat konsiderohen tė ndotura
edhe nė rastin kur rrejdh njė pikė e vetme urine.Nėse nė rroba kullon mė
pak se brendia e pėllėmbės, marrja e abdestit dhe namazi i falur janė
mekruh. Nėse pikon shumė, namazi nuk pranohet. Ata qė vuajnė nga tė
pikurit e organit gjenital duhet vėnė pak pamuk bimėsh nė vrimėn nga urinojnė. Urinėn e
rrjedhur e thith pambuku. 3. Mbulimi i auretit (Vendet e auretit dhe mbulimet e grave) Auret quhen
vendet qė ėshtė haram ti zhveshėsh para dikujt, tia tregosh tjetėrkujt
dhe ti shikosh ato vende tė tjetėrkujt. Vende tė
turpshme (auret) - qė duhen mbuluar - te mashkulli ėshtė pjesa prej kėrthizės
deri nėn gjunjė. Gjuri ėshtė auret (vend i turpshėm). Meshkujt kur
falin namaz, tė mbulojnė pjesėt e tjera (krahėt, kokėn), tė veshė ēorape,
ėshtė sunnet. Falja e namazit me kėto pjesė tė zbuluara, ėshtė
mekruh. Te gratė ēdo
pjesė tjetėr e trupit pėrveē pėllėmbėve tė duarve dhe fytyrės,
pjesa e sipėrme e duarve, flokėt dhe kėmbėt, nė tė katėr medhhebet
janė auret. Pėr kėtė arsye gratė janė quajtur auret. Ti mbulosh kėto,
ėshtė farz. Nėse mbetet njė e katėrta e cilitdo nga organet e trupit pa
u mbuluar, namazi prishet. Nėse hapet pak, nuk prishet por namazi ėshtė
mekruh. Gratė jashtė
namazit, kur janė vetėm, e kanė farz ta mbulojnė pjesėn ndėrmjet gjunjėve
dhe kėrthizės, e kanė vazhib tė mbulojnė barkun dhe shpinėn, kurse
ti mbulojnė vendet tjera, ėshtė edukatė mirėsjelljeje. Resulull-llahu
(salall-llahu alejhi ve selem), thotė: Sytė
e atij qė shikon gruan e huaj me lakmi, do ti mbushen me zjarr dhe do tė
futen nė Xhehennem. Duart qė ka shtrėnguar dorėn me gruan e huaj, lidhen
pėr qafe dhe do tė hidhen nė Xhehennem. Ata qė flasin me lakmi me gruan
e huaj nė njė vend tė panevojshem, pėr ēdo fjalė do tė rrinė njė
mijė vjet nė Xhehennem. Nė njė
hadith tjetėr thuhet: Shikimi me
lakmi i gruas sė fqinjit dhe i grave tė miqve, ėshtė dyfish mė shumė
gjynah sesa shikimi i grave tė huaja. Ti shikosh gratė e martuara, ėshtė
njė mijė herė gjynah sesa tė shikosh vajzat. Edhe gjynahet e zinasė janė
tė kėtilla. Pastaj
Resulull-llahu (salall-llahu alejhi ve selem), thotė: Mos
i zbuloni vendet tuaja tė turpshme. Nėse ka persona qė nuk ndahen fare
nga ju, turpėrohuni nga ata dhe silluni me respekt ndaj tyre. Nė njė
hadith thuhet: Mbuloji vendet e tua tė turpshme. Mos ia shfaq tjetėrkujt pėrveē
gruas dhe shėrbėtores sate. Edhe kur je vetėm, turpėrohu nga
All-llahu. Atė qė sheh bukurinė e njė vajze
dhe largon menjėherė syrin nga ajo, All-llahu e nderon me sevape tė njė
ibadeti tė ri, kėnaqėsinė e tė cilit ibadet e ndien menjėherė. Zoti i mallkoftė ata qė i zbulojnė
vendet e tyre tė turpshme dhe ata qė i shikojnė vendet e turpshme tė
tjetėrkujt. Domethėnė bėhuni
nga ata qė tė tjerėve u japin shembull nė moral, nė punė e nė veshje.
Ata qė i pėrshtaten modės, ata qė haramet i quajnė art i bukur dhe ata
qė punojnė harame, u thonė artistė, duhet tė marrin mėsim nga kėto
hadithe, duhet tė frikėsohen e tė kthjellohen mbi to. Edhe ti
shikojė mashkulli pjesėt e turpshme tė
mashkullit dhe femra tė femrės, ėshtė haram. Po e pėrsėrisim ashtu
sikur ėshtė haram qė mashkulli ti shikojė vendet e turpshme tė
femrave dhe femrat tė meshkujve, po ashtu ėshtė haram qė mashkulli ti
shikojė vendet e turpshme tė mashkullit dhe femra tė femrės. Vendet e
turpshme tė mashkullit pėr mashkullin e pėr femrėn janė ndėrmjet kėrthizės
e gjunjėve. Tė kėtilla janė edhe vendet e turpshme tė femrės pėr femrėn.
Ndėrsa vendet e turpshme tė femrės pėr mashkullin e panjohur (tė huaj),
janė i tėrė trupi, pėrveē duarve dhe fytyrės. Edhe sikur tė shikosh
pa lakmuar pjesėt e turpshme tė femrės sė huaj (tė panjohur), ėshtė e
ndaluar. I sėmuri qė
ėshtė i shtrirė lakuriq nėn jorgan, kur e ka kokėn nėn jorgan dhe fal
namaz me shenja, konsiderohet se ėshtė falur lakuriq. Nėse falet me kokė
tė nxjerrė nga jorgani, po me trupin tė mbuluar me jorgan, i lejohet. Njė mashkull,
femrat me tė cilat e ka haram tė martohet mund ti shikojė nė kokė, nė
fytyrė, qafė, krah, kėmbėt nėn gjunjė, por pa i lakmuar. Ato nuk mund
ti shikojė nė gjoks, nė mes, mbi gjunjė e nė shpinė. Pėr femrėn
edhe fėmijėt e xhaxhait, hallės, tezes dhe tė dajės janė meshkuj tė
huaj. Edhe dhėndri e kunati janė burra tė huaj. Me kėta ėshtė haram qė
gruaja tė bisedojė e tė tallet e vetmuar. Edhe pėr meshkuj ėshtė haram
tė llafosin shkujdesshėm me vajzat e xhaxhait, tė hallės, tė tezes dhe
me kunata. Burri nuk mund
tė martohet kurrė me tetėmbėdhjetė femra. Me kėto mund tė bisedojė e
tė rrijė vetėm. Edhe gruaja nuk mund tė martohet me tetėmbėdhjetė
meshkuj. Kėta tetėmbėdhjetė meshkuj e femra janė: Tė afėrm nga gjaku Meshkujt
Femrat 1-
Baba.
1- Nėna Tė afėrmit nga qumėshti Meshkujt
Femrat 8- Babai
nga qumėshti. 8- Nėna nga qumėshti. Tė afėrmit nga
martesa Meshkujt
Femrat Meshkujt dhe
femrat qė dalin nė rrugė me pjesėt e turpshme tė pambuluara dhe qė
shikojnė pjesėt e turpshme tė tė tjerėve, do tė digjen nė zjarrin e
Xhehennemit. 4. KTHIMI NGA KIBLA Namazi duhet tė
falet me fytyrė nė drejtim tė Qabesė. Kible i thuhet drejtimit tė ndėrtesės
sė Qabesė, e cila gjendet nė qytetin e Mekės. Mė parė kible ka qenė
Kudusi (Jerusalemi). Shtatėmbėdhjetė muaj pas hixhretit, nė mes tė
muajit Shaban, ditėn e martė ėshtė urdhėrur kthyerja nga Qabeja. Kible nuk ėshtė
ndėrtesa e Qabesė, por trualli i saj. Domethėnė kible ėshtė hapėsira
aty nga toka deri nė arsh. Pėr kėtė arsye namazi falet edhe nė fund tė
detit, nė male tė larta dhe nė avione nė atė drejtim. Mirėpo, nė
rastet si: 1. Pėr shkak
tė sėmundjes; 2. Nė rrezik
se tė vidhet pasuria; 3. Nė rrezik
nga kafshė grabitqare 4. Nė rrezik
se mund tė tė shohė armiku; 5. Kur zbret
nga kafsha, nėse nuk mund tė hipė pėrsėri pa ndihmė dhe nėse nuk mund
tė falet duke i bashkuar dy namaze (drekėn me ikindinė dhe akshamin me
jacinė), - namazin e falė duke u drejtuar andej kah mund tė drejtohet. Nė
anije, nė tren dhe nė avion ėshtė kusht tė kthehesh (nė fillim tė
namazit) nga kiblja. 5. KOHĖT E NAMAZIT Resulull-llahu
(salall-llahu alejhi ve selem), thotė: Xhebraili
alejhisselam, pranė derės sė Qabesė dy ditė mu bė imam. Kur agoi,
ne tė dy falėm namazin e sabahut, drekėn derisa po largohej dielli nga
zeniti, ikindin, kur hija e ēdo objekti u bė sa ai objekt; kur dielli perėndoi
akshamin e jacinė e falėm natėn vonė. Ditėn e dytė: namazin e sabahut
e falėm derisa po agonte, drekėn kur hija e ēdo objekti u bė dy fish nga
ai objekt; ikindinė e falėm menjėherė pas kėsaj akshamin nė kohėn kur
ndėrpritet agjėrimi (nė iftar) dhe jacinė kur u bė njė e treta e natės.
Pastaj tha: O Muhammed, kėto janė kohėt e namazeve tė tua dhe tė
pejgamberėve tė mėparshėm. Ummeti yt secilėn nga tė pesė kohėt e
namazit, le ti falė ndėrmjet kėtyre dy kufijve (varianteve) qė kemi
falur ne. Edhe nga ky hadith merret vesh se numri i namazeve tė
urdhėruara qė falen pėr ēdo ditė, ėshtė pesė. Koha e namazit tė sabahut: fillon
prej agimit e vazhdon deri nė lindjen e diellit. Koha e namazit tė drekės: fillon qė
nga koha kur zvogėlohen hijet fillojnė tė zgjaten, dhe vazhdon derisa
hijet tė zgjaten sa vetė objekti ose dyfish; pra koha e drekės fillon kur
dielli largohet nga mesi i qiellit e zgjat deri nė ikindi. Koha e namazit tė ikindisė: fillon
me pėrfundimin e kohės sė drekės dhe kjo: 1. Sipas Imam Ebu Jusufit dhe Imami
Muhammedit, fillon kur hija e njė objekti rritet sa vetė ai objekt, dhe
vazhdon derisa tė zhduket dielli. 2. Sipas Imami Adham Ebu Hanifes,
fillon kur hija e objektit dyfishohet dhe vazhdon derisa tė zhduket dielli. Koha e namazit tė akshamit: fillon
pasi tė perėndojė dielli dhe vazhdon derisa tė errėsohet mirė, domethėnė
derisa me skuqjen e qiellit tė mos mbetet asnjė shkėndijė e diellit. Koha e namazit tė jacisė: fillon
atėherė kur kalon koha e namazit tė akshamit dhe vazhdon deri para
agimit. Sipas Imami Adham Ebu Hanifes, koha e jacisė fillon kur tė zhduket
skuqja nė qiell. Kohėt kur ėshtė
e ndaluar falja e namazit janė: momentet kur dielli ėshtė duke lindur ose
duke perėnduar, pėrveē ikindisė nėse ėshtė duke u falur. Nė kėto
tri kohė nuk lejohet as namazi i xhenazes sė pėrgatitur mė herėt, as
sehvi sexhdeja ose sexhdeja e leximit tė Kuranit. Dy kohė janė
mekruh tė falėsh vetėm nafile. Pasi tė falėsh farzin e namazit tė
sabahut derisa tė lind dielli, dhe pasi ta falėsh farzin e namazit tė
ikindisė deri te farzi i akshamit. Ezan do tė thotė tė njoftosh kur
arrin koha e faljeve. Pėr burrat pėr pesė kohėt e namazit dhe pėr
namazet kaza dhe nė namazin e xhumasė, karshi predikusit, kėndimi i
ezanit ėshtė sunnet-i muekked. Ezani kėndohet me zė tė lartė pėr
ti njoftuar tė tjerėt pėr fillimin e kohės sė namazit. Kur kėndohet
ezani, ėshtė mustehab tė ngrihen duart te veshėt dhe nga njė gisht tė
vihet nė vrima tė veshėve. Tė kėnduarit e ikametit
ėshtė mė i vlefshėm se tė kėnduarit e ezanit. Ezani dhe ikameti kėndohen
nė drejtim tė kibles. Duke i kėnduar kėto, nuk flitet dhe nuk jepet pėrgjigjje
pėr selamin e dhėnė. Nė cilat raste kėndohen ezani dhe ikameti 1. Nė kopsht, nė fushė kur falet
kaza, vetėm ose me xhemat, ėshtė sunnet qė ezani dhe ikameti i meshkujve
tė kėndohen me zė tė lartė. Njerėzit, xhindėt, gurėt qė dėgjojnė
ezanin, ditėn e Kiametit do tė jenė dėshmitarė. Ai qė pėrgatitet pėr
tė falur disa namaze kaza, sė pari kėndon ezanin dhe ikametin. Duke i falur kazatė e mėparshme,
tė tjerave u kėndon vetėm ikametin dhe nuk ėshtė e nevojshme tė kėndosh
ezanin. 2. Ai qė e fal me kohė namazin nė shtėpinė e vet, vetėm ose me xhemat, nuk kėndon ezanin dhe ikametin, sepse
ezani dhe ikameti i kėnduar nė xhami, konsiderohet se ėshtė kėnduar
edhe nė shtėpi. Por nėse ikameti kėndohet ėshtė mė i vlefshėm. Pasi
tė jetė falur namazi me xhemat nė xhaminė mė tė afėrt ose nė ēfardo
xhamie me xhemat tė njohur, ai qė fal vetėm, nuk e kėndon ezanin dhe
ikametin. Nė xhamitė qė janė nė rrugė, ose qė nuk kanė imam dhe
myezin dhe qė nuk kanė xhemat tė caktuar, ata qė vijnė nė kohė tė
ndryshme, por kohė tė njė namazi, pėrbėjnė xhemat tė ndryshėm. Pėr
ēdo xhemat kėndohet ezani dhe ikameti. Nė xhami tė kėtillė edhe ai qė
falet vetėm, i kėndon ezanin dhe ikametin me zė sa pėr ti dėgjuar
vetė. 3. Ata qė janė mysafirė (udhėtarė),
edhe kur falen me xhemat nė mesin e vet, edhe kur falen vetėm, e kėndojnė
ezanin dhe ikametin. Pranė atij qė falet vetė, nėse ka shokė, mund ta lėsh
ezanin. Ai qė ėshtė nė udhėtim kur falet vetėm nė njė shtėpi, kėndon
ezanin dhe ikametin. Sepse ezani e ikameti i kėnduar nė xhami, nuk
konsiderohet pėr namazin e tij. Nėse disa prej atyre (udhėtarėve) e kėndojnė
ezanin nė shtėpi, ata qė falen mė pastaj, nuk e kėndojnė. Kėndimi i
ezanit nga fėmija i menēur, nga
i verbri etj., tė cilėt dinė, ėshtė i lejuar dhe nuk duhet tė kesh
kurrfarė neverie.Kurse kėndimi i ezanit nga ndonjė i paditur sėshtė
e pėlqyer. Kėndimi i ezanit dhe ikametit nga ai qė ėshtė xhunup, dhe kėndimi
i ezanit pa abdest, si dhe kėndimi i ezanit nga gruaja,mėkatari, pijaneci,
fėmija jo i menēur dhe kėndimi i ezanit ulur, ėshtė tahrimen mekruh.
Ezanet e kėtyre kėndohen pėrsėri. Pėr tė qenė ezani i vėrtetė,
myezini duhet tė jetė mysliman dhe i menēur. Arsyeja qė
ezani i mėkatarit nuk ėshtė i vlefshėm
qėndron nė faktin se fjala e tij nė ibadete nuk pranohet. Me
thirrjen e ezanin nga ana e tij nuk besohet se ka ardhur koha e namazit. Me
ezanin dhe me shenjėn qė jep
ai, nuk ndėrpritet agjėrimi (nuk hapet iftari). Ata qė e
nderojnė dhe e respektojnė ezanin dhe qė e
kėndojnė atė nė harmoni me sunnetin, pa i ndryshuar tingujt, fjalėt e
tij, pa e prishur, ata qė nuk e pėrqeshin dhe qė dalin nė minare, -
do tė arrijnė shkallė tė lartė. Por nėse
ezani nuk kėndohet nė harmoni me sunnetin, pėr shėmbull, nėse ndryshojnė
disa fjalė, nėse pėrkthehet dhe nėse kėndohet duke u pėrqeshur nė
disa fjalė, ai qė e dėgjon kėtė asnjė pjesė nuk
pėrsėrit. Resulull-llahu
(salall-llahu alejhi ve selem), nė njė hadith tė tij thotė: Kushdo
qė nė kohėn kur e dėgjon zėrin e ezanit, e kėndon bashkė me myezinin
pa zė, atij pėr ēdo germė i jepen njėmijė sevape dhe i falen njėmijė
gjynahe. Ai qė e dėgjon
ezanin edhe nėse lexon
Kurani Kerim, ėshtė sunnet ta shqiptojė ngadalė atė qė dėgjon. Kur
e dėgjon ezanin: Hajje ales-salah dhe Hajje alel felah duhet tė thuash: La havle ve la kuvvete il-la bil-lah.
Pas ezanit kėndohet salavat. Pastaj kėndohet duaja e ezanit. Kėndimi i ezanit All-llahu
ekber......................................................... 4
herė Vetėm nė
ezanin e sabahut pas Hajje alel felah
kėndohet dy herė edhe Essalatu hajrun minen-neum. Ndėrsa nė
ikamet pas Hajje alel felah dy herė thuhet Kad kametissalatu. Duatė e ezanit: Resulull-llahu
(salall-llahu alejhi ve selem), ka porositur:
Duke u kėnduar ezani kėndoni kėtė dua: Ve enne eshhedu en lā ilāhe
il-lall-llah vahdehu la sherike lehu ve eshhedu enne Muhammeden abduhu ve
resuluhu ve radītu bil-lahi rabben ve bil islāmi dīnen ve bi Muhammedin
sal-lall-llahu alejhi ve sel-leme resūlen nebijja.
Pėrsėri nė
njė hadithi sherif thuhet: O
ummeti im. Kur tė kryhet ezani, kėndoni kėtė dua: All-llahumme rabbe hā
dhihiddāvetit-tāmmeti ves-salāti-l-kaimeti āti Muhammedeni-l-vesīlete
vel fadilete veddere-xhāterr-rrefiate vebathhu mekamen mahmudenil-ledhi
veadtehu inneke la tuhliful mīād. Domethėnia e fjalėve tė ezanit ALL-LLAHU EKBER: Zoti ėshtė i
madh. Ai nuk ka nevojė pėr asgjė. Ėshtė i madh dhe pėr ibadetet e robėve
tė Tij nuk ka nevojė. Pėr ta rrėnjosur mirė nė mendje kėtė domethėnie,
kjo kėndohet katėr herė. ESHHEDU EN LA ILAHE IL-LALL-LLAH: Dėshmoj
dhe deklaroj se nuk ka Zot tjetėr pėrveē All-llahut. Edhe dėshmoj dhe
besoj se me madhėshtinė e Tij nuk ka nevojė pėr adhurimin e askujt, se pėrveē
Tij nuk e meriton askush tė adhurohet. ESHHEDU ENNE MUHAMMEDEN RESULULL-LLAH:
Besoj dhe dėshmoj se Muhammedi (salall-llahu alejhi ve selem), ėshtė
pejgamber i dėrguar i Tij, se ėshtė njoftues i rrugės sė ibadeteve qė
i kėrkoi Ai, dhe se All-llahu i pranon vetėm ibadetet qė u njohtuan nga
Ai. HAJJE ALES-SALAH; HAJJE ALEL FELAH:
janė dy fjali qė i thėrrasin besimtėrėt nė namaz, i cili sjell shpėtimin,
lumturinė dhe kėnaqėsinė. ALL-LLAHU EKBER: Ibadetin qė e
meriton Ai, askush nuk mund ta arrijė. Ėshtė shumė i madh dhe i vetmi tė
cilit duhet ti bėhet ibadet. LA ILAHE IL-LALL-LLAH: Vetėm
All-llahu ėshtė Ai qė e meriton, qė ėshtė i denjė ti pėrulesh nė
ibadet. Askush nuk ka tė drejtė ti bėjė ibadet tjetėrkujt, pėrveē
Tij. 6.
NIJETI Derisa tė kėndohet
tekbiri fillestar, bėhet nijeti, pra, para se tė hyjmė nė namaz, e bėjmė
nijet (vendosim) me zemėr se cilin namaz duam ta falim (njė nga tė pesė
kohėt), kthehemi nga kibla dhe i drejtohemi imamit. Secili namaz ka nijetin
e vet. Duke e shqiptuar nijetin, duhet tė pėrqėndrohemi edhe me mendje
dhe me respekt tė plotė tė hyjmė nė namaz. Nijeti mund tė bėhet shqip
ose arabisht. Nijeti pėr tė gjitha namazet nė gjuhėn arabe do tė ishte
kėshtu: Nevejtu en usal-lije lil-lahi teala salatu-l-vakti edaen
mustakbilel-kibleti - All-llahu ekber. Nijeti i bėrė
pas tekbirit fillestar, nuk ėshtė i vlefshėm, dhe ai namaz nuk pranohet.
Te farzet dhe vaxhibet, kur bėhet nijeti, duhet tė dihet cili farz e cili
vaxhib ėshtė. Nuk ėshtė e navojshme tė theksohet numri i rekateve nė
nijet. Kur fal sunnetin,
mjafton tė bėhet nijet namazi me zemėr. Nė namazin e xhenazes bėhet
nijet duke thėnė: Namazin pėr
All-llahun, duanė pėr tė vdekurin. Nuk ėshtė
kusht pėr imamin qė ta bėj nijet, tu bėhet imam meshkujve. Imami, nėse
nuk e bėn nijet Iu bėra imam kėtij xhemati tė gatshėm, nuk e arrin
sevapin e tė falurit me xhemat. Nėse e bėn nijet qė tu bėhet imam, e
arrin edhe kėtė sevap. Imamit i nevojitet nijeti i theksuar, se u bėhet
imam edhe grave. PJESĖT
PĖRBĖRĖSE TĖ NAMAZIT 1. IFTITAHI TEKBIR - Tekbiri
fillestar. Duke hyrė nė namaz tė shqiptohet All-llahu ekber ėshtė farz. Tjetėr fjalė nuk thuhet. 2. KIAM - Ndenja nė kėmbė. I sėmuri
qė nuk mund tė rrijė nė kėmbė, falet ulur. I sėmuri qė nuk mund tė
rrijė ulur, shtrihet nė shpinė dhe falet me lėvizje koke. Meqė fytyrėn
duhet ta ketė nga kiblja e nga qielli, i vihet jastėku nėn kokė. I shtrėngon
kėmbėt. Kur je me qėndrim nė kėmbė, kėmbėt mund tė jenė tė hapura
rreth katėr gishta larg njėra - tjetrės. I sėmuri qė
nuk mund tė rrijė nė kėmbė se i merren mendtė, i dhemb shumė koka, dhėmbi,
syri ose diku tjetėr. Atij qė i kullon plaga, ka frikėn e armikut, ėshtė
rrezik ti vidhet pasuria. Ai qė duke ndenjur nė kėmbė do ta prish agjėrimin
ose kėndimin, ose ata qė do tu zbulohej vendi i auretit, qė tė gjithė
falen ulur. Pėr ruku pėrkulet pak, e pėr sexhde e vė kokėn nė tokė.
Ai qė nuk mund ta vėrė kokėn nė tokė, pėr ruku pėrkulet pak e pėr
sexhde pėrkulet mė shumė. Nėse pėrkulja pėr sexhde nuk ėshtė mė e
madhe se pėrkulja pėr ruku, namazi nuk pranohet. Nėse nė tokė vė njė
gur a dėrrasė dhe mbi to bėn sexhde, edhe pse i pranohet namazi, hyn nė
gjynah. Domethėnė bėhet tahrimen mekruh. 3. KIRAET - Leximi i Kuranit. Nė
ēdo rekat tė sunneteve dhe tė vitrit, si dhe kur fal vetėm nė dy
rekatet e farzeve gjatė tė ndenjurit nė kėmbė, ėshtė farz tė lexohet
Kuran (njė ajet i gjatė ose tri tė shkurtra). Tė lexosh sure tė
shkurtėr, ėshtė mė sevap. Nė rekatin e parė tė secilit namaz lexohet: Subhaneke, Eudhubil-lahi, Bismi-lahi, Fatihaja dhe njė sure (kaptinė).Nė rekatin e dytė tė secilit namaz lexohet: Bismil-lahi, Fatihaja dhe njė sure, ose njė ajet i gjatė a tri tė s | ||||